Cuộc tiếp đón Đô đốc Paparo: Thông điệp chiến lược từ Ba Đình
Quan hệ Việt Nam Mỹ trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược tại Thái Bình Dương là sự dịch chuyển có tính toán, khi Hà Nội xem Washington là đối tác chiến lược quan trọng để vừa củng cố an ninh quốc gia, vừa duy trì thế cân bằng quyền lực trước những biến động khó lường ở khu vực. Chiều 5/8 tại Hà Nội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã tiếp Đô đốc Samuel Paparo, Tư lệnh Bộ Chỉ huy Thái Bình Dương Hoa Kỳ (USPACOM). Sự kiện tưởng như thuần túy ngoại giao này thực chất mang tải thông điệp rõ ràng: Việt Nam muốn đẩy hợp tác quốc phòng với Mỹ lên một tầm mới, coi đó là trụ cột để đưa quan hệ hai nước “đi vào chiều sâu, thực chất, đóng góp vào hòa bình và phát triển của khu vực và trên thế giới”. Trong bối cảnh Washington còn nhiều bất định, việc lãnh đạo cao nhất của Việt Nam trực tiếp tiếp Tư lệnh USPACOM cho thấy Hà Nội chủ động định hình quỹ đạo hợp tác, chứ không chỉ phản ứng với môi trường chiến lược thay đổi.
Việt Nam coi Mỹ là đối tác chiến lược hàng đầu – không chỉ là lời xã giao
Điểm nhấn lớn nhất của cuộc gặp là khẳng định của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm rằng Việt Nam coi Hoa Kỳ là “một trong những đối tác có tầm quan trọng chiến lược hàng đầu”. Đây không phải câu chữ xã giao mà là sự nâng cấp về tư duy đối ngoại: Mỹ được đặt trong nhóm đối tác chiến lược then chốt, bên cạnh những trụ cột truyền thống khác. Hà Nội đồng thời cam kết “tiếp tục triển khai hiệu quả khuôn khổ Đối tác chiến lược toàn diện”, đưa quan hệ hai nước phát triển “ngày càng thực chất, sâu rộng và hiệu quả, vì lợi ích của nhân dân hai nước”. Quan hệ Việt Nam Mỹ vì thế được định hình không còn giới hạn ở hợp tác kinh tế hay khắc phục hậu quả chiến tranh, mà dịch chuyển thành đối tác chiến lược toàn diện, bao trùm từ quốc phòng, an ninh, khoa học công nghệ đến phối hợp tại các diễn đàn khu vực. Đây là bước đi cho thấy Việt Nam sẵn sàng gắn lợi ích dài hạn của mình với vai trò hiện diện của Mỹ tại Thái Bình Dương, nhưng vẫn giữ nguyên nguyên tắc tự chủ và “đa phương hóa, đa dạng hóa” quan hệ đối ngoại.
Thái Bình Dương căng thẳng: Tư lệnh USPACOM tìm điểm tựa mới ở Đông Nam Á
Không thể tách cuộc gặp ở Hà Nội khỏi bối cảnh Trung Quốc gia tăng hoạt động quân sự và khiêu khích nhắm vào các đồng minh châu Á của Mỹ như Philippines, Nhật Bản và Úc. Từ việc tàu chiến Trung – Nga diễn tập bắn đạn thật trong vùng đặc quyền kinh tế của Nhật, đến oanh tạc cơ mang khả năng hạt nhân bay qua Biển Nhật Bản, Biển Hoa Đông rồi sang Thái Bình Dương, Bắc Kinh rõ ràng đang “thăm dò các tuyến phòng thủ của Mỹ tại châu Á”. Trong bức tranh này, Tư lệnh USPACOM Samuel Paparo nhấn mạnh tầm nhìn về một khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương “tự do, rộng mở và an toàn”. Quan hệ Việt Nam Mỹ vì thế không chỉ mang tính song phương; nó nằm trong nỗ lực rộng hơn của Washington nhằm củng cố mạng lưới đối tác ở khu vực ASEAN – nơi được đánh giá có 800 triệu dân và tiềm năng trở thành nền kinh tế lớn thứ tư thế giới. Mỹ cần các đối tác linh hoạt, không bị ràng buộc bởi mô hình liên minh kiểu NATO, còn các nước trong khu vực cần thêm đối trọng để không bị cuốn vào quỹ đạo của bất kỳ siêu cường nào.
Việt Nam chủ động định hình khuôn khổ hợp tác, không trở thành “tiền đồn” của bất kỳ ai
Điều đáng chú ý là Việt Nam không đi theo logic “chọn phe”, mà sử dụng khuôn khổ đối tác chiến lược toàn diện để đặt ra điều kiện và ưu tiên của mình. Trong cuộc trao đổi với phía Mỹ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh cần “sớm kết thúc đàm phán Hiệp định thương mại đối ứng”, đồng thời đề nghị Washington “sớm kết thúc các cuộc điều tra 301, hạn chế các biện pháp phòng vệ thương mại cực đoan” có thể ảnh hưởng tới tổng thể quan hệ hai nước. Ông cũng đề nghị hai bên “thúc đẩy hợp tác cùng có lợi về khoa học công nghệ” để tạo đột phá phát triển. Ở phía quân sự, Đô đốc Paparo cam kết Bộ Chỉ huy Thái Bình Dương sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Việt Nam trong các chương trình hợp tác nhân đạo, cứu trợ thảm họa, nâng cao năng lực thực thi pháp luật trên biển. Hợp tác quốc phòng vì thế được định vị trước hết là tăng năng lực tự vệ và đóng góp cho an ninh khu vực, chứ không phải biến Việt Nam thành tiền đồn trong chiến lược đối đầu của bất kỳ cường quốc nào.
Lợi thế của Việt Nam trong bàn cờ Thái Bình Dương: Cân bằng khôn khéo và tiếng nói có trọng lượng
Trong bối cảnh các đồng minh châu Á của Mỹ “quá nhỏ bé để có thể tự mình lập ra một liên minh đủ sức duy trì thế cân bằng trong khu vực” nếu Washington đứng ngoài cuộc, Việt Nam nổi lên như một đối tác độc lập, không bị ràng buộc bởi hiệp ước quân sự tập thể nhưng có khả năng đối thoại với mọi bên. Việc lãnh đạo cao nhất tiếp Tư lệnh USPACOM – sau các chuyến thăm của Bộ trưởng Bộ Chiến tranh và Quyền Bộ trưởng Hải quân Mỹ – cho thấy Hà Nội hiểu rằng muốn có tiếng nói trong định hình trật tự Thái Bình Dương, phải làm việc trực tiếp với những thành phần trong chính quyền Mỹ vẫn chú trọng răn đe Trung Quốc. Việt Nam đang dùng quan hệ Việt Nam Mỹ như một công cụ để tăng cường khả năng phòng thủ, tiếp cận khoa học công nghệ, đồng thời góp phần định hình cách Washington nhìn nhận khu vực. Điều này không chỉ nâng cao vị thế đối tác chiến lược của Việt Nam trong mắt Mỹ, mà còn củng cố hình ảnh một quốc gia tầm trung có tiếng nói đáng kể trong cân bằng quyền lực khu vực, dù vẫn kiên định nguyên tắc không liên minh quân sự và không cho nước ngoài đặt căn cứ.
