Mùa tuyển sinh – cao điểm của lừa đảo giả danh nhà trường
Lừa đảo mùa tuyển sinh và công bố điểm là các hành vi lợi dụng tâm lý lo lắng, mong biết kết quả sớm và nhu cầu hoàn tất thủ tục nhập học để dụ phụ huynh, học sinh cung cấp thông tin cá nhân, mã OTP, tài khoản ngân hàng hoặc chuyển tiền cho những đối tượng giả danh nhà trường, giáo viên, cán bộ tuyển sinh thông qua mạng xã hội, email, website và tin nhắn trực tuyến. Điều cần nói thẳng: đây không còn là những vụ việc đơn lẻ mà là một “mùa vụ” lừa đảo. Tháng 8, khi các trường đồng loạt công bố kết quả, nhận xác nhận nhập học và chuẩn bị năm học mới, nhu cầu tra cứu thông tin của phụ huynh, học sinh, tân sinh viên tăng vọt – cũng là lúc tội phạm mạng hoạt động mạnh nhất. Chúng tạo website, fanpage, tài khoản mạng xã hội có giao diện, tên gọi giống hệt trường, đăng lịch tuyển sinh, hướng dẫn nhập học, thậm chí học bổng và hỗ trợ chỗ ở cho tân sinh viên để chiếm lòng tin. Nếu phụ huynh và học sinh vẫn giữ thói quen “thấy logo là tin”, không kiểm tra nguồn chính thức, thì mọi biện pháp bảo vệ phụ huynh online sẽ chỉ nằm trên giấy.
Những chiêu trò phổ biến: lừa đảo tuyển sinh, học phí giả, học bổng ảo
Trong cao điểm tuyển sinh, lừa đảo tuyển sinh xuất hiện dưới nhiều lớp vỏ tinh vi. Các đối tượng dựng website, fanpage giả danh nhà trường, đăng thông báo “hệ thống sắp đóng”, “chỉ còn 1 suất”, “không hoàn tất sẽ hủy trúng tuyển” để ép nạn nhân vội vã chuyển tiền hoặc cung cấp dữ liệu cá nhân. Không ít vụ việc giả danh cán bộ tuyển sinh, giảng viên, ban quản lý ký túc yêu cầu đóng học phí, phí ký túc xá vào tài khoản cá nhân – điển hình của lừa đảo học phí giả. Một mảng khác là học bổng và chương trình trao đổi quốc tế ảo: giấy tờ được soạn y như quyết định của bộ, đóng dấu đỏ, ký hiệu hiệu trưởng, kèm theo những quyền lợi hào nhoáng để dụ gia đình cung cấp “chứng minh tài chính” với số dư lớn. Đây là kiểu đánh vào lòng tin và sự thiếu kiểm chứng của phụ huynh nhiều hơn là vào túi tiền ngay lập tức. Bài học ở đây: bất kỳ thông tin liên quan đến tuyển sinh, học bổng, ký túc xá mà gửi từ số lạ, email lạ, tài khoản mạng xã hội lạ đều phải coi là nghi ngờ đầu tiên, không phải là cơ hội vàng.
Link điểm thi, yêu cầu bổ sung hồ sơ: đừng để nỗi lo trở thành điểm yếu
Thời điểm công bố kết quả xét tuyển là lúc phụ huynh và học sinh dễ “rơi vào bẫy” nhất: ai cũng muốn biết điểm và tình trạng trúng tuyển càng sớm càng tốt. Kẻ xấu đánh thẳng vào tâm lý này: giả danh giáo viên, cán bộ tuyển sinh, nhà trường để gửi tin nhắn, Zalo, Facebook với nội dung thông báo trúng tuyển, hướng dẫn nhập học, hoặc yêu cầu “xác nhận thông tin” qua đường link. Một khi người nhận bấm vào link lạ, chúng sẽ tìm cách lấy tài khoản ngân hàng, mật khẩu, mã OTP, rồi chiếm đoạt tiền. Theo cơ quan công an địa phương, mọi thông tin về kết quả thi, xét tuyển, nhập học phải được tra cứu trực tiếp trên website, cổng tuyển sinh và kênh liên lạc chính thức của cơ sở giáo dục. Câu nói đáng trích dẫn ở đây là: “Kiểm tra trước khi tin, xác minh trước khi chuyển tiền là nguyên tắc học sinh, sinh viên cần ghi nhớ để chủ động bảo vệ tài sản và thông tin cá nhân trên không gian mạng”. Mỗi thông báo hối thúc, tạo cảm giác phải làm ngay, phải nộp tiền ngay, phải khai báo ngay – cần coi là tín hiệu đỏ, không phải là lệnh từ nhà trường.
