Hạ tầng điện Phú Quốc: nền tảng an ninh năng lượng cho APEC 2027
Hạ tầng điện Phú Quốc là toàn bộ hệ thống trạm biến áp, đường dây truyền tải và nguồn cung cấp điện được thiết kế để bảo đảm cấp điện liên tục, an toàn, có dự phòng nhiều lớp cho sinh hoạt, sản xuất, kinh doanh, du lịch và tổ chức các sự kiện quốc tế tại đặc khu đảo này, trong đó Hội nghị cấp cao APEC 2027 là phép thử quan trọng cho độ tin cậy của hệ thống. Nếu coi APEC 2027 Việt Nam là sự kiện trình diễn năng lực quốc gia, thì Phú Quốc chính là “sân khấu điện” phải vận hành không được phép sai số. Tỉnh An Giang và Tổng Công ty Điện lực miền Nam (EVNSPC) đang đẩy nhanh nhiều dự án truyền tải để tạo hệ thống cấp điện có dự phòng nhiều lớp cho đảo. Đây không chỉ là phản ứng kỹ thuật, mà là lựa chọn chính trị – kinh tế: hoặc bảo đảm an ninh năng lượng, hoặc chấp nhận đánh đổi hình ảnh quốc gia trước hàng trăm đoàn đại biểu quốc tế.
EVNSPC siết tiến độ các dự án điện trọng điểm
Điểm nổi bật trong cuộc tăng tốc hạ tầng điện Phú Quốc là cách EVNSPC triển khai dồn lực vào các dự án trọng điểm, thay vì vá víu cục bộ. Trạm biến áp 220kV Phú Quốc đang được khẩn trương hoàn thiện để bổ sung nguồn công suất lớn và liên kết mạch vòng với lưới 110kV hiện hữu. Cùng lúc, tuyến đường dây 110kV Phú Quốc – Bắc Phú Quốc dài hơn 40 km với tổng vốn đầu tư gần 353 tỷ đồng được xây dựng nhằm tăng năng lực truyền tải cho khu vực Bắc đảo. Theo Tổng Công ty Điện lực miền Nam, hiện Phú Quốc được cấp điện từ hai trạm 110kV thông qua cáp ngầm Hà Tiên – Phú Quốc và đường dây 220kV Kiên Bình – Phú Quốc, nhưng chưa liên kết thành mạch vòng nên vẫn tiềm ẩn nguy cơ mất điện diện rộng nếu một nguồn gặp sự cố. Lựa chọn của EVNSPC là nâng cấp đồng bộ và tạo mạch vòng, vì chỉ khi lưới điện có khả năng tự dự phòng, APEC 2027 mới không bị đặt lên “canh bạc” phụ thuộc vào một đường dây duy nhất.
Sự cố cáp ngầm 110kV: bài học đắt giá về an ninh năng lượng
Sự cố đứt cáp ngầm 110kV Hà Tiên – Phú Quốc là lời nhắc nhở rõ ràng rằng hạ tầng điện hiện đại không đồng nghĩa với miễn nhiễm rủi ro. Sau sự cố, tỉnh An Giang phối hợp ngành điện triển khai giải pháp khẩn cấp, đến cuối năm 2025 đã hoàn thành ba dàn trụ đỡ ngoài biển và lắp đặt trụ điện trên đất liền, khôi phục hoàn toàn cấp điện cho sinh hoạt, sản xuất, kinh doanh và du lịch trên đảo. Đây là phản ứng nhanh, nhưng không thể là câu trả lời lâu dài. An Giang xác định việc khắc phục triệt để tuyến cáp ngầm 110kV mang ý nghĩa an ninh năng lượng, gắn trực tiếp với ổn định kinh tế – xã hội và năng lực tổ chức các sự kiện lớn, đặc biệt là APEC 2027. Nói thẳng, nếu Phú Quốc còn "sống nhờ" các phương án tạm thời, thì hình ảnh điểm đến du lịch – dịch vụ cấp cao sẽ luôn treo lơ lửng trên nguy cơ mất điện bất ngờ.
Hai phương án cho cáp ngầm: lựa chọn giữa tốc độ và tầm nhìn
Cuộc tranh luận kỹ thuật quanh việc xử lý tuyến cáp ngầm 110kV Hà Tiên – Phú Quốc thực chất là lựa chọn ưu tiên chiến lược: tốc độ hay tầm nhìn. Phương án 1 là xây mới khoảng 460 m đường dây 110kV trên không, xây hai trụ ngoài biển và cải tạo trụ hiện hữu, với dự kiến hoàn thành vào tháng 10/2026. Ưu điểm là triển khai nhanh, vật tư trong nước, dễ quản lý vận hành, giảm nguy cơ hư hỏng do san lấp, lấn biển và dễ quan sát, xử lý sự cố. Phương án 2 là nối cáp ngầm hiện hữu, xử lý khoảng 100 m cáp với hai hộp nối đặt trên biển, phù hợp hồ sơ thiết kế ban đầu nhưng dự kiến chỉ có thể hoàn thành sớm nhất từ tháng 4–5/2027, phụ thuộc tiến độ cung cấp hộp nối. Câu hỏi đặt ra: Phú Quốc có chấp nhận tác động cảnh quan ven biển từ đường dây trên không để đổi lấy tiến độ an ninh năng lượng trước APEC, hay ưu tiên giữ nguyên thiết kế cáp ngầm với thời gian hoàn thành gần sát sự kiện?
Điện ổn định: điều kiện tiên quyết cho du lịch và kinh tế Phú Quốc
Đằng sau các thông số kỹ thuật là đời sống rất thực của người dân và doanh nghiệp Phú Quốc. Việc khôi phục cấp điện sau sự cố cáp ngầm đã giúp đáp ứng đầy đủ nhu cầu sinh hoạt, sản xuất, kinh doanh và du lịch trên đảo. Nhưng để Phú Quốc bước lên vị thế đặc khu du lịch – dịch vụ tầm khu vực, hệ thống điện phải đi trước một bước, không chỉ đủ dùng mà còn đủ dư để đón dòng khách, dòng vốn và những sự kiện lớn như APEC 2027 Việt Nam. Việc hoàn thiện đồng bộ các trạm 220kV, đường dây 110kV và phương án xử lý cáp ngầm dự kiến sẽ tạo nền tảng hạ tầng năng lượng vững chắc cho phát triển kinh tế – xã hội và du lịch trong nhiều năm tới. Lựa chọn hiện nay của An Giang và EVNSPC sẽ định hình không chỉ an ninh năng lượng, mà cả bản đồ cạnh tranh của Phú Quốc trong khu vực: một đảo du lịch cao cấp không thể được vận hành trên lưới điện mong manh.
