Khu kinh tế ven biển Gò Công: bước ngoặt chiến lược mở cửa ra biển
Khu kinh tế ven biển Gò Công là không gian phát triển kinh tế biển tổng hợp quy mô 26.700 ha, kết hợp công nghiệp, cảng biển, logistics, năng lượng, đô thị lấn biển và nông nghiệp gắn với biển, được tỉnh Đồng Tháp hoạch định như một cực tăng trưởng mới để mở rộng không gian phát triển và cạnh tranh với các trung tâm cảng trong khu vực. Điểm mấu chốt không phải là việc lập thêm một khu kinh tế ven biển, mà là cách Đồng Tháp dùng khu này để thay đổi vị thế từ một tỉnh nội địa thành địa phương có cửa ngõ hướng ra biển. UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 1413/KH-UBND triển khai Khu kinh tế ven biển Gò Công giai đoạn 2026–2030, coi đây là giai đoạn quyết định để xây dựng đề án thành lập, lập quy hoạch chung và hoàn thiện cơ sở pháp lý thu hút đầu tư. Trong bối cảnh cạnh tranh cảng khu vực ngày càng gay gắt, bước đi này phản ánh lựa chọn chiến lược: nếu Đồng Tháp muốn có chỗ đứng trên bản đồ logistics Đồng Tháp và phát triển kinh tế biển, họ phải ra biển ngay bây giờ, không thể chờ thêm một thập kỷ.
Lợi thế bờ biển 32 km: nhỏ về chiều dài, lớn về cơ hội
Nhiều người nhìn vào con số 32 km bờ biển của Đồng Tháp rồi vội kết luận đây chỉ là "đoạn bờ ngắn nhất" trong số các tỉnh, thành ven biển, khó tạo nên thế mạnh cạnh tranh. Thực tế, lợi thế ở đây không nằm ở chiều dài bờ biển, mà ở việc Đồng Tháp bất ngờ sở hữu một hướng mở ra biển sau quá trình sáp nhập địa giới phía Đông với vùng Gò Công, thêm vào mạng lưới sông Tiền, sông Hậu và hệ thống giao thông liên vùng. Theo kế hoạch triển khai khu kinh tế ven biển Gò Công, tỉnh xác định hành lang kinh tế ven biển phía Đông gắn với Quốc lộ 50 là hành lang động lực, kết nối trực tiếp với các tuyến cao tốc, quốc lộ, tỉnh lộ và luồng tàu trọng tải lớn. Nói cách khác, 32 km bờ biển này được thiết kế như một "cửa sổ chiến lược" hơn là một bờ biển du lịch dài. Nếu Đồng Tháp tận dụng tốt, chiều dài khiêm tốn vẫn đủ tạo ra một cửa ngõ mới cho xuất nhập khẩu và logistics vùng Đồng Tháp – cả Đồng bằng sông Cửu Long.
Cấu trúc khu kinh tế: cảng biển, logistics và năng lượng là trục cạnh tranh
Khu kinh tế ven biển Gò Công được quy hoạch trải rộng trên toàn bộ xã Gia Thuận, Tân Điền và một phần các xã Tân Đông, Gò Công Đông, Tân Phú Đông, với khoảng 15.600 ha đất liền và 11.100 ha mặt nước. Tuy nhiên, lợi thế cạnh tranh cảng khu vực sẽ đến từ việc tổ chức không gian theo trục cảng biển – logistics – năng lượng, chứ không từ diện tích thuần túy. Tỉnh ưu tiên các ngành công nghiệp năng lượng, sản xuất điện, đóng tàu, công nghiệp phụ trợ và nuôi trồng thủy sản ứng dụng công nghệ cao, đồng thời gắn dịch vụ cảng biển và logistics như nhiệm vụ trọng tâm. Một mắt xích quan trọng là Trung tâm logistics Gia Thuận rộng khoảng 10–12 ha, nằm tại khu vực kết nối với hệ thống bến cảng trên sông Soài Rạp, có chức năng vận tải, lưu trữ, phân phối hàng hóa và cung cấp dịch vụ hỗ trợ chuỗi cung ứng cho các khu, cụm công nghiệp lân cận. Tuyến đường bộ ven biển 4 làn xe dài 26,62 km tạo trục giao thông xuyên suốt, vừa dẫn hàng ra cảng, vừa kết nối các khu công nghiệp và đô thị ven biển. Nếu Đồng Tháp sắp xếp hạ tầng theo chuỗi giá trị rõ ràng từ sản xuất – logistics – xuất khẩu, khu kinh tế ven biển sẽ không chỉ "có cảng", mà còn "có hệ sinh thái cảng".
