Đã có trường vận hành, nhưng chưa thể xem là hoàn tất
Trường nội trú Lạng Sơn là mô hình trường phổ thông liên cấp tại các xã biên giới, kết hợp học tập với ăn ở tập trung để giúp học sinh vùng xa tiếp cận giáo dục thuận lợi hơn. Trong số 11 trường trọng điểm, bốn trường Quốc Khánh, Mẫu Sơn, Kiên Mộc và Khuất Xá đã đón học sinh, song mức độ hoàn thiện giữa các cơ sở còn khác nhau.
Sau hơn một tháng hoạt động, các trường đang dần ổn định việc dạy học và sinh hoạt. Ở Quốc Khánh, 36 phòng học, nhà đa năng và sân thể thao đã được sử dụng; trường tiếp nhận thêm 377 học sinh ở cách trường từ 4 km trở lên vào nội trú từ ngày 12/10. Học sinh được tổ chức ăn uống, khám sức khỏe và cấp nước uống. Những điều kiện ấy cho thấy trường vùng biên có thể tạo thay đổi thiết thực cho gia đình và học sinh, nhưng chỉ khi cơ sở vật chất vận hành an toàn, đồng bộ.
Tại Mẫu Sơn, hoạt động học tập và sinh hoạt cơ bản ổn định với 1.258 học sinh; tuy vậy, nhà đa năng, sân thể thao và tường rào vẫn đang thi công. Đón học sinh vào học trước khi mọi hạng mục hoàn tất là giải pháp cần thiết, nhưng không thể trở thành lý do để hạ thấp yêu cầu về điều kiện học tập, ăn ở và an toàn.
Công trình dang dở tạo áp lực trực tiếp lên việc chăm sóc học sinh
Khoảng cách giữa ngày khai giảng và thời điểm hoàn thiện công trình hiện rõ nhất ở Kiên Mộc. Mới có 12 phòng học tiểu học được đưa vào sử dụng; 326 học sinh học tại cơ sở mới, còn 658 em vẫn ở hai điểm trường cũ. Phòng học THCS được dự kiến hoàn thành ngày 31/10, trong khi khu ký túc xá, nhà hành chính, bếp và nhà ăn tiếp tục cần được thúc tiến độ.
Vướng mắc ở đây không chỉ là hình ảnh công trường chưa gọn gàng. Khu nội trú dang dở khiến nhà trường chịu thêm áp lực quản lý và chăm sóc, nhất là khi có 402 học sinh ở nội trú và 462 em ăn bán trú. Công trình chưa hoàn thiện có thể làm việc tổ chức sinh hoạt, đi lại và giám sát học sinh phức tạp hơn; bởi vậy, tiến độ trường học phải được đánh giá cùng chất lượng vận hành, không chỉ bằng khối lượng xây dựng.
Quốc Khánh cũng còn một khu nội trú học sinh đang thi công và thư viện chưa hoàn thành. Nhà trường phải thường xuyên rà soát khu vực xây dựng, ngăn học sinh tiếp cận nơi nguy hiểm và đôn đốc nhà thầu. Cách xử lý ấy cần được duy trì đến khi bàn giao đầy đủ, thay vì coi việc đưa một phần công trình vào sử dụng là dấu mốc kết thúc.
Bảy dự án mới tiến triển, song mặt bằng và hạ tầng vẫn là nút thắt
Song song với việc hoàn thiện các trường đang hoạt động, tỉnh triển khai giai đoạn 2 tại Ba Sơn, Cao Lộc, Đồng Đăng, Thụy Hùng, Hoàng Văn Thụ, Quốc Việt và Kháng Chiến. Công an tỉnh Lạng Sơn làm chủ đầu tư bảy dự án, với tổng mức đầu tư 2.126 tỷ đồng. Đây là dự án giáo dục trọng điểm, nhưng quy mô đầu tư chỉ có ý nghĩa khi được chuyển thành mặt bằng thi công liên tục và công trình đạt chuẩn.
Tại hội nghị sáng 2/11, Bí thư Tỉnh ủy Hoàng Quốc Khánh chủ trì rà soát, thúc tiến độ các trường nội trú ở xã biên giới. San nền tại Thụy Hùng đạt khoảng 90%, Quốc Việt khoảng 70%; các dự án ở Đồng Đăng, Cao Lộc và Ba Sơn đang ép cọc thí nghiệm. Dù phương án bồi thường tạm tính đã có ở cả bảy dự án và người dân cơ bản đồng thuận, năm dự án vẫn cần di dời cột, đường dây điện trung thế 35 kV. Vị trí đổ thải và nguồn vật liệu cũng cần được xử lý.
Chỉ đạo lập nhóm công tác gồm chủ đầu tư, nhà thầu, tư vấn và cơ quan địa phương để giải quyết từng vướng mắc là hướng đi đúng. Nhưng hiệu quả phải thể hiện ở mặt bằng được bàn giao liền mạch, điện được di dời đúng lúc và trách nhiệm xử lý rõ ràng; họp bàn mà không tháo được các nút thắt sẽ không giúp công trường tiến lên.
Thước đo cuối cùng là trường an toàn, đủ điều kiện hoạt động
Theo kế hoạch được nêu, công tác san nền cả bảy dự án dự kiến cơ bản hoàn thành vào ngày 30/11/2026; một số dự án dự kiến hoàn thành móng của một số khối nhà. Mốc tiếp theo là nghiệm thu, bàn giao các công trình, phấn đấu đến 30/8/2027 để chuẩn bị đưa vào sử dụng. Đây là các mốc cần được theo dõi sát, bởi mọi chậm trễ về điện, mặt bằng hay bãi đổ thải đều có thể kéo theo hệ quả cho các hạng mục phía sau.
Sở Giáo dục và Đào tạo đã lập tổ công tác phụ trách từng trường, kiểm tra và đôn đốc theo tuần để xử lý hoặc báo cáo tỉnh tháo gỡ khó khăn. Cách giám sát này cần tiếp tục bao quát cả công trình đang xây lẫn trường đã đón học sinh: kiểm tra khu vực thi công, vệ sinh, nước uống, bếp ăn, chỗ ở và khả năng tổ chức dạy học ổn định.
Tiến độ xây trường không thể chỉ tính bằng phần trăm san nền hay số phòng đã mở cửa. Với 11 trường nội trú Lạng Sơn, thành công phải được đo bằng việc học sinh được học, ăn ở trong môi trường an toàn và các cơ sở vận hành ổn định. Đẩy nhanh thi công là cần thiết; hoàn thiện đúng chất lượng và không để vướng mắc kéo dài mới là trách nhiệm quyết định giá trị của chương trình.
