Đường bay Darwin–Hà Nội: từ ý tưởng hàng không đến công cụ chiến lược
Đường bay Darwin–Hà Nội là ý tưởng mở tuyến hàng không trực tiếp nối thủ phủ Vùng lãnh thổ Bắc Australia với thủ đô Việt Nam, giúp rút ngắn thời gian di chuyển, giảm phụ thuộc trung chuyển qua các điểm như Singapore hay Quảng Châu, đồng thời tạo một trục kết nối mới cho du lịch Bắc Australia, dòng sinh viên, chuyên gia, người lao động và doanh nghiệp giữa hai nền kinh tế. Về bản chất, đây không chỉ là câu chuyện hợp tác hàng không, mà là một lựa chọn chiến lược nhằm đưa quan hệ Bắc Australia Việt Nam lên một nấc thang mới, tương xứng với khuôn khổ Đối tác Chiến lược Toàn diện đang phát triển tích cực. Trọng tâm của tranh luận hiện nay không phải là có nên mở đường bay hay không, mà là mất bao lâu để biến mong muốn thành hiện thực. Ngày 8/9, trong chuyến thăm Darwin, Tổng Lãnh sự Việt Nam tại Perth Phạm Hải Anh đã có 7 hoạt động đối ngoại, làm việc với hầu hết lãnh đạo chủ chốt của chính quyền và chính giới Bắc Australia để trao đổi định hướng hợp tác, trong đó kết nối trực tiếp với Việt Nam được nhắc tới nhiều lần như một ưu tiên. Đây là tín hiệu rõ ràng: ý tưởng đã rời khỏi giai đoạn ngoại giao xã giao và bước vào giai đoạn bàn thảo thực chất.
Vì sao Bắc Australia cần nối thẳng với Việt Nam ngay lúc này?
Động lực lớn nhất để Bắc Australia thúc đẩy đường bay Darwin Hà Nội lúc này là bối cảnh chính trị thuận lợi. Các cuộc gặp giữa Tổng Lãnh sự Phạm Hải Anh với Thống đốc David Connolly, Bộ trưởng Robyn Cahill, Điều phối viên Lãnh thổ Stuart Knowles và nhiều nhân vật chủ chốt đều diễn ra trong không khí hữu nghị, cởi mở, phản ánh bước tiến tích cực của quan hệ Việt Nam–Australia sau chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm vào đầu tháng 8. Khi cấp trung ương vừa nâng tầm quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện và các cơ quan như Văn phòng Bắc Australia của Bộ Ngoại giao và Thương mại Australia cam kết hỗ trợ triển khai khuôn khổ này, việc mở thêm một tuyến bay thẳng là cách thực tế nhất để biến các tuyên bố chính trị thành lợi ích cụ thể. Từ góc độ địa lý, Darwin nằm gần Đông Nam Á hơn nhiều thành phố lớn khác của Australia và đã được coi là cửa ngõ tự nhiên của nước này với châu Á. Tuy nhiên, Việt Nam vẫn vắng mặt trên bản đồ bay thẳng của sân bay Darwin. Điều này tạo ra một nghịch lý: thương mại Việt Nam Úc đang tăng, Việt Nam đã nằm trong nhóm 13 đối tác thương mại lớn của Bắc Australia, nhưng người và hàng hóa giữa hai bên vẫn phải đi đường vòng. Nếu không phá vỡ điểm nghẽn hàng không, các cơ hội hợp tác trong nông nghiệp, đất hiếm, khí hóa lỏng, giáo dục và kết nối địa phương sẽ khó bứt tốc tương xứng tiềm năng.
Lợi ích cụ thể: từ du lịch Bắc Australia đến thương mại Việt Nam Úc
Trên bình diện du lịch Bắc Australia, đường bay thẳng Darwin–Việt Nam sẽ thay đổi cách khu vực này xuất hiện trong mắt khách Việt. Thay vì một điểm đến xa xôi phải qua nhiều chặng, Darwin có thể trở thành lựa chọn cuối tuần dài hoặc kỳ nghỉ ngắn, gắn với biển nhiệt đới, đời sống đa văn hóa và các sự kiện như Lễ hội Đèn lồng – Hoa đăng do cộng đồng người Việt đóng vai trò nổi bật. Ở chiều ngược lại, du khách Bắc Australia đến Hà Nội, Đà Nẵng, TP.HCM sẽ dễ dàng hơn, mở thêm dòng khách cho các điểm đến đô thị, di sản và nghỉ dưỡng của Việt Nam. Ở cấp độ kinh tế, tác động còn sâu rộng hơn. Một tuyến bay trực tiếp không chỉ chở khách mà còn chở cơ hội: doanh nhân, nhà đầu tư, chuyên gia kỹ thuật, các đoàn xúc tiến thương mại và giáo dục. Theo Báo cáo Kinh tế Bắc Australia 2025–2026, Việt Nam nằm trong nhóm 13 đối tác thương mại lớn của khu vực và hai bên đã có dòng chảy hàng hóa xuất – nhập khẩu ổn định. Nếu thời gian di chuyển được rút ngắn và việc đi lại trở nên thuận tiện, các doanh nghiệp trong nông nghiệp, chế biến thực phẩm, logistics, giáo dục – đào tạo hay năng lượng hoàn toàn có thể tăng tần suất tiếp xúc, từ đó hình thành nhiều dự án thương mại Việt Nam Úc mới. Việc Bắc Australia khẳng định sẽ ưu tiên và đẩy nhanh phê duyệt các dự án hợp tác với Việt Nam cho thấy họ nhìn đường bay như một hạ tầng hỗ trợ tăng trưởng, không phải một tiện ích xa xỉ.
