Metro số 2 TPHCM: Tuyến đường sắt đô thị đang bước vào giai đoạn tăng tốc
Metro số 2 TPHCM Bến Thành - Tham Lương là tuyến đường sắt đô thị dài khoảng 11,3km, gồm 10 ga ngầm, một ga trên cao và một depot, với tổng mức đầu tư hơn 55.000 tỷ đồng, được khởi công từ đầu năm 2026 và dự kiến hoàn thành vào quý IV/2030, giữ vai trò trục xương sống kết nối giao thông công cộng khu vực trung tâm và phía Tây Bắc thành phố. Điểm đáng chú ý nhất lúc này là quyết định thi công đồng loạt 11 nhà ga từ cuối năm, biến khu vực trung tâm thành phố thành một “đại công trường” trong nhiều năm tới. Sau khi ký hợp đồng với tổng thầu vào tháng 4 và khởi công từ tháng 7, dự án đã có bước chuyển rõ rệt về tiến độ, hiện đang triển khai tại 5 nhà ga và chuẩn bị mở rộng sang toàn tuyến. Theo cơ quan quản lý đường sắt đô thị, tuyến metro số 2 đã được giao tổng vốn 7.500 tỷ đồng sau khi bổ sung và đã giải ngân 6.600 tỷ đồng, đạt gần 88% kế hoạch, cho thấy quyết tâm đẩy nhanh dự án hạ tầng giao thông lớn nhất thành phố hiện nay.
11 nhà ga thi công đồng loạt: Tăng tốc tiến độ, chấp nhận xáo trộn giao thông trung tâm
Quyết định thi công đồng loạt 11 nhà ga không chỉ là bước tăng tốc về kỹ thuật, mà còn là lựa chọn chính trị – xã hội: chấp nhận xáo trộn giao thông trung tâm để đổi lấy một hệ thống đường sắt đô thị hoàn chỉnh sớm hơn. Hiện tuyến metro số 2 đang xây dựng 5 nhà ga, dự kiến đến cuối tháng 10 sẽ triển khai thêm 3 nhà ga và tiếp tục 3 nhà ga còn lại trong tháng 12, nâng tổng số nhà ga thi công lên 11 trên toàn tuyến. Thực tế trên đường Cách Mạng Tháng Tám đã cho thấy “bản nháp” của tương lai vài năm tới: rào chắn chiếm một phần mặt đường, diện tích lưu thông bị thu hẹp, lối tiếp cận nhà dân và cửa hàng bị ảnh hưởng. Người dân sẽ phải làm quen với cảnh công trường kéo dài, tiếng máy móc, đường tạm và những vòng tránh mới. Đổi lại, khi hoàn thành, tuyến Bến Thành – Tham Lương được kỳ vọng sẽ tăng cường kết nối giao thông công cộng, giảm phụ thuộc vào xe máy và ô tô cá nhân trên trục trung tâm.
Cầu cạn, depot và bài toán nền đất yếu: Rủi ro kỹ thuật không thể xem nhẹ
Nếu các nhà ga ngầm là phần dễ thấy với người dân, thì đoạn cầu cạn gần 2km từ ga Tân Bình đến depot và khu vực depot lại là nơi chứa nhiều rủi ro kỹ thuật nhất. Cơ quan quản lý đang thử nghiệm, đánh giá địa tầng và hoàn thiện giải pháp thiết kế cho đoạn cầu cạn; việc thi công đồng loạt phần nền và bản dầm được dự kiến bắt đầu từ đầu tháng 11. Song song đó, tại depot, đơn vị thi công đang nghiên cứu giải pháp gia cố nền đất yếu để phục vụ việc tập kết đoàn tàu, xây dựng xưởng sửa chữa và trung tâm điều khiển vận hành, cũng với kế hoạch triển khai đồng loạt từ đầu tháng 11. Những hạng mục này sẽ quyết định độ an toàn và ổn định lâu dài của toàn tuyến metro số 2 TPHCM. Trong bối cảnh không gian giao thông chật hẹp và việc di dời hạ tầng kỹ thuật ngầm còn nhiều khó khăn, bất kỳ sai sót nào trong xử lý nền đất yếu hay thi công cầu cạn đều có thể kéo lùi tiến độ và làm tăng chi phí xã hội.
Vai trò nhà thầu Trung Quốc và THACO: Cơ hội học hỏi hay rủi ro lặp lại bài cũ?
Liên danh Tập đoàn Trường Hải (THACO) và China Railway Group Limited đảm nhận gói thầu EPC – từ thiết kế, thi công xây dựng đến cung cấp và lắp đặt thiết bị – biến metro số 2 Bến Thành - Tham Lương thành phép thử lớn cho sự phối hợp giữa doanh nghiệp trong nước và nhà thầu nước ngoài. Đáng chú ý, Công ty TNHH Tập đoàn Cục 6 Đường sắt Trung Quốc, đơn vị từng tham gia thi công dự án đường sắt đô thị Cát Linh - Hà Đông, tiếp tục góp mặt với vai trò nhà thầu phụ. Sự hiện diện của nhà thầu từng gắn với dự án nhiều tranh luận ở miền Bắc khiến dư luận đặt câu hỏi: liệu metro số 2 có lặp lại những bài học về chậm tiến độ, vướng mắc nghiệm thu, hay đây sẽ là cơ hội để hệ thống đường sắt đô thị rút kinh nghiệm, chuẩn hóa quy trình và nâng chất lượng? Vai trò của THACO trong liên danh – với lợi thế hiểu thị trường nội địa – sẽ là yếu tố quan trọng để cân bằng, giám sát và chuyển giao công nghệ thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào đối tác nước ngoài.
Từ ‘đại công trường’ đến trục giao thông công cộng mới
Với tổng mức đầu tư khoảng hơn 55.000 tỷ đồng, metro số 2 Bến Thành - Tham Lương là một trong những dự án hạ tầng giao thông lớn nhất mà thành phố từng triển khai. Năm 2026, Ban Quản lý đường sắt đô thị được giao 17.600 tỷ đồng và đã giải ngân 13.200 tỷ đồng, đạt 75%; riêng tuyến metro số 2 đã giải ngân 6.600 tỷ đồng, gần 88% kế hoạch vốn bổ sung – những con số cho thấy dự án đang đi qua giai đoạn chuẩn bị và bước vào thời kỳ xây dựng cao điểm. Thành phố sẽ phải sống cùng “đại công trường” trong nhiều năm, với ùn tắc, tiếng ồn và những bất tiện không tránh khỏi. Nhưng nếu nhìn xa hơn, đây là bước chuyển cần thiết để hình thành mạng lưới đường sắt đô thị, giảm áp lực lên giao thông trung tâm, tạo trục phát triển mới dọc hành lang Bến Thành – Tham Lương. Vấn đề không còn là “có làm hay không”, mà là làm thế nào để người dân được tham gia giám sát, thông tin minh bạch và mọi xáo trộn tạm thời được bù đắp bằng một hệ thống giao thông công cộng đáng tin cậy sau năm 2030.