Giai đoạn 2026–2030: cửa sổ thời gian để định hình năng lực cạnh tranh
Kế hoạch của Đồng Tháp nói rõ giai đoạn 2026–2030 là thời kỳ trọng tâm để hình thành khu kinh tế ven biển Gò Công: xây dựng Đề án thành lập, quy hoạch không gian phát triển, xác định khu vực ưu tiên đầu tư hạ tầng và thu hút nhà đầu tư. Ban Quản lý Khu kinh tế được giao chủ trì tham mưu việc hình thành khu kinh tế trong giai đoạn 2026–2027, tạo khung pháp lý ban đầu cho cả giai đoạn sau. Đây là khoảng thời gian ngắn, nhưng mang tính quyết định: nếu chậm, cơ hội cạnh tranh cảng khu vực có thể bị các địa phương khác nắm mất. Theo kế hoạch, các cơ quan phải chủ động rà soát thông tin, bố trí kinh phí, xác định rõ nhiệm vụ và tiến độ triển khai quy hoạch khu kinh tế ven biển. Đồng Tháp cũng yêu cầu rà soát các tuyến hạ tầng đối ngoại, từ cao tốc, quốc lộ đến cảng biển, để đảm bảo kết nối đồng bộ với khu kinh tế. Quan điểm đáng chú ý ở đây là tỉnh không chỉ nói đến "hạ tầng cứng", mà còn nhấn mạnh "cơ sở pháp lý" như một điều kiện để nhà đầu tư yên tâm trước khi rót vốn vào logistics Đồng Tháp và các dự án công nghiệp – đô thị lấn biển.
Liên kết với khu kinh tế cửa khẩu: chiến lược hai cực cho biên mậu và kinh tế biển
Đồng Tháp không xây dựng khu kinh tế ven biển Gò Công như một dự án độc lập, mà đặt nó trong tổng thể chiến lược mở rộng không gian phát triển của tỉnh. Cùng lúc với cực ven biển phía Đông, tỉnh đã có một khu kinh tế cửa khẩu quy mô 31.936 ha ở biên giới, hình thành trục động lực biên mậu – cảng biển nếu biết kết nối đúng hướng. Về bản chất, đây là mô hình "hai cực" khá hiếm ở một tỉnh đồng bằng: một cực gắn với giao thương biên giới, một cực gắn với phát triển kinh tế biển, cảng biển và logistics. Nếu Đồng Tháp thiết kế được chuỗi luân chuyển hàng hóa từ khu kinh tế cửa khẩu xuống khu kinh tế ven biển, nối tiếp các khu công nghiệp và trung tâm logistics, tỉnh có thể tạo ra hành lang xuất nhập khẩu hoàn chỉnh, không bị phụ thuộc hoàn toàn vào cảng của các địa phương lân cận. Điều này không chỉ tăng sức cạnh tranh cảng khu vực mà còn giúp Đồng Tháp nâng cấp vai trò từ "vùng trung chuyển" thành "vùng đầu mối" trong bản đồ kinh tế vùng. Kết luận ở đây khá rõ: cơ sở hạ tầng và quy hoạch đã vạch ra khung, phần còn lại phụ thuộc vào cách tỉnh tổ chức vận hành và thu hút đầu tư, đặc biệt trong giai đoạn 2026–2030 – cửa sổ thời gian hiếm có để định hình năng lực cạnh tranh dài hạn.
