Trường đã hoạt động, nhưng chưa thể xem là hoàn tất
Trường nội trú liên cấp vùng biên Lạng Sơn là mô hình trường học kết hợp dạy học với nơi ăn ở tập trung, nhằm giúp học sinh tại các xã biên giới tiếp cận giáo dục thuận lợi hơn. Đây là hạ tầng thiết yếu, nhưng hiệu quả của nó phụ thuộc vào việc hoàn thiện đồng bộ cả lớp học, ký túc xá và dịch vụ sinh hoạt.
Bốn trường Quốc Khánh, Mẫu Sơn, Kiên Mộc và Khuất Xá khánh thành, khai giảng ngày 5/9/2026; sau hơn một tháng, hoạt động dạy học và ăn ở đã dần ổn định, song cơ sở vật chất vẫn còn phần việc phải hoàn thiện. Trường Quốc Khánh đã đưa 36 phòng học, nhà đa năng và sân thể thao vào sử dụng; 98 phòng nội trú có thể đáp ứng chỗ ở cho 784 học sinh. Từ ngày 12/10, trường nhận thêm 377 học sinh ở cách trường từ 4 km trở lên vào nội trú. Những con số này cho thấy lợi ích rõ rệt, nhưng cũng nhấn mạnh rằng mở cửa trường mới chỉ là bước đầu.
Ở Mẫu Sơn, 1.258 học sinh học hai buổi mỗi ngày và hoạt động cơ bản ổn định; nhà đa năng, sân thể thao, tường rào vẫn đang được thi công. Với học sinh nội trú, điều kiện ăn ở và học tập an toàn phải được xem là tiêu chuẩn vận hành, không phải phần việc có thể để lại sau lễ khánh thành.
Kiên Mộc cho thấy hệ quả của hạng mục dang dở
Khoảng cách giữa việc có trường mới và việc vận hành trọn vẹn hiện rõ ở Kiên Mộc. Mười hai phòng học tiểu học đã được đưa vào sử dụng, còn các phòng THCS dự kiến hoàn thành ngày 31/10. Trong khi đó, 326 học sinh tiểu học học tại cơ sở mới, nhưng 658 em vẫn ở hai điểm trường cũ.
Toàn trường có 402 học sinh ở nội trú và 462 học sinh ăn bán trú, không ngủ lại. Ký túc xá, phòng học, nhà hành chính, bếp và nhà ăn còn cần được hoàn thiện; lãnh đạo nhà trường cho biết tình trạng dang dở gây áp lực cho việc quản lý, chăm sóc học sinh. Đây không phải bất tiện thuần túy về xây dựng: khi các khu chức năng chưa đồng bộ, việc tổ chức sinh hoạt và bảo đảm an toàn trở nên khó hơn.
Tác động tích cực vẫn có thể thấy ở Quốc Khánh: trường tổ chức nấu ăn cho học sinh nội trú, bán trú, khám sức khỏe cho toàn bộ học sinh và cung cấp đủ nước uống. Một học sinh lớp 7 chia sẻ rằng được học, sinh hoạt tại trường giúp em vui và yên tâm hơn. Vì thế, ưu tiên hoàn thiện hạng mục phải gắn trực tiếp với chất lượng sống của các em, không chỉ với mốc nghiệm thu.
Bảy dự án mới: mặt bằng đã tiến triển, nút thắt vẫn còn
Ngày 2/11, Bí thư Tỉnh ủy Lạng Sơn Hoàng Quốc Khánh chủ trì hội nghị rà soát, thúc tiến độ xây dựng trường nội trú liên cấp tại các xã biên giới. Giai đoạn hai gồm bảy dự án ở Ba Sơn, Cao Lộc, Đồng Đăng, Thụy Hùng, Hoàng Văn Thụ, Quốc Việt và Kháng Chiến, do Công an tỉnh làm chủ đầu tư, với tổng mức đầu tư 2.126 tỷ đồng.
Các chỉ số san nền đã cải thiện: Thụy Hùng đạt khoảng 90%, Quốc Việt khoảng 70%; tại Đồng Đăng, Cao Lộc và Ba Sơn đang ép cọc thí nghiệm. Tuy nhiên, tiến độ xây trường vẫn dễ bị kéo chậm nếu mặt bằng không liên tục. Năm dự án tại Ba Sơn, Cao Lộc, Đồng Đăng, Thụy Hùng và Quốc Việt cần di dời cột, đường dây điện trung thế 35 kV; vị trí đổ thải và nguồn vật liệu cũng còn là vấn đề cần xử lý.
Tỉnh yêu cầu các cơ quan, địa phương phối hợp tháo gỡ vướng mắc, không đùn đẩy trách nhiệm; những công trình đủ điều kiện cần được giải ngân và kiểm soát vốn theo đúng mục đích, tiến độ. Theo kế hoạch được nêu, san nền toàn bộ bảy dự án dự kiến cơ bản hoàn thành vào ngày 30/11/2026; mục tiêu là nghiệm thu, bàn giao các công trình trước ngày 30/8/2027.
Tiến độ phải đi cùng điều kiện học tập an toàn
Nút thắt của hệ thống trường nội trú Lạng Sơn không chỉ nằm ở tốc độ xây dựng mà còn ở cách chuyển từ công trường sang môi trường học tập an toàn. Những trường đã đón học sinh cần khép lại các hạng mục còn thiếu mà không để hoạt động thi công gây rủi ro; các dự án mới cần mặt bằng sạch, liên tục để nhà thầu không bị gián đoạn.
Hội nghị ngày 2/11 là tín hiệu cần thiết, nhưng chỉ có giá trị nếu yêu cầu phối hợp được chuyển thành tiến độ xử lý cụ thể cho từng điểm nghẽn: di dời đường điện, giải quyết nơi đổ thải, bảo đảm vật liệu và hoàn thiện thủ tục. Với các trường vùng biên, chậm một hạng mục có thể ảnh hưởng trực tiếp tới việc học, ăn ở và chăm sóc học sinh.
Kết luận của Phó Thủ tướng hồi đầu tháng 10/2026 cũng nhấn mạnh các nút thắt cần được tháo gỡ để bảo đảm chất lượng và tiến độ. Thước đo cuối cùng không nên dừng ở phần trăm san nền hay ngày bàn giao: đó phải là việc học sinh được học tập, sinh hoạt đầy đủ và an toàn. Đẩy nhanh thi công là cần thiết, nhưng hoàn thiện đúng chất lượng mới biến công trình thành lợi ích bền vững cho cộng đồng biên giới.
