An toàn sân bay cần bắt đầu từ sự phối hợp
Quy chế phối hợp bảo đảm an toàn sân bay là thỏa thuận phân công giữa đơn vị khai thác và chính quyền địa phương để nhận diện nguy cơ, trao đổi thông tin và ứng phó sự cố trước khi ảnh hưởng đến hoạt động bay. Đây là phần chuẩn bị thiết yếu, không phải thủ tục bên lề của việc mở cửa một sân bay mới.
Chiều 23-10, UBND phường Long Thành và Cảng hàng không quốc tế Long Thành ký quy chế phối hợp về an ninh, an toàn hàng không, phòng cháy chữa cháy, cứu nạn cứu hộ và các nhiệm vụ chuẩn bị khai thác; sân bay dự kiến hoạt động từ tháng 12-2026. Thỏa thuận đưa chính quyền phường vào cùng một cơ chế xử lý, thay vì để sân bay tự xoay xở với những rủi ro phát sinh bên ngoài hàng rào.
Cách làm này đáng chú ý vì an ninh sân bay không dừng ở cổng kiểm soát. Hàng rào, đường mòn, lối mở và hoạt động dân sinh lân cận đều có thể tác động đến an toàn hàng không. Muốn quy chế có giá trị thực tế, đầu mối phối hợp phải rõ và thông tin phải đến đúng lực lượng đủ nhanh.
Từ UAV đến khói bụi: kiểm soát rủi ro quanh khu vực bay
Điểm dễ thấy nhất trong kế hoạch là đường dây nóng UAV trực 24/24. UBND phường Long Thành sẽ chủ trì phối hợp với Ban Chỉ huy quân sự phường, Cảng vụ Hàng không miền Nam và cảng hàng không để lập đầu mối tiếp nhận tin báo khi phát hiện thiết bị bay không người lái trong khu vực. Đây là phương án có lý do thực tế: đơn vị sân bay rút kinh nghiệm từ các vụ việc tại Đà Nẵng, Thọ Xuân và Tân Sơn Nhất.
Đường dây nóng chỉ phát huy tác dụng nếu người dân biết cách báo tin và lực lượng trực có quy trình xác minh, chuyển xử lý. Việc thu thập, quản lý hay chia sẻ thông tin về tổ chức, cá nhân cũng phải có căn cứ pháp luật và tuân thủ quy định bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Nguy cơ không chỉ nằm trên trời. Các đơn vị còn phối hợp kiểm soát đèn laser, đèn công suất lớn trong bán kính 18,5 km tính từ điểm quy chiếu sân bay, đồng thời rà soát công trường, bãi rác, nguồn khói bụi và công trình cao có thể ảnh hưởng tĩnh không. Cách tiếp cận này đúng hướng: an toàn hàng không đòi hỏi quản lý cả những yếu tố tưởng như xa lạ với hoạt động bay.
Ứng phó khẩn cấp phải gắn với giao thông và cộng đồng
Quy chế còn phân công phối hợp ứng phó khẩn nguy, chữa cháy, cứu nạn cứu hộ và tìm kiếm cứu nạn tàu bay, gồm huy động lực lượng, phương tiện, sơ cấp cứu, bảo vệ hiện trường và phân luồng giao thông. Đây là phép thử quan trọng: kế hoạch trên giấy chỉ đáng tin khi các lực lượng biết ai chỉ huy, ai hỗ trợ và đường tiếp cận hiện trường được giữ thông suốt.
Tác động cũng hiện diện trong đời sống thường ngày. Các tuyến T1, T2, nút giao và đường dân sinh quanh sân bay sẽ được điều tiết để xử lý ùn tắc, tai nạn và vi phạm trật tự đô thị. Với hành khách, người lao động và cư dân, đây là phần thiết thực của an toàn, bởi một sân bay vận hành tốt không thể tách khỏi mạng lưới đường sá xung quanh.
Hai bên còn phối hợp tuyên truyền văn hóa an toàn hàng không tại trường học, khu dân cư, hỗ trợ thông tin nhà ở và thủ tục cư trú cho người lao động, đồng thời kết nối tuyển dụng, hướng nghiệp và đào tạo nghề cho người dân địa phương, nhất là các hộ bị thu hồi đất. Sự tham gia của cộng đồng vì thế vừa giúp phòng ngừa rủi ro, vừa khiến lợi ích từ sân bay đến gần người dân hơn.
Thử nghiệm trước khi khai thác là phép thử của quy chế
Sân bay Long Thành dự kiến tổ chức thử nghiệm vận hành (ORAT) liên tục từ tháng 9 đến tháng 12-2026. Cảng hàng không sẽ xây dựng kịch bản, chuẩn bị trung chuyển và hậu cần; địa phương vận động tình nguyện viên đóng vai hành khách, phối hợp điều tiết giao thông, kết nối cơ sở y tế và bố trí lực lượng cấp cứu. Đây là cơ hội để kiểm tra xem các đầu mối phối hợp có hoạt động trơn tru trước khi có hành khách thật hay không.
ACV cho biết đang tập trung hoàn thiện công trình và các điều kiện cần thiết, hướng tới khai thác từ tháng 12-2026; thông tin kế hoạch nêu ngày dự kiến bắt đầu là 24-12. Mốc thời gian khiến việc diễn tập và hoàn tất quy trình trở nên cấp thiết. Kết luận không nằm ở số lượng cuộc họp hay văn bản đã ký, mà ở khả năng tiếp nhận cảnh báo, huy động lực lượng và giữ an toàn khi tình huống bất ngờ xảy ra.
