Cú sốc việc làm tháng 7 và thông điệp đầu tiên gửi tới Fed
Việc làm Mỹ tháng 7 là sự kiện nền kinh tế bất ngờ mất 23.000 việc làm trong bảng lương phi nông nghiệp, trái ngược hoàn toàn với kỳ vọng tạo thêm 80.000–83.000 việc làm, qua đó báo hiệu thị trường lao động Mỹ đang hạ nhiệt rõ rệt và buộc giới đầu tư phải xem lại kịch bản chính sách tiền tệ Fed trong những tháng tới. Đây không phải một con số lẻ tẻ: đó là tháng giảm đầu tiên sau chuỗi tăng kéo dài, đánh dấu bước ngoặt trong câu chuyện "việc làm Mỹ là điểm sáng" mà thị trường đã quen thuộc. Khi động cơ việc làm hụt hơi như vậy, câu hỏi không còn là Fed sẽ tăng lãi suất mạnh đến đâu, mà là liệu thời điểm Fed cắt giảm lãi suất có đến sớm hơn dự kiến hay không.
Thị trường lao động Mỹ hạ nhiệt: số liệu yếu hơn bề nổi
Điều đáng lo không chỉ nằm ở con số -23.000 việc làm, mà còn ở “chất lượng” của bức tranh việc làm phía sau. Tỷ lệ thất nghiệp nhích xuống 4,1% tưởng như là tin tốt, nhưng lại đi cùng tỷ lệ tham gia lực lượng lao động giảm xuống 61,4%, mức thấp nhất hơn 5 năm, do khoảng 264.000 người rời khỏi thị trường lao động. Khi ít người đi tìm việc hơn, thất nghiệp giảm không còn mang nhiều ý nghĩa tích cực. Các điều chỉnh dữ liệu cũng phơi bày thực tế: tháng 5 bị hạ từ 129.000 xuống 63.000, tháng 6 từ 57.000 xuống 20.000, kéo mức tăng việc làm bình quân 12 tháng còn 34.000 việc làm/tháng. Nói cách khác, kinh tế Mỹ suy yếu về nhu cầu lao động đã diễn ra âm ỉ lâu hơn thị trường tưởng.
Mặt trận tiền lương nguội đi, tín hiệu rõ ràng về kinh tế Mỹ suy yếu
Một thị trường lao động khỏe thường kéo theo áp lực tăng lương; lần này, câu chuyện đi theo hướng ngược lại. Thu nhập bình quân theo giờ khu vực tư nhân chỉ tăng 2 xu trong tháng, tốc độ tăng lương 12 tháng giảm xuống 3,2%, thấp hơn kỳ vọng 3,5% và là mức thấp nhất từ tháng 5/2021. Khi tiền lương hạ nhiệt cùng với việc làm suy giảm, lập luận cho rằng kinh tế Mỹ suy yếu không còn là nỗi lo xa vời mà trở thành kịch bản hiện hữu. Bảng lương phi nông nghiệp chỉ tăng 57.000 trong tháng 6, nay quay đầu giảm 23.000, cho thấy ý muốn tuyển dụng của doanh nghiệp đã tụt đáng kể so với giai đoạn trước. Đây là loại dữ liệu mà bất kỳ ngân hàng trung ương nào cũng phải tính tới nếu không muốn đẩy nền kinh tế vào rủi ro suy thoái, và Fed càng không phải ngoại lệ.
Thị trường xoay trục kỳ vọng: từ tăng lãi sang Fed cắt giảm lãi suất
Trước cú sốc việc làm tháng 7, Fed vừa phát tín hiệu cứng rắn hơn với lạm phát và giữ nguyên lãi suất mục tiêu ở 3,5–3,75% trong cuộc họp cuối tháng 7, với thông điệp mọi quyết định sắp tới sẽ phụ thuộc chặt vào dữ liệu lạm phát và lao động. Dữ liệu mới công bố đã xoay trục tâm lý thị trường: xác suất Fed tăng lãi suất 25 điểm cơ bản trong tháng 9 giảm xuống vùng 40–44%, trong khi kịch bản giữ nguyên lãi suất và xa hơn là Fed cắt giảm lãi suất bắt đầu được đặt cược mạnh hơn. Không phải ngẫu nhiên mà giá vàng tăng hơn 50 USD chỉ trong 15 phút sau báo cáo việc làm – đó là phản ứng điển hình khi nhà đầu tư tin rằng chu kỳ nới lỏng chính sách tiền tệ Fed đang đến gần. Fed giờ đứng trước bài toán khó: vẫn phải đối phó lạm phát trên mục tiêu, nhưng không thể bỏ qua tín hiệu thị trường lao động Mỹ đang yếu đi.
Fed sẽ đi đến đâu: lạm phát, dữ liệu tiếp theo và ranh giới suy thoái
Dù dữ liệu việc làm tháng 7 gây thất vọng, nó chưa đủ để khẳng định kinh tế Mỹ đã rơi vào suy thoái. Các nhà phân tích đồng thuận rằng một tháng xấu là cảnh báo, không phải phán quyết cuối cùng. Bước tiếp theo của chính sách tiền tệ Fed sẽ phụ thuộc nhiều vào các báo cáo lạm phát Mỹ công bố trong tuần tới, cùng với chuỗi dữ liệu chi tiêu tiêu dùng và việc làm trong những tháng tiếp theo. Theo công cụ FedWatch, xác suất tăng lãi suất tháng 10 vẫn không nhỏ, cho thấy nội bộ Fed và thị trường còn chia rẽ. Tuy vậy, xu hướng rõ ràng là: mỗi báo cáo yếu thêm về thị trường lao động Mỹ sẽ đẩy cân bằng rủi ro nghiêng về phía nới lỏng, khiến khả năng Fed cắt giảm lãi suất trong năm tới trở nên ngày càng thực tế hơn. Nếu Fed phản ứng quá chậm, ranh giới giữa “hạ nhiệt lành mạnh” và “suy thoái sâu” có thể bị xóa nhòa rất nhanh.
