Thước đo phải nằm trong lớp học
Đào tạo giáo viên là quá trình trang bị cho người học kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm và phẩm chất nghề nghiệp để họ có thể đáp ứng nhu cầu thực tế của lớp học. Vì vậy, chất lượng chương trình chỉ có ý nghĩa khi thể hiện được ở năng lực của người tốt nghiệp. Sáng 24/10, Trường Đại học Sư phạm TP.HCM tổ chức lễ kỷ niệm 50 năm thành lập và đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất; Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu dự và trao huân chương cho nhà trường. Ông yêu cầu các cơ sở đào tạo giáo viên đi đầu trong nghiên cứu, dẫn dắt đổi mới và tạo tác động tới từng lớp học. Đây là yêu cầu đúng trọng tâm: danh tiếng hay số lượng chương trình không thể thay thế câu hỏi liệu giáo viên ra trường có biết dạy, hiểu học sinh và thích ứng trước thay đổi hay không.
Yêu cầu ấy càng cấp thiết khi khoa học, công nghệ và trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi cách dạy, học và nghiên cứu. Trường sư phạm không thể chỉ cập nhật công cụ rồi xem đó là đổi mới. Nhiệm vụ khó hơn là giúp giáo viên sử dụng công nghệ có trách nhiệm, đồng thời giữ vững tư duy phản biện, đạo đức nghề nghiệp và khả năng kết nối với học sinh.
Chất lượng giáo viên mới là uy tín của trường
Phó Thủ tướng nhấn mạnh phẩm chất và năng lực nghề nghiệp của người tốt nghiệp phải là căn cứ đánh giá chất lượng, hiệu quả đào tạo; uy tín trường sư phạm trước hết được đo bằng chất lượng các thế hệ giáo viên họ đào tạo. Đây không nên là khẩu hiệu dùng trong dịp kỷ niệm, mà cần trở thành nguyên tắc chi phối tuyển sinh, chương trình, phương pháp dạy và cách kiểm tra. Hiệu trưởng Huỳnh Văn Sơn cũng khẳng định giá trị của một trường đại học sư phạm rốt cuộc được thể hiện qua chất lượng giáo viên do trường góp phần đào tạo. Ông cho rằng cần nhìn vào chặng đường nghề nghiệp của người học: họ thích nghi ra sao, tiếp tục phát triển chuyên môn thế nào và tạo ảnh hưởng tích cực gì tới học sinh.
Cách nhìn này chuyển trọng tâm từ đầu vào và bằng cấp sang kết quả nghề nghiệp. Giáo viên cần biết thiết kế hoạt động, tổ chức trải nghiệm, đánh giá tiến bộ, thực hiện giáo dục hòa nhập và phối hợp với gia đình, cộng đồng. Năng lực giáo viên còn bao gồm kỹ năng số, ngoại ngữ và khả năng xử lý tình huống tâm lý, xã hội trong trường học. Đó là những năng lực phải được rèn luyện và kiểm chứng, không thể mặc nhiên có được chỉ nhờ hoàn thành môn học.
Ưu tiên thực hành, nghiên cứu và đổi mới
Ưu tiên đầu tiên của các cơ sở đào tạo phải là cải tổ thực chất toàn bộ hành trình học nghề: rà soát chuẩn đầu ra, nội dung, phương pháp và đánh giá; tăng thực tập, kiến tập, dạy thử và phản hồi từ giảng viên lẫn giáo viên hướng dẫn. Hiệu trưởng Huỳnh Văn Sơn lưu ý rằng nắm vững kiến thức chuyên ngành chưa đủ để đứng lớp hiệu quả. Người học cần được tập xử lý tình huống gần với công việc thật, qua đó thích nghi và tự tin hơn khi vào nghề. Liên kết thường xuyên với trường phổ thông vì thế cần trở thành phần cốt lõi của đào tạo, không phải hoạt động phụ trợ.
Ưu tiên thứ hai là biến nghiên cứu thành giải pháp có thể thử nghiệm, đánh giá rồi mới nhân rộng, tập trung vào đổi mới dạy học, kiểm tra, ứng dụng AI có trách nhiệm và sức khỏe tâm lý học đường. Cùng với đó, trường cần đổi mới quản trị và dồn nguồn lực cho những mục tiêu phát triển rõ ràng. Trường Đại học Sư phạm TP.HCM hiện có 52 chương trình đại học, 31 chương trình thạc sĩ, 13 chương trình tiến sĩ; 44 chương trình được kiểm định, trong đó 16 chương trình đạt chuẩn AUN-QA. Quy mô và kiểm định là nền tảng đáng kể, nhưng thước đo cuối cùng vẫn là người học có dạy tốt hơn và giúp học sinh tiến bộ hay không.
Đo chất lượng bằng kết quả nghề nghiệp
Một dấu hiệu quan trọng của cải cách là theo dõi người tốt nghiệp sau khi họ bước vào nghề: khả năng thích ứng, mức độ phát triển chuyên môn và tác động tới học sinh cần được phản hồi ngược vào tuyển sinh, chương trình và thực hành sư phạm. Trường cho biết đã đào tạo hơn 65.000 người tốt nghiệp và gần 1.000 học viên sau đại học; đồng thời bồi dưỡng, phát triển chuyên môn cho gần 34.000 giáo viên. Những con số ấy cho thấy phạm vi đóng góp lớn, nhưng cũng đặt ra trách nhiệm duy trì chất lượng đồng đều giữa các thế hệ.
Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Giáo dục và Đào tạo sớm hoàn thiện đề án phát triển, nâng cao chất lượng đào tạo tại các trường sư phạm để trình Thủ tướng. Nhà trường cũng cam kết nâng chất lượng đào tạo, tăng cường thực hành nghề nghiệp và nghiên cứu nhu cầu của ngành, địa phương để xây dựng đề án, xác định mục tiêu phù hợp. Hướng đi chỉ có thể thành công nếu các cam kết này dẫn tới thay đổi đo được trong năng lực người tốt nghiệp. Kết luận cần rõ ràng: trường sư phạm đáng được đánh giá cao không phải vì tự nhận mình đổi mới, mà vì giáo viên do trường đào tạo đủ phẩm chất, vững chuyên môn và giúp học sinh học tốt hơn.
