Hội nghị lần XII: Tín hiệu rõ ràng về một trung tâm chuỗi cung ứng mới
Hội nghị ngành Công Thương khu vực phía Bắc lần thứ XII là diễn đàn hợp tác giữa 15 tỉnh, thành phố, nơi các địa phương cùng xác định Hải Phòng như một đầu mối kết nối chuỗi cung ứng, cửa ngõ công nghiệp – logistics và hạt nhân của liên kết vùng miền Bắc trong giai đoạn 2026-2030. Điều đáng nói là hội nghị không chỉ tổng kết thành tích, mà gửi đi một thông điệp chính sách khá mạnh: hoặc miền Bắc tổ chức lại không gian phát triển quanh những cực tăng trưởng như Hải Phòng, hoặc chấp nhận tăng trưởng phân tán và chi phí chuỗi cung ứng ngày càng cao. Ngày 2/10, Bộ Công Thương phối hợp với UBND thành phố Hải Phòng tổ chức sự kiện này tại Trung tâm Hội nghị – Biểu diễn của thành phố, với sự tham dự của Thứ trưởng Lương Hoàng Thái, lãnh đạo 15 Sở Công Thương và cộng đồng doanh nghiệp công nghiệp, thương mại, năng lượng, logistics. Trong bối cảnh 2026 là năm đầu thực hiện kế hoạch kinh tế – xã hội mới, lựa chọn trung tâm tổ chức hội nghị cũng là một quyết định mang tính định hướng.
Hải Phòng: Cực tăng trưởng công nghiệp – logistics và nút thắt chuỗi cung ứng
Hải Phòng được nhắc đến nhiều lần trong hội nghị không phải vì vai trò “chủ nhà”, mà vì những con số tăng trưởng cho thấy thành phố đã trở thành cực tăng trưởng công nghiệp – logistics của miền Bắc. GRDP 9 tháng ước tăng 11,73%, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 15,14%, trong đó công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 15,36%; lượng hàng hóa qua hệ thống cảng đạt khoảng 156,3 triệu tấn. Đây là nền tảng thực tế để nói về "chuỗi cung ứng Hải Phòng" chứ không chỉ là khẩu hiệu. Điểm đáng chú ý là cách thành phố tự nhận thức vai trò đầu mối: “vai trò đầu mối chỉ có ý nghĩa khi góp phần giảm chi phí, mở rộng thị trường và nâng cao sức cạnh tranh cho cả khu vực”, như Phó Chủ tịch UBND thành phố Hoàng Minh Cường khẳng định. Nói cách khác, Hải Phòng không tự bó mình trong tăng trưởng độc lập, mà được kỳ vọng trở thành trục kết nối các khu, cụm công nghiệp với cảng biển, cửa khẩu và trung tâm logistics toàn vùng. Nếu các tỉnh khác không bám vào trục này, họ sẽ bỏ lỡ lợi thế tự nhiên của liên kết vùng miền Bắc.
Đà tăng trưởng công nghiệp miền Bắc và vai trò dẫn dắt của chế biến, chế tạo
Hội nghị cho thấy bức tranh phát triển công nghiệp khu vực không hề u ám như nhiều người lo ngại trước bối cảnh kinh tế thế giới phục hồi chậm và xung đột địa chính trị. Ở 15 tỉnh, thành phố miền Bắc, sản xuất công nghiệp 9 tháng đầu năm vẫn duy trì đà tăng trưởng, nhiều địa phương ghi nhận mức tăng chỉ số sản xuất công nghiệp hai con số như Ninh Bình, Thái Nguyên, Phú Thọ, Hưng Yên, Bắc Ninh, Hải Phòng, Điện Biên, Tuyên Quang. Điểm quan trọng là công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục giữ vai trò động lực chính, tập trung vào các ngành điện tử, thiết bị điện, ô tô, cơ khí, kim loại, hóa chất, dệt may, da giày, giấy và chế biến thực phẩm. Điều này cho thấy cấu trúc tăng trưởng đang dịch chuyển về phía những ngành tạo giá trị cao, gắn chặt với chuỗi cung ứng toàn cầu. Đến tháng 9/2026, khu vực đã có 1.085 cụm công nghiệp trong phương án phát triển đến 2030, 638 cụm được thành lập và 342 cụm đã đi vào hoạt động. Nếu các cụm này không được kết nối với hệ thống cảng biển, cửa khẩu và logistics của Hải Phòng, sức bật chung sẽ bị phân tán.
Thương mại điện tử: lớp liên kết mềm cho chuỗi cung ứng Hải Phòng
Một điểm mới của hội nghị lần này là nhấn mạnh hợp tác thương mại điện tử như lớp liên kết mềm, bổ trợ cho hạ tầng cứng của chuỗi cung ứng Hải Phòng. Trong khuôn khổ sự kiện, Sở Công Thương Hải Phòng ký thỏa thuận với Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam nhằm thúc đẩy xuất khẩu qua môi trường số giai đoạn 2026-2030, đồng thời ký biên bản ghi nhớ với các sàn thương mại điện tử và doanh nghiệp công nghệ để phát triển thị trường trực tuyến trên địa bàn. Thay vì chỉ nói chung chung về chuyển đổi số, các tỉnh, thành phố đã đặt vấn đề cụ thể: hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ số, kết nối cung – cầu và tiếp cận người tiêu dùng trong nước lẫn quốc tế thông qua hợp tác thương mại điện tử. Nếu các cam kết này được triển khai nghiêm túc, liên kết vùng miền Bắc sẽ không chỉ dựa vào các tuyến cao tốc và cảng biển, mà còn dựa vào "hạ tầng dữ liệu" chung về sản phẩm, doanh nghiệp, thị trường – yếu tố thường bị xem nhẹ trong chính sách công nghiệp truyền thống.
Liên kết vùng miền Bắc: từ khẩu hiệu chính trị đến cấu trúc chuỗi cung ứng thực tế
Từ những thảo luận tại hội nghị, có thể thấy liên kết vùng miền Bắc đang chuyển từ cấp độ slogan sang các cấu trúc chuỗi cung ứng rất cụ thể: kết nối doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ với doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp đầu chuỗi; gắn vùng nguyên liệu với chế biến, tiêu thụ; kết nối các khu, cụm công nghiệp với cảng biển, cửa khẩu, trung tâm logistics. Ngành Công Thương khu vực đặt mục tiêu trong ba tháng cuối năm phải tăng tốc sản xuất, để chỉ số sản xuất công nghiệp đạt hoặc vượt kế hoạch 2026, đồng thời tiếp tục bổ sung năng lực sản xuất mới. Điểm còn thiếu là một cơ chế điều phối vùng có đủ quyền lực để biến các cam kết thành hành động. Nếu liên kết vùng vẫn phụ thuộc hoàn toàn vào thiện chí từng địa phương, chuỗi cung ứng Hải Phòng sẽ mạnh ở khâu xuất khẩu nhưng yếu ở kết nối nội vùng. Kết luận hợp lý sau hội nghị lần XII là: muốn hành lang kinh tế của các tỉnh phía Bắc phát huy hiệu quả, cần xem Hải Phòng như "hạ tầng dùng chung" của toàn vùng, và xây các chính sách thương mại điện tử, logistics, công nghiệp hỗ trợ bám theo hạ tầng đó thay vì đi riêng lẻ.
