Phối hợp liên ngành phải bắt đầu trước khi sự cố xảy ra
Quy chế phối hợp tại sân bay là cơ chế phân định trách nhiệm và cách thức hiệp đồng giữa đơn vị khai thác, công an cùng các lực lượng liên quan để trao đổi thông tin, ngăn ngừa nguy cơ và xử lý sự cố mà không làm gián đoạn hoạt động hàng không. Đây không nên là văn bản chỉ được mở ra sau một vụ việc: giá trị của nó nằm ở khả năng giúp các bên biết trước ai hành động, phối hợp ra sao và chuyển giao xử lý thế nào.
Chiều 23/10, Công an thành phố Hà Nội và Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) tổng kết ba năm thực hiện quy chế ký ngày 12/12/2022, đồng thời ký quy chế mới tại Cảng hàng không quốc tế Nội Bài. Đại tá Nguyễn Tiến Đạt, Phó Giám đốc Công an thành phố Hà Nội, và ông Tô Tử Hà, Phó Tổng Giám đốc ACV kiêm Giám đốc Nội Bài, đồng chủ trì hội nghị.
Văn bản mới bao quát an toàn hàng không, hoạt động khai thác, phòng cháy chữa cháy, cứu nạn cứu hộ và ứng phó khẩn nguy. Việc làm mới quy chế sau ba năm cho thấy phối hợp cần được điều chỉnh theo quy mô khai thác và những nguy cơ đang thay đổi, thay vì xem thỏa thuận cũ là đủ dùng.
Quy mô Nội Bài khiến phòng ngừa trở thành yêu cầu vận hành
Trong chín tháng đầu năm 2026, Nội Bài phục vụ hơn 172.000 chuyến bay, khoảng 28,2 triệu lượt hành khách và hơn 856.000 tấn hàng hóa, bưu kiện; mạng bay kết nối hơn 90 điểm đến với hoạt động của 62 hãng hàng không. Ở quy mô đó, một sự cố tại khu vực hạn chế, đường tiếp cận hay vùng trời lân cận có thể kéo theo hệ quả vượt khỏi phạm vi của một đơn vị.
Kết quả ba năm phối hợp gồm bảo đảm an toàn cho hàng trăm nghìn chuyến bay và gần 100 triệu lượt hành khách; các vụ việc liên quan đến hình sự, ma túy, trật tự giao thông được phát hiện, xử lý, trong khi nguy cơ từ tia laser, UAV, flycam, thả diều, taxi trái phép và chèo kéo hành khách được ngăn chặn. Những kết quả ấy cho thấy an ninh sân bay không chỉ là kiểm soát tại cửa vào: cần nối thông tin giữa lực lượng công an, cảng và đơn vị ứng cứu.
Ý nghĩa với hành khách là chuyến đi có thể an toàn, ổn định và thông suốt hơn. Tuy nhiên, an toàn Nội Bài không thể đánh đổi bằng quy trình gây cản trở; kiểm soát rủi ro và duy trì luồng phục vụ thuận tiện phải được thiết kế song song.
Làn sóng cập nhật quy chế mở rộng ra nhiều sân bay
Nội Bài không phải trường hợp đơn lẻ. Từ Tân Sơn Nhất, Long Thành đến Liên Khương, nhiều cảng hàng không đã ký hoặc cập nhật quy chế phối hợp với lực lượng chức năng và chính quyền địa phương, phản ánh nhu cầu xây dựng cơ chế phù hợp cho từng địa bàn thay vì áp dụng một khuôn mẫu duy nhất.
Tại Tân Sơn Nhất, thỏa thuận giữa cảng và Công an cửa khẩu đề cập trao đổi thông tin, kiểm soát người ra vào nhà ga và khu vực hạn chế, xử lý vụ việc, chữa cháy, cứu nạn cứu hộ và ứng phó khẩn nguy. Long Thành phối hợp với chính quyền phường về khu vực giáp ranh, nguy cơ UAV, cấp cứu y tế và chuẩn bị điều kiện khai thác; Liên Khương cũng ký quy chế mới với Công an tỉnh Lâm Đồng. Các sân bay ở Buôn Ma Thuột, Tuy Hòa, Đồng Hới, Cà Mau và Cần Thơ cũng có hoạt động tổng kết hoặc cập nhật cơ chế phối hợp.
Đây là hướng đi cần thiết vì rủi ro không dừng ở hàng rào sân bay. Chính quyền sở tại có thể hỗ trợ xử lý hoạt động quanh khu vực giáp ranh, tuyên truyền về UAV hoặc phát hiện sớm dấu hiệu bất thường; lực lượng chuyên trách và đơn vị khai thác cần chuyển những đầu mối ấy thành quy trình phản ứng cụ thể.
Từ ký kết đến diễn tập: thước đo nằm ở khả năng ứng phó
Các lễ ký chỉ tạo nền móng; hiệu quả phải được chứng minh bằng đầu mối trực, thời hạn chia sẻ thông tin, phương án ứng cứu và diễn tập có kiểm tra. ACV cho biết sẽ yêu cầu đơn vị trực thuộc cụ thể hóa quy chế mới thành kế hoạch, đồng thời rà soát phương án chữa cháy, cứu nạn cứu hộ và ứng phó khẩn nguy. Dự báo năm 2026, lượng hành khách qua Nội Bài tăng 11%, hàng hóa tăng 14%, càng khiến việc chuẩn bị thường xuyên và thực chất trở nên cấp bách.
Các bên cũng cần huấn luyện, diễn tập và chủ động nhận diện nguy cơ ảnh hưởng đến khai thác; kế hoạch được nêu còn đặt yêu cầu diễn tập ứng phó bạo loạn, khủng bố, tình huống khẩn nguy an ninh hàng không và nguy cơ UAV trong quý I/2027. Đây là bước chuyển cần thiết từ phản ứng sau sự cố sang phòng ngừa có chuẩn bị.
Các hoạt động cập nhật quy chế diễn ra trong bối cảnh Đề án nâng cao năng lực cảng hàng không theo hướng an ninh, thông minh, thân thiện được phê duyệt theo Quyết định 1066/QĐ-TTg ngày 15/6/2026. Kết luận, phối hợp hàng không chỉ đáng giá khi biến cam kết thành hành động có thể kiểm chứng: phát hiện sớm, ứng cứu đúng vai trò và bảo vệ hoạt động khai thác mà vẫn tạo thuận lợi cho hành khách.
