Cuộc nước rút trước thời điểm sân bay Long Thành khai thác thương mại
Sân bay Long Thành khai thác thương mại vào cuối tháng 12 được hiểu là việc một cảng hàng không quốc tế mới, có quy mô lớn và công nghệ hiện đại, bắt đầu đón những chuyến bay chở khách, hàng hóa theo lịch bay thường lệ, sau giai đoạn vận hành thử toàn diện và hoàn thiện các hạng mục kỹ thuật, pháp lý, nhân sự để bảo đảm an toàn trong khai thác. Đây không chỉ là mốc kỹ thuật của một dự án hạ tầng sân bay Việt Nam mà là bước ngoặt trong chiến lược phát triển hàng không của vùng kinh tế phía nam. Điểm đáng chú ý là mục tiêu đưa Long Thành 2026 vào vận hành thương mại đang kéo theo một cuộc nước rút hiếm thấy giữa chủ đầu tư, nhà thầu và cơ quan quản lý. Ngày 29/9, Chủ tịch Hội đồng quản trị Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) Nguyễn Cao Cường trực tiếp làm việc tại hiện trường với Ban Quản lý dự án để rà soát tiến độ, đồng thời yêu cầu các nhà thầu chậm trễ phải lập lại đường găng và rút ngắn thời gian thi công, nhằm bảo đảm mục tiêu khai thác trong tháng 12. Điều này cho thấy tiến độ không còn là khuyến nghị mà đã trở thành mệnh lệnh vận hành.
Nhà thầu tăng tốc 24/7: Áp lực lớn nhưng không thể lùi mốc
Nếu phải chọn một từ khóa cho giai đoạn hiện nay của Long Thành, đó là “tăng tốc”. Để giữ đúng mốc Long Thành 2026, liên danh các nhà thầu đã cam kết tăng cường nhân lực, máy móc và tổ chức thi công, với mục tiêu về đích kịp thời điểm sân bay Long Thành khai thác thương mại cuối tháng 12. Đây là cam kết mang tính ràng buộc, bởi chỉ cần vài gói thầu đường găng trễ tiến độ, toàn bộ kế hoạch vận hành sẽ bị xô lệch. Hiện 12/16 gói thầu đã cơ bản đáp ứng yêu cầu tiến độ phục vụ mục tiêu khai thác trong tháng 12. Nhưng các gói lớn như giao thông nội cảng, hạ tầng kỹ thuật, nhà ga hành khách, nhà ga hàng hóa số 1 hay nhà để xe đều có khối lượng việc rất lớn, nhiều hạng mục chồng lấn, phụ thuộc lẫn nhau. Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đã yêu cầu tổ chức thi công 24/7, kiểm soát tiến độ theo từng ngày, từng tuần, bởi khối lượng còn lại vẫn rất lớn, trong khi thời gian không nhiều. Câu hỏi không phải là có mệt hay không, mà là liệu mọi bên có dám chịu trách nhiệm đến cùng với cam kết của mình.
Vận hành thử, khai thác từng phần: chiến lược giảm rủi ro
Điều khôn ngoan ở sân bay Long Thành không nằm ở những khẩu hiệu tiến độ, mà ở cách thiết kế một lộ trình vận hành thực tế, giảm rủi ro. Theo kế hoạch, các hạng mục quan trọng của dự án thành phần 3 – gồm nhà ga hành khách, đường cất hạ cánh, sân đỗ và hạ tầng kỹ thuật – sẽ được hoàn thiện và vận hành thử trong các tháng 10 và 11, thông qua ba đợt thử nghiệm toàn diện. Những đợt này nhằm kiểm tra hệ thống, đánh giá rủi ro, xác nhận mức độ sẵn sàng của hạ tầng và nhân sự trước khi mở cửa khai thác. Thời điểm chính thức vận hành thương mại dự kiến từ ngày 24/12, với chiến lược khai thác tăng dần quy mô. Giai đoạn đầu, nhà ga hành khách chỉ khai thác cánh tây và khu trung tâm, sản lượng hành khách tương đương 6–10% công suất thiết kế, khoảng 20–30 chuyến bay mỗi ngày. Một phần nhà ga hàng hóa số 1 phục vụ hàng nội địa từ ngày 24/12, sau đó mở rộng sang quốc tế từ tháng 1 năm sau. Đây là cách tiếp cận thận trọng nhưng hợp lý: không chạy theo hình ảnh hoành tráng ngày khai trương, mà ưu tiên một hệ thống vận hành ổn định từng bước.
Ý nghĩa của Long Thành trong bức tranh hạ tầng sân bay Việt Nam
Đằng sau cuộc nước rút kỹ thuật là câu chuyện lớn hơn: Long Thành là thử thách về năng lực làm hạ tầng sân bay Việt Nam ở tầm khu vực. Với diện tích khoảng 5.000 ha và ba giai đoạn đầu tư, dự án hướng đến công suất 100 triệu hành khách và 5 triệu tấn hàng hóa mỗi năm, đạt cấp 4F theo phân cấp của ICAO. Khi toàn bộ được hoàn thành, đây được kỳ vọng trở thành một trong những cảng hàng không quốc tế quan trọng và trung tâm trung chuyển hàng không của khu vực. Việc hơn 80% khối lượng dự án đã được thực hiện cho thấy nỗ lực rất lớn của hệ thống quản lý và nhà thầu. Nhưng chính giai đoạn hoàn thiện và vận hành mới là phép thử thực sự: nó buộc các bên chuyển từ tư duy “xây cho xong” sang “xây để khai thác hiệu quả, an toàn lâu dài”. Nếu Long Thành đi vào khai thác đúng kế hoạch và hoạt động trơn tru, đó sẽ là tín hiệu mạnh mẽ rằng Việt Nam đã bước sang một cấp độ mới về năng lực hạ tầng hàng không, dù lộ trình kết nối giao thông TP.HCM và các vùng xung quanh vẫn còn nhiều việc phải làm ngoài phạm vi dự án hiện tại.
Kết luận: Thành công không chỉ là kịp giờ cất cánh
Thời gian còn lại để đưa sân bay Long Thành khai thác thương mại là rất ngắn, trong khi khối lượng việc còn lớn. Tăng tốc thi công, tổ chức 24/7, lập lại đường găng – tất cả đều cần thiết, nhưng chưa đủ. Thành công của Long Thành sẽ không chỉ được đo bằng việc kịp mở cửa ngày 24/12, mà ở chỗ hệ thống vận hành có an toàn, ổn định và tạo nền tảng kinh tế lâu dài hay không. Quan điểm cần giữ vững lúc này là: không đánh đổi tiêu chuẩn kỹ thuật và an toàn để lấy tiến độ. Các cam kết của nhà thầu phải kèm theo trách nhiệm cụ thể ở từng hạng mục, từng mốc thời gian. Nếu làm được điều đó, Long Thành sẽ không chỉ là một công trình lớn, mà là lời khẳng định rằng Việt Nam có thể xây dựng và vận hành các dự án hạ tầng hàng không ở tầm Đông Nam Á – và đây mới là “chuyến bay” mà nền kinh tế đang chờ đợi.