Hàng không như hạ tầng cho giáo dục, lao động và giao lưu nhân dân
Một điểm thường bị đánh giá thấp trong các cuộc bàn thảo về hợp tác hàng không là tác động lên giáo dục và người lao động. Bộ trưởng Thương mại, Kinh doanh và Quan hệ châu Á Robyn Cahill đã nhấn mạnh tiềm năng hợp tác giáo dục – đào tạo, khẳng định Bắc Australia sẵn sàng tạo điều kiện để học sinh, sinh viên Việt Nam học tập, thực tập và tìm kiếm việc làm tại địa phương. Chính quyền Bắc Australia cũng cam kết xem xét thuận lợi hơn cho thị thực du học sinh và lao động Việt Nam, đồng thời ưu tiên các dự án hợp tác với Việt Nam dưới sự điều phối của Stuart Knowles. Nếu những cam kết này đi kèm một đường bay thẳng, sức hút của Bắc Australia với người trẻ Việt Nam sẽ tăng lên đáng kể: họ nhìn thấy một điểm đến có cơ hội học tập, việc làm, lại di chuyển nhanh và trực tiếp. Ở bình diện giao lưu nhân dân, cạnh tranh quốc tế không chỉ diễn ra bằng các hiệp định mà bằng khả năng "đi lại dễ". Cộng đồng người Việt tại Darwin đã được lãnh đạo địa phương đánh giá cao vì đóng góp vào bức tranh đa văn hóa. Một tuyến bay Darwin Hà Nội sẽ giúp cộng đồng này gắn kết hơn với quê hương, đồng thời kéo theo gia đình, bạn bè, đối tác sang thăm. Đường bay thẳng, nói cách khác, có thể trở thành chất xúc tác để mối quan hệ Việt Nam–Bắc Australia bớt trừu tượng và trở nên gần gũi với từng cá nhân. Đây là lợi ích mềm nhưng lâu dài: sự gắn kết xã hội làm nền cho mọi hợp tác cứng về thương mại và đầu tư.
Khi nào Darwin–Việt Nam có thể cất cánh, và điều gì còn thiếu?
Một đường bay thẳng không hình thành chỉ bằng thiện chí chính trị. Để Darwin–Việt Nam cất cánh, các bên cần trả lời vài câu hỏi thực tế: hãng nào khai thác, tần suất ra sao, điểm đến đầu tiên là Hà Nội, TP.HCM hay một cấu hình linh hoạt, và làm thế nào để lấp đầy ghế trong giai đoạn đầu. Mong muốn mở đường bay diễn ra trong bối cảnh Darwin đang tích cực mở rộng mạng bay quốc tế với các tuyến thẳng tới Singapore, Quảng Châu và một số trung tâm trong khu vực. Điều này cho thấy hạ tầng và tư duy mở cửa đã sẵn sàng, nhưng cạnh tranh về slot, chi phí khai thác và nhu cầu thị trường vẫn là bài toán phải giải. Điều tích cực là chính quyền Bắc Australia tỏ ra chủ động. Điều phối viên Lãnh thổ Stuart Knowles – vị trí được lập với thẩm quyền đặc biệt để tăng tốc các dự án phát triển – khẳng định sẽ dành ưu tiên cho các dự án hợp tác với Việt Nam. Văn phòng Bắc Australia của Bộ Ngoại giao và Thương mại Australia cam kết hỗ trợ triển khai khuôn khổ Đối tác Chiến lược Toàn diện, trong đó có phát triển quan hệ với chính quyền các cấp của Việt Nam. Câu chuyện giờ nằm ở phía doanh nghiệp hàng không và các địa phương Việt Nam: nếu họ chia sẻ cùng tầm nhìn, sẵn sàng thử nghiệm cấu hình tuyến bay linh hoạt và đầu tư vào xúc tiến thị trường, Darwin–Hà Nội có thể trở thành một trong những đường bay biểu tượng cho giai đoạn mới của quan hệ Bắc Australia Việt Nam.
