Từ PCE 3,7% đến kịch bản Fed tăng lãi suất: vấn đề không còn là “nếu” mà là “khi nào”
Fed tăng lãi suất là kịch bản trong đó Cục Dự trữ Liên bang đảo chiều khỏi kỳ vọng nới lỏng, quyết định nâng chi phí vay để kiềm chế lạm phát khi các chỉ báo như chỉ số PCE 3,7% và lạm phát lõi cho thấy áp lực giá cả vẫn dai dẳng, buộc chính sách tiền tệ Fed phải thắt chặt lâu hơn thay vì vội vã hạ lãi suất. Chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) tháng 7 mới nhất của Mỹ cho thấy áp lực lạm phát vẫn chưa hoàn toàn hạ nhiệt. PCE toàn phần tăng 0,2% theo tháng và 3,7% theo năm, cao hơn rõ rệt so với mục tiêu 2% của Fed. Trong khi đó, PCE lõi vẫn tăng 3,3% so với cùng kỳ, phản ánh áp lực nền chưa được dập tắt. Điều này phá vỡ câu chuyện “lạm phát đã xong” mà thị trường bám víu suốt nhiều tháng qua.
Lạm phát dai dẳng: dịch vụ và năng lượng giữ Fed trong thế khó
Nếu nhìn kỹ vào cấu trúc lạm phát, dễ hiểu vì sao Fed không dám mạo hiểm nới lỏng. Giá hàng hóa đã hạ nhiệt, nhưng dịch vụ – phần khó trị nhất của rổ lạm phát – vẫn tăng 0,3% trong tháng và là động lực chính kéo PCE đi lên. Đây mới là dạng lạm phát mà chính sách tiền tệ Fed ghét nhất: bám trụ, lan rộng, khó đảo chiều nhanh. Lạm phát dịch vụ “supercore”, dù giảm nhịp, vẫn được hỗ trợ bởi chi phí quản lý danh mục, tư vấn đầu tư và các dịch vụ tài chính khác. Cùng lúc, giá dầu tăng cao kéo dài được nhiều quan chức Fed cảnh báo có thể giữ lạm phát ở mức cao hơn dự kiến, biến cú sốc năng lượng thành một nguồn lạm phát dai dẳng chứ không còn là cú va chạm ngắn hạn.
Biên bản họp Fed: ngôn từ hai chiều hé lộ tư duy “diều hâu” mới
Biên bản họp Fed gần nhất cho thấy một sự thay đổi rất đáng chú ý: Ủy ban Thị trường mở bắt đầu mô tả triển vọng lãi suất theo hướng “hai chiều”, nghĩa là không chỉ nói về cắt giảm mà mở cửa cho khả năng tăng nếu lạm phát vẫn trên 2%. Tại cuộc họp tháng 3, Fed giữ nguyên lãi suất tham chiếu ở 3,50%–3,75%, nhưng số quan chức sẵn sàng thắt chặt đã tăng đáng kể so với tháng 1. Biên bản cho thấy Fed bị kẹt giữa hai mục tiêu: kiểm soát lạm phát và bảo vệ thị trường việc làm. Cuộc xung đột bùng phát cuối tháng 2, đẩy giá dầu lên mạnh, càng làm Fed lo rủi ro lạm phát ăn sâu vào lõi lạm phát và tâm lý người tiêu dùng. Trong bối cảnh đó, thái độ “chờ xem” không còn đồng nghĩa với chắc chắn cắt giảm.
Thị trường quay xe: từ kỳ vọng nới lỏng sang phòng thủ trước rủi ro tăng lãi suất
Trong nhiều tháng, nhà đầu tư đã tự xây cho mình câu chuyện đẹp: Fed sẽ sớm cắt giảm, lợi suất giảm, tài sản rủi ro bay cao. Nhưng dữ liệu thực tế và giọng điệu từ Fed đang buộc thị trường lật lại kịch bản. Collin Martin, Giám đốc nghiên cứu và chiến lược trái phiếu tại Trung tâm Nghiên cứu Tài chính Schwab, nhận định rằng nếu chỉ nhìn vào các dữ liệu kinh tế hiện tại, Fed hoàn toàn có cơ sở để cân nhắc nâng lãi suất ngay từ bây giờ. Sau báo cáo việc làm tháng 5 với số việc làm mới vượt xa dự báo, lợi suất trái phiếu bật tăng và thị trường đã phản ánh đầy đủ khả năng Fed tăng thêm 0,25 điểm phần trăm trước cuối năm. Một bước chuyển mang tính biểu tượng là việc rời khỏi lập trường “thiên về cắt giảm lãi suất” sang “trung lập” – tiền đề cho một tư thế “diều hâu” nếu lạm phát không dịu lại.
Người tiêu dùng và nhà đầu tư nên đọc gì từ bước ngoặt của chính sách tiền tệ Fed?
Điểm đáng lo không chỉ là Fed có thể tăng lãi suất, mà là lãi suất cao sẽ kéo dài lâu hơn thị trường tưởng, bóp nghẹt sức mua và định giá tài sản. Ngay cả trước khi có động thái mới, giá cả và lãi suất cao đã khiến hộ gia đình tăng tiết kiệm, giảm chi tiêu không thiết yếu. Giá xăng dầu cao làm suy yếu sức mua và thắt chặt các điều kiện tài chính. Ở phía Fed, cơ quan này vẫn giữ thái độ chờ đợi, chưa muốn đổi lãi suất cho đến khi xác định rủi ro lớn hơn là lạm phát bùng phát hay thị trường lao động suy yếu. Trong thời gian tới, báo cáo việc làm, CPI, PCE, doanh số bán lẻ và phát biểu của quan chức Fed sẽ là những mảnh ghép quan trọng cho bất kỳ quyết định tăng hay không tăng thêm. Theo các định giá trên thị trường hợp đồng tương lai lãi suất, nếu Fed hành động, thời điểm dễ xảy ra nhất là các cuộc họp tháng 9 hoặc tháng 10. Quan điểm hợp lý lúc này: chuẩn bị cho kịch bản xấu (lãi suất tăng) nhưng không vội tin vào câu chuyện đẹp (cắt giảm sớm).
