Khi áp lực điểm số biến thành “mồi ngon” cho lừa đảo
Lừa đảo kỳ thi tốt nghiệp là tập hợp các hành vi lợi dụng tâm lý lo lắng về điểm số và kết quả thi để chiếm đoạt tài sản, thu thập dữ liệu cá nhân hoặc gây hại tài khoản ngân hàng, thông qua các chiêu trò như giả mạo cán bộ giáo dục, giả mạo cổng tra cứu điểm thi, lời hứa nâng điểm bao đỗ và thông báo trúng tuyển không có thật trên môi trường mạng. Điều đáng nói là các đối tượng không hề nhắm vào người thiếu hiểu biết, mà đánh thẳng vào sự sốt ruột và kỳ vọng của những gia đình đang đặt cược tương lai vào kỳ thi tốt nghiệp THPT, tuyển sinh lớp 10 và mùa tuyển sinh đại học. Nếu phụ huynh và học sinh cứ tin rằng "có người quen" là có thể bẻ cong kết quả thi, thì vô tình họ đã bước một chân vào bẫy.
Thủ đoạn nâng điểm bao đỗ và giả mạo điểm thi: miếng mồi đánh vào nỗi sợ
Điểm chung của hầu hết các vụ lừa đảo kỳ thi tốt nghiệp là đánh trúng vào nỗi sợ rớt tốt nghiệp, rớt lớp 10 và rớt đại học. Công an đã cảnh báo rõ về những đối tượng mạo danh cán bộ, giáo viên, người có "quan hệ" để rao bán dịch vụ nâng điểm, bao đỗ tốt nghiệp hoặc cung cấp "tài liệu chuẩn" nhưng yêu cầu chuyển tiền trước qua tài khoản. Đây không chỉ là hành vi vi phạm pháp luật, mà còn là lời hứa phi lý: hệ thống thi cử chuẩn hóa không dành chỗ cho đường tắt. Song song đó, chiêu "xem điểm sớm", "chạy điểm", "phúc khảo bao đậu" bùng nổ sau mỗi kỳ thi lớp 10, tự xưng "người trong ngành" rồi biến mất ngay sau khi nhận được tiền. Giả mạo điểm thi cũng tinh vi hơn qua các đường link tra cứu và mã QR giả cổng Sở GD&ĐT, yêu cầu nhập họ tên, số báo danh, CCCD, số điện thoại để âm thầm thu thập dữ liệu và mở đường cho lừa đảo tiếp theo.
Trang web, fanpage giả mạo cuộc thi và trường đại học: cái bẫy khoác áo “chính thống”
Nếu như trước đây lừa đảo quanh thi cử chủ yếu diễn ra qua điện thoại, thì nay chúng mang bộ áo rất “chính thống”: giao diện web giống tới 99%, fanpage có logo, con dấu, thậm chí văn bản có tên trường và chữ ký lãnh đạo. Ban tổ chức một đấu trường toán học quốc tế đã phải lên tiếng cảnh báo về việc xuất hiện các trang web, fanpage và nhóm chat mạo danh cuộc thi, tung thông tin sai về lịch thi, cách đăng ký và yêu cầu phụ huynh đóng các khoản phí không hợp lệ. Cá nhân tôi cho rằng đây là cấp độ nguy hiểm mới: khi kẻ xấu không chỉ trộm tiền, mà còn làm xói mòn niềm tin vào thông tin chính thống. Các trường đại học cũng ghi nhận văn bản giả mạo về học bổng, du học, hỗ trợ học phí dùng tên trường, số văn bản, con dấu và chữ ký để tạo lòng tin. Nhiều thông báo trúng tuyển, link xác nhận nhập học, yêu cầu chuyển tiền cũng bị làm giả trong mùa cảnh báo tuyển sinh, nhắm thẳng vào tân sinh viên và phụ huynh.
Phụ huynh và học sinh nên làm gì ngay bây giờ?
Phòng chống lừa đảo quanh thi cử không phải chuyện của riêng lực lượng công an hay nhà trường; đó là kỹ năng bắt buộc của mọi gia đình có con đi thi. Trước hết, hãy kiên quyết: không click bất kỳ đường link lạ, không quét mã QR vô căn cứ, dù người gửi xưng là giáo viên, cán bộ hay "người quen"; tuyệt đối không cung cấp mã định danh, CCCD, mật khẩu, mã OTP cho bất kỳ ai qua điện thoại hoặc tin nhắn. Công an đã nhấn mạnh rằng mọi thông tin liên quan công tác thi đều được nhà trường thông báo trực tiếp qua giáo viên chủ nhiệm và các kênh chính thức, và không có trường nào yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân qua các đường link không rõ nguồn gốc. Khi nhận thông tin về tuyển sinh, trúng tuyển, học bổng, du học hay các khoản thu, phụ huynh và thí sinh phải chủ động kiểm tra trên website, fanpage và kênh chính thức của trường; nếu có nghi ngờ, hãy gọi trực tiếp tới số điện thoại được công bố công khai để xác minh. Quan trọng hơn cả, đừng chuyển tiền cho mọi dịch vụ hứa hẹn xem điểm thi sớm hay can thiệp kết quả thi – đó không phải lối đi tắt, mà là chiếc bẫy được thiết kế khéo léo để rút cạn niềm tin và tiền bạc.
Kết luận: Đặt niềm tin vào quy chế, không vào “mối quan hệ”
Người Việt có thói quen tin vào "mối quan hệ" mỗi khi đối diện những cánh cửa quan trọng như kỳ thi tốt nghiệp, thi lớp 10 hay tuyển sinh đại học. Chính thói quen này đang bị kẻ xấu khai thác triệt để. Theo tôi, cách duy nhất để vô hiệu hóa các chiêu lừa nâng điểm bao đỗ, giả mạo điểm thi và thông báo trúng tuyển giả là thay đổi tư duy: tin vào đề thi công khai, quy chế minh bạch và kênh thông tin chính thức, thay vì tin rằng có ai đó ngoài hệ thống có thể "bẻ" kết quả. Khi cả phụ huynh và học sinh cùng dứt khoát nói không với mọi dịch vụ đen và thông báo ngoài luồng, không gian mạng quanh mùa thi sẽ bớt nguy hiểm hơn, và kỳ thi sẽ trở về đúng nghĩa là cuộc cạnh tranh bằng năng lực, chứ không phải cuộc chơi của những lời hứa gian dối.
