Ghi nhớ hợp tác y tế Việt–Mỹ là gì và vì sao quan trọng?
Ghi nhớ hợp tác y tế Việt–Mỹ là thỏa thuận khung giữa Bộ Y tế Việt Nam và Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, nhằm tăng cường hợp tác y tế song phương, nâng cao năng lực hệ thống y tế, bảo đảm an ninh y tế khu vực và thúc đẩy phát triển một hệ thống y tế bền vững dựa trên nội lực, tri thức và công nghệ chia sẻ giữa hai bên. Chiều 11/9, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan và Đại sứ Hoa Kỳ Jennifer McNamara Wick đã đồng chủ trì và ký kết bản ghi nhớ hợp tác về y tế giữa Bộ Y tế Việt Nam và Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ. Đây không chỉ là một nghi thức ngoại giao, mà là một bước đi chiến lược trong hợp tác y tế Việt Mỹ, đặt nền tảng cho an ninh y tế khu vực và mở rộng quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện giữa hai nước.
Từ hỗ trợ kỹ thuật đến xây dựng hệ thống y tế bền vững
Điểm đáng chú ý của ghi nhớ hợp tác lần này là chuyển trọng tâm từ hỗ trợ đơn lẻ sang xây dựng năng lực dài hạn. Bản ghi nhớ hợp tác mới về y tế nhằm thiết lập khuôn khổ hợp tác giữa hai bên, thúc đẩy hợp tác song phương trong tăng cường năng lực đảm bảo an ninh y tế, phát triển nguồn nhân lực và thúc đẩy một nền y tế bền vững, tích cực. Bộ trưởng Đào Hồng Lan nhấn mạnh, với ngành y tế Việt Nam, hợp tác không chỉ là kỹ thuật mà quan trọng hơn là chia sẻ tri thức, kinh nghiệm, công nghệ và nguồn lực quốc tế để nâng cao năng lực nội tại, tính tự chủ, sức chống chịu và tính bền vững của hệ thống y tế. Nói cách khác, hợp tác y tế Việt Mỹ đang dịch chuyển từ mô hình “viện trợ” sang “đồng kiến tạo” một hệ thống y tế bền vững, nơi Việt Nam chủ động dẫn dắt và Hoa Kỳ là đối tác đồng hành.
An ninh y tế khu vực và vai trò ngày càng nổi bật của Việt Nam
Bản ghi nhớ không chỉ đáp ứng nhu cầu trong nước mà còn gắn với mục tiêu an ninh y tế khu vực châu Á–Thái Bình Dương. Những kết quả hợp tác y tế thời gian qua được đánh giá là mang lại lợi ích thiết thực cho người dân Việt Nam, đồng thời đảm bảo an ninh y tế khu vực và trên thế giới. Đại sứ Hoa Kỳ nhận định Việt Nam đang đóng vai trò lãnh đạo quan trọng trong an ninh y tế khu vực khi đảm nhiệm vai trò trụ cột dự phòng và chuẩn bị sẵn sàng của Trung tâm ASEAN về ứng phó khẩn cấp các sự kiện y tế công cộng và bệnh truyền nhiễm mới nổi. Một câu trích đáng chú ý là: “Trong hơn 3 thập kỷ, Hoa Kỳ đã là đối tác quan trọng trong lĩnh vực y tế của Việt Nam, và bản ghi nhớ 5 năm lần này đánh dấu chương mới về tự chủ các chương trình HIV, lao và ứng phó mối đe dọa y tế mới nổi”. Điều đó cho thấy hợp tác y tế Việt Mỹ đang trở thành trụ cột trong cấu trúc an ninh y tế khu vực.
Từ HIV, lao đến các mối đe dọa mới: Hướng đi chủ động của Việt Nam
Ghi nhớ hợp tác có thời hạn đến hết năm 2030, tạo khoảng thời gian đủ dài để hai bên không chỉ triển khai hoạt động trước mắt mà còn xây dựng năng lực nền tảng, lâu dài cho hệ thống y tế Việt Nam. Đại sứ Jennifer McNamara Wick nhấn mạnh rằng biên bản ghi nhớ hợp tác y tế có hiệu lực 5 năm là sự tiếp nối mối quan hệ đối tác lâu dài, mở ra chương mới khi Việt Nam bắt đầu chủ động đầy đủ, tự chủ hoàn toàn các chương trình phòng chống HIV, lao và tăng cường năng lực ứng phó với các mối đe dọa y tế đang xuất hiện. Đây là bước chuyển quan trọng: thay vì phụ thuộc vào nguồn lực bên ngoài, Việt Nam đang dùng hợp tác để tăng tốc quá trình tự chủ. Cách tiếp cận “phòng bệnh từ sớm, từ xa” mà ngành y tế Việt Nam theo đuổi từ năm 2022 càng làm rõ rằng ghi nhớ này là công cụ chiến lược để hiện thực hóa một hệ thống y tế bền vững, linh hoạt trước các dịch bệnh mới.
Hợp tác y tế trong bức tranh mở rộng quan hệ song phương
Điểm then chốt cần nhìn nhận là: hợp tác y tế không đứng riêng lẻ, mà nằm trong chiến lược mở rộng quan hệ song phương Việt–Mỹ. Đại sứ Hoa Kỳ bày tỏ vinh dự đảm nhiệm cương vị trong bối cảnh quan hệ hai nước đang có những bước phát triển mạnh mẽ. Những thành quả hợp tác y tế không chỉ cải thiện chăm sóc sức khỏe công cộng mà còn góp phần củng cố quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện giữa hai quốc gia. Việc ký bản ghi nhớ hợp tác về y tế đến hết năm 2030 là thông điệp rõ ràng: hai nước sẵn sàng “đồng đầu tư” dài hạn vào sức khỏe người dân, xem đây là nền tảng tin cậy cho hợp tác rộng hơn trong kinh tế, giáo dục, quốc phòng. Bộ Y tế Việt Nam cam kết phối hợp chặt chẽ với phía Hoa Kỳ để bảo đảm bản ghi nhớ được triển khai hiệu quả, thiết thực, bền vững, có kết quả đo lường được và phù hợp pháp luật mỗi nước. Nói cách khác, y tế đang trở thành một trụ cột mềm nhưng rất thực chất trong cấu trúc quan hệ song phương.
