Tập đoàn Việt Nam Canada và cuộc chơi mới trong khai thác khí đốt LNG
Tập đoàn Việt Nam Canada trong lĩnh vực năng lượng là cách gọi cho xu hướng các doanh nghiệp Việt bắt tay đối tác Canada và Bắc Mỹ để khai thác khí đốt LNG, hydro tự nhiên và khoáng sản, nhằm xây dựng chuỗi cung ứng năng lượng dài hạn, giảm phụ thuộc nhập khẩu và mở rộng ảnh hưởng ra ngoài biên giới. Đây không còn là những thương vụ tài chính đơn lẻ mà là chiến lược tái cấu trúc vị thế của Việt Nam trong bản đồ năng lượng toàn cầu.
Bối cảnh quốc tế đang thúc ép các nền kinh tế phải chủ động hơn với nguồn cung khí đốt. Nhật Bản gần như hoàn toàn phụ thuộc vào nhập khẩu khí đốt tự nhiên, chủ yếu thông qua các hợp đồng dài hạn với các nhà cung cấp nước ngoài. Khi nguồn cung từ Úc dự kiến giảm và căng thẳng ở Trung Đông gia tăng, việc các tập đoàn châu Á đổ vốn vào khai thác khí đốt LNG tại Bắc Mỹ là tín hiệu rõ ràng: ai kiểm soát được tài nguyên sẽ kiểm soát được an ninh năng lượng. Việt Nam không thể đứng ngoài cuộc chơi này nếu muốn bảo vệ tăng trưởng và ổn định giá năng lượng cho người dân.
Đầu tư năng lượng Bắc Mỹ: Từ khí đốt LNG đến hydro tự nhiên
Đầu tư năng lượng Bắc Mỹ không chỉ là câu chuyện mua bán LNG, mà đang chuyển dần sang cuộc đua sở hữu cả chuỗi giá trị khí đốt và các dạng năng lượng mới. Một tập đoàn lớn tại châu Á đã chọn cách mua lại nhà phát triển khí đốt tự nhiên ở Mỹ, với mục tiêu sở hữu toàn bộ chuỗi cung ứng khí đốt tự nhiên tại đây. Đây là thông điệp rõ ràng: thay vì loay hoay với hợp đồng mua bán ngắn hạn, các tập đoàn muốn nắm tài nguyên ngay từ khâu thượng nguồn.
Song song với LNG, hydro tự nhiên đang nổi lên như một “kho báu trắng” mới. Theo nghiên cứu của Cơ quan Địa chất Mỹ, nhu cầu hydro toàn cầu có thể đạt khoảng 500 triệu tấn mỗi năm vào năm 2050. Điều này giải thích vì sao các dự án thăm dò hydro ở Bắc Mỹ, đặc biệt là tại Canada, được săn đón. Với các tập đoàn Việt, đây là cơ hội hiếm để bước vào cuộc chơi năng lượng sạch từ sớm, thay vì chỉ nhập công nghệ và sản phẩm ở giai đoạn cuối.
Hydro trắng ở Saskatchewan: Cửa ngõ mới cho hợp tác Việt – Canada
Câu chuyện hydro trắng tại Saskatchewan cho thấy hợp tác Việt – Canada có thể tạo ra lợi thế chiến lược dài hạn. Một công ty thăm dò ở Saskatoon đã khoan giếng Lawson 1 tới độ sâu 2.278 m và ghi nhận khí hydro tự do chảy lên bề mặt, với mẫu địa chất có nồng độ hydro tối đa khoảng 28,6%. Đây là phát hiện hydro tự nhiên đầu tiên của Canada, mở ra một biên giới năng lượng mới.
Điều đáng chú ý là dự án này đang ở giai đoạn thẩm định thương mại: cần chứng minh dòng khí bền vững, quy mô vỏ chứa và bài toán chi phí. Chính giai đoạn “chưa chắc thắng” này lại là thời điểm vàng cho các tập đoàn Việt tham gia, vì có thể đàm phán vị thế chiến lược với chi phí thấp hơn so với khi mỏ đã hoàn toàn thương mại hóa. Nếu thành công, Việt Nam không chỉ có thêm nguồn hydro siêu sạch cho tương lai mà còn sở hữu kinh nghiệm khai thác một loại tài nguyên mới, khó mua được bằng tiền nếu chỉ đứng ngoài quan sát.
Muối mỏ Lào: Vinachem và chiến lược tự chủ nguyên liệu phân bón
Trong khi một số tập đoàn Việt vươn sang Bắc Mỹ, Vinachem lại chọn cách củng cố “hậu phương” khu vực với dự án muối mỏ Lào. Dự án khai thác và chế biến muối mỏ tại tỉnh Khammouane có tổng mức đầu tư khoảng 500 triệu USD, công suất thiết kế 500.000 tấn kali clorua mỗi năm và dự kiến tạo việc làm cho hơn 600 lao động. Khi hoàn thành, nhà máy được kỳ vọng bổ sung nguồn cung kali, góp phần giảm áp lực phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu của ngành phân bón Việt Nam.
Việt Nam hiện nhập khẩu gần 1 triệu tấn kali mỗi năm, trong đó khoảng 350.000 tấn đến từ Lào, còn các đơn vị thuộc Vinachem nhập khoảng 190.000 tấn mỗi năm. Việc tái khởi động dự án muối mỏ Lào, hướng tới vận hành vào năm 2028, là bước đi hợp lý: thay vì chấp nhận rủi ro giá phân bón biến động, Việt Nam chọn sở hữu một phần nguồn tài nguyên ngay sát biên giới. Tác động cuối cùng sẽ rơi vào người nông dân – những người chịu ảnh hưởng trực tiếp từ giá phân bón – khi nguồn cung ổn định hơn và ít phụ thuộc vào biến động bên ngoài.
Từ LNG đến muối mỏ: Ý nghĩa với người dân và hướng đi tiếp theo
Nhìn từ góc độ người dân, các thương vụ đầu tư năng lượng Bắc Mỹ hay muối mỏ Lào không phải câu chuyện xa vời. Khi một nền kinh tế phụ thuộc quá lớn vào nhập khẩu năng lượng và nguyên liệu, người chịu thiệt đầu tiên là người tiêu dùng: giá điện, giá gas, giá phân bón đều dễ bị “kéo” theo biến động quốc tế. Việc tăng nguồn cung kali từ dự án muối mỏ sẽ góp phần giảm áp lực phụ thuộc nhập khẩu phân bón, trong khi các dự án LNG và hydro giúp đa dạng hóa nguồn năng lượng, giảm rủi ro thiếu hụt hoặc sốc giá.
Điều còn lại là kỷ luật thực thi. Lawson vẫn phải chứng minh dòng khí bền vững và hiệu quả chi phí, còn dự án muối mỏ Lào phải hoàn thành xây dựng và đưa nhà máy vào sản xuất trong năm 2028. Nếu các tập đoàn Việt kiên định với chiến lược dài hạn, dám đi sớm vào những mảng mới như hydro tự nhiên, đồng thời gắn lợi ích kinh tế với việc làm, đào tạo và bảo vệ môi trường, thì “cuộc chơi tỷ USD” này sẽ không chỉ đem lại lợi nhuận cho doanh nghiệp, mà còn tạo ra một lớp đệm an ninh năng lượng mới cho cả nền kinh tế.
