Bước ngoặt: Việt Nam hướng tới tự chủ ba vắc xin thế hệ mới
Việc Việt Nam và Sanofi thống nhất lộ trình chuyển giao công nghệ sinh học để sản xuất trong nước ba vắc xin thế hệ mới – vắc xin 6 trong 1 chứa thành phần ho gà vô bào, vắc xin cúm mùa và vắc xin não mô cầu – là một chương trình hợp tác y sinh tiên tiến nhằm giúp Việt Nam chủ động nguồn cung tiêm chủng, nâng năng lực khoa học công nghệ và tạo vị thế mới trong chuỗi giá trị công nghệ sinh học khu vực và toàn cầu. Điểm đáng chú ý là tiến trình này không diễn ra âm thầm trong phòng thí nghiệm, mà được báo cáo trực tiếp với Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tại Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam – Pháp ở Paris ngày 10/9. Điều đó cho thấy đây là một dự án mang tính chiến lược quốc gia, gắn với ưu tiên y tế dự phòng và công nghệ sinh học trong hợp tác Việt Nam – Pháp. Khi hai nhà lãnh đạo nghe VNVC và Sanofi trình bày lộ trình sản xuất tại Việt Nam, thông điệp được gửi đi rất rõ: Việt Nam không muốn chỉ là nơi tiêu thụ vắc xin, mà muốn trở thành trung tâm sản xuất và chuyển giao công nghệ sinh học của khu vực.
Cơ chế chuyển giao công nghệ sinh học: từ dây chuyền Sanofi đến nhà máy VNVC
Nếu nhìn kỹ vào dự án, bản chất của “tự chủ vắc xin” ở đây không phải là tự làm mọi thứ từ số 0, mà là từng bước làm chủ công nghệ Sanofi thông qua một lộ trình chuyển giao công nghệ sinh học được thiết kế khá bài bản. VNVC không chỉ nhận quyền sản xuất vắc xin thế hệ mới tại Nhà máy Vắc xin và Sinh phẩm mà còn phải xây dựng năng lực nghiên cứu, tiếp nhận công nghệ, sản xuất và kiểm định vắc xin, sinh phẩm công nghệ cao theo các chuẩn WHO-GMP, EU-GMP và FDA-cGMP. Theo thỏa thuận, các vắc xin thế hệ mới của Sanofi sẽ được ưu tiên sản xuất tại Việt Nam, với nhà máy được đầu tư giai đoạn đầu hơn 2.500 tỷ đồng, diện tích trên 26.000 m² và công suất thiết kế khoảng 120 triệu liều mỗi năm tại Tây Ninh. Đây không chỉ là câu chuyện lắp đặt dây chuyền, mà là xây cả một hệ sinh thái kỹ thuật và nhân lực đủ sức tiếp nhận công nghệ từ tập đoàn dược hàng đầu thế giới. Như ông Ngô Chí Dũng nhận định, thỏa thuận với Sanofi “mở đường để Việt Nam từng bước làm chủ công nghệ sản xuất các vắc xin thế hệ mới”.
Lộ trình sản xuất tại Việt Nam: những mốc thời gian và tham vọng khu vực
Điểm đáng bàn của dự án không chỉ nằm ở quy mô, mà ở cách đặt ra các mốc thời gian rõ ràng cho tự chủ vắc xin. Nhà máy vắc xin và sinh phẩm VNVC đã được khởi công từ tháng 5/2025, dự kiến hoàn thành xây dựng và vận hành vào cuối năm 2027, bắt đầu sản xuất từ năm 2028 và thương mại hóa từ năm 2029. Mục tiêu là cung ứng hàng chục triệu liều vắc xin chất lượng cao mỗi năm cho thị trường trong nước, sau đó mở rộng sang Đông Nam Á và tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu. Theo lộ trình hợp tác, Việt Nam sẽ trở thành quốc gia đầu tiên trong khu vực Đông Nam Á có thể tự sản xuất các vắc xin thế hệ mới nói trên, đây là tuyên bố đầy tham vọng nhưng cũng tạo áp lực phải giữ đúng tiến độ. Hợp tác giữa VNVC và Sanofi liên tục được cụ thể hóa qua các diễn đàn cấp cao và hội nghị chuyên đề về vắc xin thế hệ mới, cho thấy hai bên không coi đây là một hợp đồng thương mại đơn thuần, mà là một chương trình xây năng lực dài hạn. Thành công hay thất bại của dự án sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín của cả hai nước trong lĩnh vực công nghệ sinh học.
Ý nghĩa chiến lược: tự chủ vắc xin và độc lập y tế khu vực
Một khi Việt Nam thực sự sản xuất được ba vắc xin thế hệ mới trong nước, tác động lên người dân sẽ thấy rõ ở ba điểm: chủ động nguồn cung, giá thành hợp lý hơn và khả năng ứng phó dịch bệnh tốt hơn. Ông Ngô Chí Dũng kỳ vọng việc sản xuất trong nước sẽ giúp Việt Nam chủ động nguồn cung, tăng khả năng ứng phó dịch bệnh và nâng vị thế trong chuỗi giá trị công nghệ sinh học. Mục tiêu đưa vắc xin chất lượng cao với giá thành thấp đến người dân trên cả nước cũng được nhấn mạnh nhiều lần. Ở tầm chính sách, dự án này là một minh chứng cho việc cụ thể hóa các định hướng lớn về đột phá phát triển khoa học – công nghệ, phát huy vai trò kinh tế tư nhân trong lĩnh vực phòng bệnh và chăm sóc sức khỏe. Khi trở thành nước đầu tiên ở Đông Nam Á tự chủ sản xuất các vắc xin thế hệ mới, Việt Nam không chỉ giảm phụ thuộc nhập khẩu, mà còn có cơ hội trở thành điểm tựa cho khu vực trong những tình huống khan hiếm vắc xin như đã từng xảy ra với Covid-19. Đây là cách xây độc lập y tế không bằng lời tuyên bố, mà bằng dây chuyền sản xuất và năng lực công nghệ cụ thể.