Mạng xã hội: mảnh đất màu mỡ của tin giả và kích động nhắm vào học sinh, sinh viên
Không chỉ lừa tiền, không gian mạng còn là nơi học sinh, sinh viên dễ bị dẫn dắt bởi tin giả, lời kêu gọi cảm tính trong giai đoạn căng thẳng. Tân sinh viên thiếu kinh nghiệm kiểm chứng thông tin, lại phụ thuộc nhiều vào các nhóm, hội trên mạng để hỏi lịch học, chỗ ở, việc làm thêm – đó chính là “điểm yếu” mà kẻ xấu tận dụng để phát tán nội dung giả danh hỗ trợ, kích động, lôi kéo. Nhà trường đã phải lên tiếng yêu cầu sinh viên bình tĩnh, thận trọng, không vội tin, chia sẻ, bình luận hoặc phát tán nội dung chưa được xác thực từ nguồn chính thống. Một xu hướng nguy hiểm khác là các lời kêu gọi tụ tập, tuần hành, tưởng niệm tự phát, hoặc tham gia “chiến dịch online” dựa trên thông tin cắt ghép, xuyên tạc, cố tình kích động cảm xúc. Một trường đại học nhấn mạnh: mỗi lượt chia sẻ, bình luận đều là trách nhiệm pháp lý của người đăng; phát tán thông tin sai lệch có thể ảnh hưởng đến an ninh trật tự và chính người tham gia đối mặt rủi ro pháp lý. Việc bảo vệ phụ huynh online không tách rời bảo vệ sinh viên: gia đình phải đồng hành, nhắc con cái không tham gia, không hưởng ứng các tài khoản, nhóm, lời kêu gọi mơ hồ.
Nguyên tắc hành động: cảnh báo lừa đảo học sinh và phụ huynh cùng lúc
Để không trở thành nạn nhân trong mùa tuyển sinh và công bố điểm, phụ huynh, học sinh cần coi việc cảnh báo lừa đảo học sinh là nhiệm vụ gia đình hơn là chuyện “công an sẽ lo”. Trước hết, tuyệt đối không thực hiện giao dịch tài chính chỉ dựa trên thông tin từ mạng xã hội hoặc tài khoản cá nhân không rõ danh tính; mọi yêu cầu đóng học phí, lệ phí, các khoản thu khác phải được kiểm tra qua website, ứng dụng, số điện thoại và bộ phận chức năng chính thức của nhà trường trước khi chuyển tiền. Thứ hai, không cung cấp mã số sinh viên, căn cước, tài khoản ngân hàng, mật khẩu, mã OTP cho bất kỳ ai liên hệ qua mạng nếu chưa xác minh được danh tính. Thứ ba, khi phát hiện tài khoản, hội nhóm có dấu hiệu kích động, lôi kéo sinh viên, hoặc nghi ngờ lừa đảo học phí giả, cần lưu lại thông tin, tin nhắn, số tài khoản, hình ảnh, chứng từ giao dịch rồi báo ngay cho bộ phận chính trị – công tác sinh viên hoặc cơ quan công an gần nhất để được hướng dẫn xử lý. Cuối cùng, hãy chủ động chia sẻ những câu chuyện và cảnh báo này trong gia đình, với hàng xóm, bạn bè của con em – vì chỉ khi cộng đồng cùng nâng cảnh giác thì những trò giả danh nhà trường, lừa đảo tuyển sinh mới hết “đất sống”.
