Đích đến không chỉ là kịp ngày khai trường
Trường nội trú biên giới là cơ sở giáo dục kết hợp dạy học với chỗ ở và sinh hoạt cho học sinh tại các xã biên giới, nơi khoảng cách địa lý và điều kiện thiếu thốn có thể cản trở việc đến trường. Vì vậy, cuộc chạy đua xây dựng chỉ có ý nghĩa khi công trình hoàn chỉnh, an toàn và vận hành tốt cho các em. Ngày 26/10, Bí thư Tỉnh ủy Tuyên Quang Hầu A Lềnh cùng đoàn công tác kiểm tra tiến độ Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Bạch Đích, yêu cầu các đơn vị phối hợp tháo gỡ khó khăn, đồng thời giữ vững tiến độ, chất lượng, mỹ quan và an toàn thi công. Đây là một trong 17 trường tỉnh đang triển khai theo hai giai đoạn: 6 trường giai đoạn một và 11 trường giai đoạn hai. Dự án Bạch Đích rộng hơn 5 ha, dự kiến phục vụ trên 1.000 học sinh với 31 phòng học cùng các công trình hỗ trợ.
Tuyên Quang đang phải xử lý thiếu lao động có tay nghề, địa hình phức tạp và điều kiện địa chất khó khăn. Nhà thầu tăng nhân lực, tổ chức nhiều mũi thi công, tăng ca và chủ động vật liệu, bê tông, nước, đất san lấp để bù áp lực. Kế hoạch đặt ra là hoàn thành 6 trường giai đoạn một, đón học sinh trước ngày 30/11/2026; nhóm giai đoạn hai dự kiến hoàn tất trước ngày 30/6/2027. Mốc thời gian quan trọng, nhưng không thể là lý do để đánh đổi an toàn hay chất lượng.
Lào Cai chịu sức ép từ giá vật liệu và mặt bằng
Ở Lào Cai, tiến độ bốn trường nội trú liên cấp bị thử thách bởi giá vật liệu xây dựng tăng, mặt bằng vướng mắc và thủ tục điều chỉnh dự án còn phải xử lý. Trường Bản Lầu, khởi công tháng 3/2026 với tổng mức đầu tư 230 tỷ đồng, là một trong bốn công trình được thúc đẩy để kịp đưa vào sử dụng trước năm học 2027–2028.
Tại Bản Lầu, san gạt mặt bằng đạt khoảng 80%, với mục tiêu hoàn thành trước ngày 1/11/2026; công trường huy động máy móc và nhân lực để tăng tốc. Nhà thầu cam kết bàn giao trước năm học mới 2027–2028. Tuy nhiên, lời hứa tiến độ không thể tự giải quyết vướng mắc giải phóng mặt bằng hay thủ tục. Muốn tránh dồn rủi ro về cuối, địa phương cần tháo gỡ những nút thắt này song song với kiểm tra chất lượng, thay vì chỉ thúc công trường chạy nhanh hơn.
Lạng Sơn cho thấy vận hành và hoàn thiện phải song hành
Tại Lạng Sơn, bốn trường Quốc Khánh, Mẫu Sơn, Kiên Mộc và Khuất Xá đã khai giảng ngày 5/9/2026. Sau hơn một tháng, việc dạy học và ăn ở dần ổn định, nhưng cơ sở vật chất vẫn còn phần việc dang dở. Một khu nội trú học sinh tiếp tục thi công, thư viện chưa hoàn thiện; nhà thầu đang đẩy nhanh nhà đa năng, sân thể thao và tường rào.
Cuộc họp ngày 20/10, Bí thư Tỉnh ủy Lạng Sơn Hoàng Quốc Khánh yêu cầu các cơ quan và địa phương xử lý dứt điểm khó khăn, xác định rõ trách nhiệm cùng thời hạn. Công an tỉnh tiếp tục làm chủ đầu tư bảy dự án giai đoạn hai, với tổng mức đầu tư 2.126 tỷ đồng; mục tiêu là nghiệm thu, bàn giao trước ngày 30/8/2027 để chuẩn bị đưa vào sử dụng. Trường liên cấp vùng biên cần được nhìn nhận như một dịch vụ thiết yếu đang vận hành, không phải công trình đã xong chỉ vì học sinh bước qua cửa lớp. Khi công trường còn sát khu học tập, vệ sinh, an toàn và chỗ ở phải được kiểm tra thường xuyên.
Quảng Ngãi, Quảng Trị: có trường mở cửa, còn hạng mục phải khép lại
Quảng Ngãi đã đưa bốn trường tại Dục Nông, Sa Loong, Mô Rai và Rờ Kơi vào sử dụng; hơn 5.200 học sinh theo học trong năm học 2026–2027. Nhưng một số hạng mục phụ trợ như sân thể thao ngoài trời, nhà đa năng, bể bơi, vườn thực nghiệm, hàng rào, giếng khoan và nhà để xe chưa hoàn thành đồng bộ. Mưa ảnh hưởng đến thi công ngoài trời, trong khi một số phần việc phát sinh yêu cầu xử lý kỹ thuật. Thực tế này nhắc rằng lễ khánh thành không đồng nghĩa mọi điều kiện học tập, sinh hoạt đã sẵn sàng.
Tại Quảng Trị cũng có công trình đã đón học sinh trong khi một số hạng mục còn tiếp tục hoàn tất. Bức tranh chung buộc các địa phương cân bằng ba yêu cầu: tiến độ, chất lượng và điều kiện sống an toàn cho học sinh. Xây trường vùng biên không thể chỉ được đánh giá bằng số công trình hoàn thành hay mốc bàn giao; thước đo cuối cùng là lớp học, khu nội trú và các không gian sinh hoạt có hoạt động an toàn, đủ công năng. Cần công khai phần việc còn thiếu, thời hạn khắc phục và đầu mối chịu trách nhiệm. Đó mới là cách bảo vệ học sinh trong lúc trường vừa vận hành vừa hoàn thiện.
Kết luận: tiến độ chỉ có giá trị khi trường sẵn sàng
Từ Tuyên Quang đến Lào Cai, Lạng Sơn, Quảng Ngãi và Quảng Trị, tiến độ trường nội trú chịu sức ép khác nhau: thiếu lao động, địa hình khó, giá vật liệu biến động, mặt bằng chậm và thời tiết bất lợi. Nhưng bài toán không dừng ở việc thúc công trường. Các địa phương cần gỡ vướng có thời hạn, giám sát chất lượng và tách biệt, bảo đảm an toàn cho học sinh khi hạng mục còn thi công. Một trường nội trú vùng biên chỉ thật sự về đích khi học sinh có nơi học, ăn ở và sinh hoạt đầy đủ, an toàn. Ưu tiên đó phải đi trước mọi con số tiến độ.
