Làn sóng startup skincare Việt Nam: khác biệt bắt đầu từ bản địa
Startup skincare Việt Nam là những doanh nghiệp trẻ trong ngành làm đẹp chọn phát triển sản phẩm dựa trên mỹ phẩm dược liệu bản địa, kết hợp tri thức dân gian với nghiên cứu khoa học hiện đại để tạo ra thương hiệu mỹ phẩm khoa học mang tính chuyên biệt, bền vững và gắn với sinh kế cộng đồng nông dân địa phương. Đây không phải câu chuyện hoa lá cành mà là bước chuyển chiến lược của cả ngành làm đẹp. Khi thị trường tràn ngập thương hiệu quốc tế và mỹ phẩm thiên nhiên na ná nhau, các startup như Visante và P'Phăng chủ ý rẽ sang hướng dùng nguyên liệu Việt, xây chuỗi giá trị từ vùng trồng đến nhà máy đạt chuẩn, thay vì lao vào cuộc chiến ngân sách marketing với các tên tuổi lớn.
P’Phăng: từ vết thâm trên da đến hệ sinh thái trái gấc
Ít ai tin một cô giáo Vật lý – Tin học ở Kiên Giang lại trở thành người xây cả "vũ trụ" gấc mang tên P’Phăng. Nhưng câu chuyện của Nguyễn Thị Pha Phăng cho thấy vì sao mỹ phẩm dược liệu bản địa đang lên ngôi. Khởi đầu năm 2019 từ những đốm nâu và đen khiến chị mất tự tin, việc tự nghiên cứu và dùng dầu gấc trong nhiều tháng giúp làn da sáng lên, vết thâm mờ rõ rệt, rồi kéo theo nhu cầu tự làm sản phẩm cho người thân, bạn bè. Điểm ngoặt không đến từ phòng lab mà từ lời than của học trò về trái gấc chín bị bỏ phí. Từ son gấc mang đi thi khoa học kỹ thuật đến thương hiệu P’Phăng, Nữ hoàng Gấc, hành trình này chứng minh: khác biệt có thể bắt đầu từ một quả gấc quê nhà, nếu người sáng lập dám xem vấn đề của nông dân là bài toán kinh doanh của mình.
Visante: khi bài thuốc dân gian gặp phòng thí nghiệm CGMP
Nếu P’Phăng là câu chuyện cảm hứng từ lớp học, Visante lại là mẫu hình thương hiệu mỹ phẩm khoa học đúng nghĩa. Ra đời năm 2023 trong một thị trường làm đẹp chật chội với thương hiệu ngoại nhập và mỹ phẩm thiên nhiên nội địa, Visante chủ động nhận diện hai khoảng trống: dược liệu Việt chưa được chiết xuất chuẩn hóa và sản phẩm thiếu tính chuyên biệt. Cơ duyên bắt đầu từ chuyến khảo sát vùng trồng sâm ở Đà Nẵng và Lai Châu, nơi đội ngũ sáng lập thấy Sâm Việt Nam có hàm lượng dược chất cao gấp 2–4 lần sâm Hàn Quốc hay Canada nhưng lại bị giới hạn bởi sản lượng thấp và cách canh tác thô sơ. Thay vì chỉ kể câu chuyện "bài thuốc dân gian", Visante đưa tinh chất Sâm Việt và thảo dược bản địa vào hệ sản phẩm chăm sóc tóc, da và cơ thể, được sản xuất tại nhà máy GMP, CGMP để đảm bảo sự ổn định giữa các lô hàng. Đây là bước đi nâng tầm dược liệu Việt từ bếp nhà lên quy mô thương mại.
Không đấu marketing, chọn đi đường vòng bằng khoa học và cộng đồng
Điểm chung thú vị của Visante P’Phăng là cả hai đều từ chối cuộc chơi đối đầu trực diện với thương hiệu quốc tế. Thay vì tung ngân sách để giành quầy kệ, họ chọn đường vòng: xây mô hình kinh doanh xoay quanh dược liệu bản địa, bền vững và gắn với người trồng. Visante phát triển chuỗi "kiềng ba chân": vùng nghiên cứu, vùng trồng thử nghiệm, chuyển giao kỹ thuật cho nông dân có kinh nghiệm, trong đó có dự án di thực Sâm Việt Nam về Lâm Đồng để chủ động nguồn nguyên liệu sạch và giảm phụ thuộc trung gian. P’Phăng thì từ trái gấc quê nhà đã mở rộng thành bảy dòng sản phẩm, vừa tạo đầu ra cho nông sản địa phương vừa xây chiến lược dài hơi: hiện đại hóa công nghệ sản xuất, xây vùng nguyên liệu bền vững và tạo sinh kế cho phụ nữ, nông dân, hướng tới chuỗi giá trị tuần hoàn gắn với trao quyền cho phụ nữ. Đây là cách "làm thương hiệu" đi ngược xu hướng chi phí ngắn hạn nhưng lại hợp với yêu cầu dài hạn của người dùng trẻ.
Từ câu chuyện gấc và Sâm Việt đến tương lai mỹ phẩm bản địa
Sự xuất hiện của các startup skincare Việt Nam như P’Phăng và Visante cho thấy: muốn tồn tại trong ngành mỹ phẩm hôm nay, "made in Việt" không thể dừng ở khẩu hiệu. Một thương hiệu nội địa cần ít nhất ba yếu tố: nguyên liệu Việt được tôn trọng và chuẩn hóa, công nghệ sản xuất đủ khoa học để tạo niềm tin, và mô hình kinh doanh gắn với bền vững cộng đồng. Việc Visante lọt top 50 tại một cuộc thi khởi nghiệp quy mô 2.144 dự án từ 28 quốc gia và vùng lãnh thổ cho thấy hướng đi này không chỉ là cảm tính mà đã được thị trường ghi nhận. P’Phăng thì chứng minh một giáo viên ngoài ngành vẫn có thể xây thương hiệu nếu kết hợp tri thức khoa học, khả năng mento và nhạy cảm với nỗi lo nông sản bỏ rơi. Tương lai của mỹ phẩm dược liệu bản địa sẽ không nằm trong các câu slogan hoành tráng, mà trong từng chai serum gấc và từng lọ tinh chất Sâm Việt có nguồn gốc, công nghệ, và câu chuyện rõ ràng.
