Metro Bến Thành Tham Lương là gì và vì sao giai đoạn tăng tốc hiện nay quyết định?
Metro Bến Thành Tham Lương là tuyến đường sắt TP.HCM số 2 dài gần 11,27 km, phần lớn đi ngầm qua khu trung tâm và cửa ngõ Tây Bắc, được đầu tư hơn 55.000 tỉ đồng từ ngân sách Thành phố nhằm tạo một trục vận tải khối lượng lớn thay đổi thói quen di chuyển của người dân. Theo Ban Quản lý đường sắt đô thị TP.HCM (MAUR), tuyến metro này đã bước vào giai đoạn tăng tốc với thi công đồng loạt 6 nhà ga ngầm TPHCM, đặt nền cho việc đưa máy TBM vào khoan hầm từ tháng 8/2027. Ở thời điểm này, câu hỏi quan trọng không còn là “có làm hay không”, mà là “làm thế nào để giữ tiến độ” cho một dự án hạ tầng then chốt, vốn đã được kỳ vọng suốt nhiều năm. Metro số 2 đang là bài kiểm tra bản lĩnh tổ chức dự án của Thành phố, khi mọi chậm trễ đều sẽ phản ánh trực tiếp lên kẹt xe, ô nhiễm và chất lượng sống của hàng triệu người đi làm mỗi ngày.
Thi công đồng loạt 6 nhà ga ngầm: Quyết định dám đánh cược vào tiến độ
Điểm khác biệt lớn nhất của giai đoạn hiện nay là Thành phố không còn thi công kiểu “rón rén từng đoạn”, mà triển khai đồng loạt 6 nhà ga ngầm TPHCM gồm Hòa Hưng (ST04), Lê Thị Riêng (ST05), Phạm Văn Hai (ST06), Bảy Hiền (ST07), Bà Quẹo (ST09) và Phạm Văn Bạch (ST10). Đây là lựa chọn đầy rủi ro về tổ chức giao thông và chi phí, nhưng là cách duy nhất để kịp đưa máy đào hầm TBM vào khoan từ tháng 8/2027. Ở một thành phố quen với cảnh rào chắn kéo dài, việc “xé toạc” đồng thời nhiều nút giao chắc chắn gây mệt mỏi cho người dân. Tuy vậy, nếu chỉ thi công từng ga một, dự án metro Bến Thành Tham Lương sẽ tiếp tục bị kéo dài và đánh mất niềm tin công chúng. MAUR khẳng định đang cùng nhà thầu tối ưu phương án thi công để giảm tối đa tác động lên mặt đất, nhưng người dân có quyền yêu cầu thông tin rõ ràng, lịch trình cụ thể và kỷ luật tiến độ chặt chẽ.
9 km hầm sâu 30 m và khoan TBM: Thách thức kỹ thuật hay bài test quản trị?
Về kỹ thuật, đoạn ngầm của tuyến metro Bến Thành Tham Lương gồm 2 đường hầm đơn dài hơn 9 km, kéo từ ga Bến Thành đến khu vực ngã ba Trường Chinh – Phạm Văn Bạch, với đường kính ngoài 6,8 m, đường kính trong 6,2 m và độ sâu tối đa khoảng 30 m tính từ đáy hầm lên mặt đất tự nhiên. "MAUR đang cùng các nhà thầu tối ưu phương án tổ chức thi công, phấn đấu đưa máy đào hầm TBM vào thi công từ tháng 8/2027". Về mặt kỹ thuật thuần túy, công nghệ TBM không phải điều Thành phố chưa từng thấy trên thế giới; cái khó nằm ở phối hợp: làm sao đồng bộ giữa công tác chuẩn bị nhà ga, di dời hạ tầng ngầm, tổ chức giao thông trên mặt đất và quản lý chuỗi cung ứng vật liệu. Khi tuyến đường sắt TP.HCM này còn phải đi qua 14 phường với mật độ dân cư dày đặc, mọi sai sót trong khảo sát, mọi quyết định hành chính chậm trễ đều có thể khiến cả guồng máy dừng lại.
Từ khoan hầm đến đón tàu 2029: Đường găng tiến độ nhìn từ depot Tham Lương
Không thể đánh giá tiến độ metro Bến Thành Tham Lương nếu bỏ qua vai trò của depot Tham Lương – “trái tim” vận hành tuyến. Theo kế hoạch, depot sẽ hoàn thành xây dựng và tiếp nhận đoàn tàu đầu tiên vào ngày 30.7.2029. Nguồn tin MAUR cho biết khu depot dự kiến đón đoàn tàu đầu tiên vào cuối tháng 7/2029, trước khi toàn tuyến hoàn tất vận hành thử và chứng nhận an toàn hệ thống cuối tháng 12/2030. Đây là trục tiến độ không có nhiều khoảng đệm: nếu gói hầm hay các nhà ga ngầm chậm, toàn bộ lịch vận hành thử sẽ bị kéo theo. Trong khi đó, tuyến metro số 2 có tổng chiều dài gần 11,27 km với khoảng 9,3 km đi ngầm, khoảng 2 km đi trên cao, tổng mức đầu tư hơn 55.000 tỉ đồng, gồm 10 ga ngầm, 1 ga trên cao và depot tại Tham Lương; bất cứ điều chỉnh nào cũng mang chi phí cơ hội khổng lồ cho ngân sách và người dân.
Khi tàu lăn bánh: Metro tuyến đường sắt TP.HCM này sẽ đổi đời người đi làm ra sao?
Điều quan trọng là người dân được gì sau hành trình nhiều năm chờ đợi. Trong giai đoạn đầu khai thác, tuyến metro Bến Thành Tham Lương dự kiến dùng đoàn tàu 3 toa, vận tốc tối đa khoảng 80–110 km/h, năng lực vận chuyển khoảng 14.400 hành khách mỗi giờ mỗi hướng. Khi đưa vào khai thác, tuyến được kỳ vọng sẽ tạo thêm một trục vận tải hành khách công cộng khối lượng lớn, kết nối khu vực trung tâm với cửa ngõ Tây Bắc, đồng thời giảm áp lực giao thông trên các tuyến đường hiện hữu. Nói cách khác, nếu dự án giữ đúng tiến độ, mỗi người đi làm từ Bảy Hiền, Bà Quẹo hay Tham Lương đến trung tâm có thể “cắt” khỏi cuộc sống hàng chục phút tắc đường mỗi ngày. Nhưng để đổi lấy lợi ích đó, Thành phố phải trung thực với tiến độ, minh bạch với khó khăn và kiên quyết với kỷ luật thi công – kể cả khi điều đó gây khó chịu trong ngắn hạn.
