Hải Phòng đang chuyển mình thành đầu mối chuỗi cung ứng miền Bắc
Hải Phòng trở thành trung tâm kết nối chuỗi cung ứng miền Bắc là quá trình thành phố dùng lợi thế cảng biển, hạ tầng logistics và công nghiệp để gắn kết sản xuất, xuất khẩu, thương mại điện tử với 15 tỉnh, thành phía Bắc, hình thành mạng lưới cung ứng hàng hóa từ nhà máy tới cảng biển, cửa khẩu và thị trường quốc tế một cách đồng bộ và hiệu quả hơn. Việc đăng cai Hội nghị ngành Công Thương khu vực phía Bắc lần thứ XII do Bộ Công Thương phối hợp cùng UBND thành phố tổ chức ngày 2/10 đã đặt Hải Phòng vào vị trí trung tâm trong bàn cờ liên kết vùng. Đây không chỉ là hoạt động tổng kết kết quả năm 2025, 9 tháng đầu năm 2026 và định hướng năm 2027, mà còn là tuyên bố chính trị–kinh tế rằng logistics miền Bắc đang cần một "thủ phủ" mới, và Hải Phòng sẵn sàng nhận vai trò đó.
Lợi thế công nghiệp – logistics giúp Hải Phòng tạo khác biệt
Nếu miền Bắc là bản đồ các cực sản xuất công nghiệp, thì Hải Phòng đang nổi lên như điểm giao hội của dòng hàng hóa. Số liệu GRDP 9 tháng tăng trên 11%, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng hơn 15%, kim ngạch xuất khẩu khoảng 43,72 tỷ USD cùng lượng hàng hóa qua cảng ước 156,3 triệu tấn cho thấy thành phố đã trở thành cửa ngõ xuất nhập hàng của khu vực. Quan trọng hơn, hệ thống cảng biển, 6 trung tâm logistics và mạng lưới giao thông kết nối hành lang kinh tế lớn đang tạo lợi thế để Hải Phòng trở thành điểm nối hàng hóa từ các khu, cụm công nghiệp tới thị trường trong nước và quốc tế. Trong bức tranh tăng trưởng tích cực của công nghiệp–thương mại toàn vùng, nơi có 1.085 cụm công nghiệp quy hoạch đến 2030 với sự góp mặt nổi bật của Hải Phòng, vị thế cực tăng trưởng công nghiệp – logistics của thành phố không còn là khẩu hiệu mà là thực tế.
Liên kết sản xuất và logistics: từ khẩu hiệu đến chuỗi cung ứng thực chất
Hội nghị lần này không dừng ở việc nói về "hợp tác công thương khu vực" mà đi thẳng vào những mắt xích cụ thể của Hải Phòng chuỗi cung ứng. Thứ trưởng Lương Hoàng Thái nêu rõ yêu cầu kết nối doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ với doanh nghiệp FDI, doanh nghiệp đầu chuỗi; gắn vùng nguyên liệu với chế biến, tiêu thụ; kết nối khu, cụm công nghiệp, cửa khẩu với hệ thống cảng biển và trung tâm logistics. Đó là cách logistics miền Bắc được tổ chức lại, thay vì mỗi địa phương tự xoay xở. Trong bối cảnh 15 tỉnh, thành phía Bắc đều tăng trưởng công nghiệp và thương mại tích cực, nhưng phân tán về hạ tầng, việc hình thành chuỗi sản xuất – cung ứng bền vững và kết nối vùng phía Bắc trở thành điều kiện tiên quyết để tạo động lực phát triển mới. Thành phố xác định tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao năng lực logistics và giữ vai trò đầu mối kết nối chuỗi cung ứng phía Bắc, nhưng để tránh tình trạng "mạnh ai nấy làm", liên kết phải được cụ thể hóa bằng dự án, tuyến logistics và cơ chế dữ liệu chung giữa doanh nghiệp các địa phương.
Thương mại điện tử: quân bài chiến lược của Hải Phòng trong cuộc cạnh tranh cảng
Trong cuộc cạnh tranh với các cảng khu vực, Hải Phòng không thể thắng chỉ nhờ cầu bến và container. Lợi thế dài hạn nằm ở việc trở thành trung tâm số hóa dòng hàng cho toàn vùng. Việc Sở Công Thương thành phố ký Biên bản ghi nhớ thúc đẩy phát triển thương mại điện tử giai đoạn 2026–2030 với Hiệp hội Thương mại điện tử, các sàn và đơn vị công nghệ cho thấy Hải Phòng muốn gắn thương mại điện tử với chuỗi cung ứng ngay từ đầu, không coi đó là thị trường riêng lẻ. Hội chợ thương mại điện tử với chủ đề "Kết nối vùng, mở rộng thị trường" cùng hoạt động livestream, quảng bá sản phẩm OCOP, đặc sản các tỉnh phía Bắc là minh chứng: thương mại điện tử Hải Phòng được dùng như nền tảng để kết nối vùng phía Bắc, kéo sản phẩm từ vùng nguyên liệu lên sàn, rồi xuống cảng. Đây là chiến lược khôn ngoan, bởi trong kỷ nguyên chuyển đổi số, trung tâm logistics khu vực phía Bắc phải đồng thời là trung tâm dữ liệu và giao dịch số, nếu không sẽ tụt lại sau các cảng trong và ngoài vùng đang đẩy mạnh số hóa chuỗi cung ứng.
Thách thức cạnh tranh và điều kiện để Hải Phòng giữ vai trò cực tăng trưởng
Việc Hải Phòng được chọn đăng cai hội nghị và bàn giao cờ đăng cai năm sau cho Bắc Ninh cho thấy khu vực đang hình thành mạng lưới đa cực, nơi mỗi địa phương giữ một vai trò khác nhau trong chuỗi cung ứng. Hải Phòng có lợi thế cảng biển và logistics, nhưng Bắc Ninh, Ninh Bình, Thái Nguyên lại dẫn đầu về công nghiệp điện tử, cơ khí, trong khi Hà Nội giữ vai trò trung tâm tiêu dùng và dịch vụ. Nếu Hải Phòng muốn giữ vị trí trung tâm kết nối, thành phố phải đi trước trong ba mặt: liên kết thực chất với doanh nghiệp FDI và nội địa để hình thành tuyến logistics ổn định; phối hợp chính sách công thương minh bạch với 15 tỉnh, thành; và kiên trì biến thương mại điện tử thành hạ tầng, không coi đó là phong trào ngắn hạn. Khi những yêu cầu này được đáp ứng, cực tăng trưởng và trung tâm logistics miền Bắc sẽ không còn là danh hiệu, mà là "hệ điều hành" mới cho chuỗi cung ứng phía Bắc, trong đó Hải Phòng giữ vai trò nút chính kết nối sản xuất với thị trường.
