Gói EPC lớn, kỳ vọng lớn
Metro số 2 TP.HCM là tuyến đường sắt đô thị dài khoảng 11,27 km, nối ga Bến Thành với depot Tham Lương, gồm 10 ga ngầm và một ga trên cao. Tuyến có tổng mức đầu tư hơn 55.000 tỷ đồng, là dự án hạ tầng then chốt của thành phố. Ngày 15/1/2026, Ban Quản lý Đường sắt đô thị TP.HCM ký hợp đồng và khởi công dự án cùng liên danh Tập đoàn Trường Hải (THACO) – China Railway Group Limited. Liên danh đảm nhận gói thiết kế, xây dựng, cung cấp và lắp đặt thiết bị (EPC). Đáng chú ý, China Railway Sixth Group, đơn vị từng tham gia thi công metro Cát Linh – Hà Đông, góp mặt với vai trò nhà thầu phụ. Kinh nghiệm này là điểm cộng, nhưng quy mô hợp đồng tự nó chưa bảo đảm giao thông đô thị phức tạp sẽ được xử lý đúng nhịp.
Có chuyển động ở nhiều nhà ga, nhưng phần ngầm vẫn là phép thử
Tại buổi cập nhật tiến độ ngày 22/10, MAUR cho biết dự án có nhiều chuyển biến tích cực sau hơn 10 tháng khởi công. Năm ga ngầm đang được triển khai song song gồm Phạm Văn Bạch, Lê Thị Riêng, Phạm Văn Hai, Hòa Hưng và Bà Quẹo. Kế hoạch là bổ sung ba ga Tao Đàn, Bảy Hiền và Nguyễn Hồng Đào vào cuối tháng 10, rồi đưa Bến Thành, Dân Chủ và Phạm Văn Hai vào thi công trong tháng 12 sau khi hoàn thiện phương án phân luồng giao thông. Với đoạn cầu cạn gần 2 km và depot Tham Lương, công tác khảo sát địa tầng, xử lý nền đất yếu và hoàn thiện thiết kế đang được chuẩn bị; thi công đồng loạt dự kiến bắt đầu từ đầu tháng 11. Tiến độ xây dựng metro vì thế đã có dấu hiệu tăng tốc, song số mũi thi công chưa thể thay thế bằng chứng về năng suất và khả năng phối hợp trên toàn tuyến.
Mốc 2030 nằm giữa hai chuẩn tham chiếu khác nhau
Theo kế hoạch tối ưu, máy đào hầm TBM dự kiến bắt đầu khoan từ tháng 8/2027; depot dự kiến tiếp nhận đoàn tàu đầu tiên vào cuối tháng 7/2029. Mục tiêu là hoàn tất vận hành thử và chứng nhận an toàn hệ thống vào cuối tháng 12/2030. So sánh quốc tế cho thấy đích này tham vọng nhưng không phải không thể: giai đoạn 1 metro số 2 ở Thiệu Hưng, Trung Quốc, dài 10,8 km, mất khoảng 3 năm 4 tháng từ khởi công đến khai thác. Đoạn Red Line South của Doha Metro mất khoảng sáu năm đến khi một phần tuyến mở cửa, không phải toàn mạng lưới hoàn tất; đoạn Sydney Metro City mất khoảng 5 năm 10 tháng đến ngày đón khách. Các mốc không hoàn toàn tương đương về phạm vi và điều kiện thi công. Vì vậy, chúng hữu ích để đặt kỳ vọng, không phải bằng chứng rằng tuyến Bến Thành – Tham Lương chắc chắn hoàn thành đúng hạn.
Giá trị với hành khách phụ thuộc vào ngày mở cửa thật
Tuyến đi qua 14 phường, kết nối khu vực Bến Thành với Tân Bình và depot Tham Lương, nên tiến độ chậm sẽ kéo dài thời gian chờ đợi của người dân trên một hành lang đông đúc. Khi khai thác giai đoạn đầu, metro dự kiến dùng đoàn tàu ba toa, vận tốc tối đa khoảng 80–110 km/h và năng lực vận chuyển khoảng 14.400 hành khách mỗi giờ theo mỗi hướng. Đây là lợi ích đáng kể trên giấy, nhưng người đi lại chỉ nhận được khi thử nghiệm, chứng nhận an toàn và tổ chức vận hành hoàn tất. Đánh giá hiện tại nên lạc quan có điều kiện: năm ga đang thi công và kế hoạch mở rộng mũi thi công là tín hiệu tiến triển, còn các mốc TBM, depot và vận hành thử mới là những phép kiểm tra quyết định. THACO cùng liên danh cần biến tiến độ công trường thành các cột mốc có thể kiểm chứng; nếu không, mục tiêu 2030 sẽ chỉ là lịch dự kiến.
