Truyền thông ASEAN 2026-2030 là gì và vì sao Việt Nam coi trọng?
Kế hoạch truyền thông ASEAN 2026-2030 là chương trình hành động cấp quốc gia nhằm nâng cao nhận thức của người dân, doanh nghiệp, hệ thống chính trị và cộng đồng quốc tế về Cộng đồng ASEAN, đồng thời quảng bá hình ảnh một Việt Nam năng động, hội nhập sâu rộng và có trách nhiệm trong các cơ chế hợp tác khu vực. Điểm đáng chú ý là kế hoạch này được ký ban hành bởi Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà thông qua Quyết định 1477/QĐ-TTg, cho thấy truyền thông không còn đứng ngoài chính sách đối ngoại mà trở thành một trụ cột của hội nhập. Theo kế hoạch, mục tiêu không dừng ở việc "nâng cao nhận thức" một cách chung chung, mà là tạo đồng thuận xã hội và sự ủng hộ rộng rãi đối với tiến trình hợp tác ASEAN, gắn với chủ trương nâng tầm đối ngoại và hội nhập quốc tế của Đảng và Nhà nước. Nói cách khác, đây là một kế hoạch truyền thông khu vực được thiết kế để phục vụ chiến lược ngoại giao, chứ không chỉ là chiến dịch thông tin.
Mục tiêu trọng tâm: nâng cao nhận thức ASEAN và định vị hình ảnh Việt Nam
Trọng tâm rõ ràng nhất của kế hoạch truyền thông ASEAN 2026-2030 là nâng cao nhận thức ASEAN ở cả trong và ngoài nước. Kế hoạch nhắm tới toàn bộ hệ thống chính trị, người dân, doanh nghiệp và cộng đồng quốc tế, đặc biệt là các đối tác của ASEAN, với tham vọng biến ASEAN từ một khái niệm ngoại giao thành một lợi ích hiện hữu trong đời sống và kinh doanh. Một chỉ tiêu cứng cho thấy mức độ nghiêm túc: phấn đấu trên 90% cán bộ, công chức, viên chức có hiểu biết cơ bản về Cộng đồng Văn hóa – Xã hội ASEAN và lợi ích của quá trình xây dựng Cộng đồng. Đây là bước đi mang tính "nội lực hóa" ASEAN trong bộ máy nhà nước, tránh tình trạng đối ngoại đi trước nhưng nhận thức đi sau. Song song, kế hoạch coi quảng bá hình ảnh Việt Nam là ưu tiên chiến lược: định vị Việt Nam là thành viên tích cực, có trách nhiệm, đóng góp hiệu quả cho sự phát triển chung của Cộng đồng ASEAN, và là quốc gia năng động, đổi mới, hội nhập sâu, đóng góp cho hòa bình, ổn định và phát triển bền vững khu vực. Đặt hình ảnh quốc gia trong khung ASEAN cho thấy Việt Nam chọn con đường định vị mình qua vai trò khu vực.
Chiến lược hai giai đoạn: từ xây nhận thức đến truyền thông chuyên sâu
Điểm hợp lý của kế hoạch là cách chia nhỏ lộ trình truyền thông ASEAN thành hai giai đoạn với trọng tâm khác nhau. Giai đoạn 2026-2027 được dành cho việc xây dựng và củng cố nhận thức, nâng cao mức độ quan tâm của người dân, doanh nghiệp và xã hội về Cộng đồng ASEAN, vai trò và đóng góp của Việt Nam trong khối. Đây là bước nền tảng: nếu công chúng chưa có nhu cầu thông tin, mọi hoạt động truyền thông chuyên sâu sẽ khó hiệu quả. Từ 2028-2030, trọng tâm chuyển sang truyền thông chuyên sâu, gắn hình ảnh Việt Nam với các lĩnh vực hợp tác ưu tiên của ASEAN và tăng cường ứng dụng công nghệ số, nền tảng số. Điều này cho thấy tư duy chuyển dịch từ "tuyên truyền phổ cập" sang "truyền thông mục tiêu" dựa trên chủ đề, ngành nghề và công nghệ. Nếu được triển khai đúng, giai đoạn hai có thể tạo ra những câu chuyện cụ thể về Việt Nam trong thương mại, đầu tư, du lịch, giáo dục, lao động, khoa học – công nghệ, chuyển đổi số và giao lưu nhân dân, thay vì chỉ những khẩu hiệu chung chung.
Truyền thông đa kênh: từ báo chí tới nền tảng số và sự kiện khu vực
Về phương thức, kế hoạch truyền thông khu vực này chọn cách tiếp cận đa kênh, điều mà dư luận hoàn toàn có thể kỳ vọng sẽ làm thay đổi độ "gần gũi" của ASEAN với người Việt. Kế hoạch yêu cầu truyền thông trên các phương tiện thông tin đại chúng và nền tảng số; tổ chức sự kiện truyền thông, quảng bá; cung cấp thông tin, tập huấn, nâng cao năng lực; xây dựng, phát hành ấn phẩm, sản phẩm truyền thông; tổ chức các cuộc thi, giải thưởng, hoạt động văn hóa, thể thao, du lịch; và tăng cường hoạt động báo chí, hợp tác truyền thông. Về nội dung, 6 trục truyền thông được xác định: ASEAN vì hòa bình, ổn định và hợp tác; ASEAN là không gian tăng trưởng, đổi mới sáng tạo và kết nối kinh tế; ASEAN lấy người dân làm trung tâm, phát huy bản sắc; ASEAN kết nối toàn diện, hiện đại, bền vững; tăng cường thể chế và năng lực thích ứng; và đặc biệt là vai trò, vị thế, đóng góp của Việt Nam trong ASEAN. Cách chọn trục nội dung này cho thấy tham vọng kể câu chuyện ASEAN vừa mang tính chiến lược, vừa gắn với đời sống và quyền lợi trực tiếp của người dân.
Thách thức và cơ hội: Việt Nam sẽ quảng bá hình ảnh ra sao?
Điểm nhấn chính trị của kế hoạch là thông điệp: "Việt Nam là thành viên chủ động, tích cực, có trách nhiệm; cùng ASEAN xây dựng Cộng đồng đoàn kết, tự cường, phát triển bền vững". Tuy nhiên, để thông điệp này không chỉ dừng ở truyền thông đối ngoại, Việt Nam cần biến hình ảnh trên truyền thông thành trải nghiệm thực tế trong mắt công dân ASEAN: từ việc học tập, làm việc, du lịch, thương mại điện tử, chuyển đổi số đến giao lưu văn hóa. Cơ hội nằm ở chỗ kế hoạch đã coi người dân và doanh nghiệp là chủ thể, khuyến khích họ tham gia và hưởng lợi từ tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN, qua đó kết nối lợi ích quốc gia với lợi ích khu vực. Thách thức nằm ở năng lực thực thi: nếu truyền thông chỉ lặp lại khẩu hiệu mà không phân tích chuyên sâu lợi ích thiết thực, không gắn với chính sách cụ thể, công chúng sẽ khó quan tâm. Để quảng bá hình ảnh Việt Nam thuyết phục, câu chuyện cần được kể bằng số liệu, ví dụ và những dự án ASEAN mà người dân có thể trực tiếp thấy và cảm nhận.
