An ninh hàng không phải bắt đầu trước khi có sự cố
An ninh hàng không là hệ thống phối hợp giữa lực lượng chức năng, đơn vị khai thác và chính quyền địa phương nhằm ngăn ngừa hành vi đe dọa, bảo vệ hoạt động bay và ứng phó khi xảy ra tình huống khẩn cấp. Hai cách làm tại sân bay Liên Khương và sân bay Long Thành cho thấy nhiệm vụ này không thể chỉ giới hạn trong nhà ga hay hàng rào cảng.
Ngày 23.10, Công an tỉnh Lâm Đồng và Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam ký quy chế phối hợp mới để tăng cường bảo đảm an ninh, an toàn tại sân bay Liên Khương. Động thái diễn ra sau khi sân bay được nâng cấp và hoạt động trở lại ngày 19.8.2026, trong bối cảnh hai đơn vị đã có hai năm phối hợp trao đổi thông tin và triển khai biện pháp giữ gìn trật tự tại cảng cùng khu vực giáp ranh.
Điểm đáng chú ý là quy chế mới chuyển kinh nghiệm phối hợp thành trách nhiệm và phương thức làm việc cụ thể. Với một sân bay đang khai thác, phản ứng nhanh quan trọng, nhưng phòng ngừa có tổ chức mới giúp hạn chế việc sự cố trên mặt đất làm gián đoạn chuyến bay.
Liên Khương: biến phối hợp thành quy trình rõ trách nhiệm
Quy chế tại Liên Khương gồm 3 chương, 16 điều, bao quát bảo đảm an ninh, an toàn hàng không, phòng cháy chữa cháy, cứu nạn cứu hộ và ứng phó khẩn nguy. Đây là cách tiếp cận đúng với một cảng đang hoạt động: công an và đơn vị khai thác cần biết rõ ai tiếp nhận tin báo, ai xử lý và cách phối hợp khi tình huống vượt khỏi phạm vi riêng của một lực lượng.
Kết quả trước đó cho thấy giá trị thực tế của phối hợp liên ngành. Các lực lượng đã tổ chức 130 đợt tuần tra, kiểm tra, áp giải 46 đối tượng truy nã và bảo đảm an toàn cho hơn 135 đoàn lãnh đạo Đảng, Nhà nước qua cảng. Trong thời gian này, lực lượng chức năng xử lý 4 vụ vi phạm an ninh hàng không liên quan đến vật phẩm nguy hiểm hoặc bị hạn chế vận chuyển, cần sa và gây rối; các vụ việc được giải quyết kịp thời, không ảnh hưởng hoạt động bay.
Quy chế cũng cần đáp ứng những rủi ro mới được nêu tại hội nghị, gồm xâm nhập trái phép khu vực hạn chế, vận chuyển vật phẩm nguy hiểm, tấn công mạng và thiết bị bay không người lái xâm phạm vùng cấm. Với hành khách, hiệu quả của an ninh hàng không không chỉ là ngăn sự cố, mà còn là giữ cho việc đi lại an toàn và ít bị gián đoạn.
Long Thành: kiểm soát rủi ro từ vành đai bên ngoài
Ở sân bay Long Thành, trọng tâm hiện nay là chuẩn bị an toàn trước khai thác. Ủy ban nhân dân phường Long Thành và Cảng hàng không Quốc tế Long Thành đã ký quy chế phối hợp về an ninh, an toàn hàng không, phòng cháy chữa cháy, cứu nạn cứu hộ. Theo kế hoạch, cảng dự kiến đưa vào khai thác trong tháng 12 năm nay, nên việc xử lý các nguy cơ từ khu vực xung quanh không thể chờ đến ngày đón chuyến bay đầu tiên.
Trong bán kính 18,5 km tính từ điểm quy chiếu sân bay, các bên phối hợp kiểm soát đèn laser, đèn công suất lớn, đồng thời rà soát công trường, bãi tập kết vật liệu và bãi rác. Những nguồn sáng, khói bụi hay hoạt động ngoài cảng có thể ảnh hưởng tầm nhìn trên hướng tiếp cận đường cất hạ cánh. Đây là cách nhìn đúng về an toàn sân bay: rủi ro không dừng ở ranh giới hàng rào.
Hai bên còn kiểm tra hàng rào, rà soát đường mòn và lối mở, khắc phục điểm chưa khép kín; lập đầu mối tiếp nhận thông tin 24/24 giờ về thiết bị bay không người lái gần sân bay. Các điểm thu hút chim, động vật hoang dã trong phạm vi 13 km cũng được thống kê, kiểm soát nhằm giảm nguy cơ mất an toàn bay.
Khác giai đoạn, chung một trách nhiệm
Liên Khương và Long Thành không đối mặt với cùng một bài toán. Liên Khương cần giữ an ninh cho hoạt động đang diễn ra, phối hợp xử lý vi phạm và sẵn sàng ứng phó khẩn nguy. Long Thành cần khóa dần những kẽ hở trước khai thác, từ hàng rào, thiết bị bay không người lái đến nguồn sáng và hoạt động xây dựng trong vùng ảnh hưởng.
Dù vậy, mô hình phối hợp ở cả hai nơi đều dựa trên cùng một nguyên tắc: đơn vị sân bay không thể tự kiểm soát mọi nguy cơ, còn chính quyền và công an cần đầu mối rõ ràng để hành động. Tại Long Thành, tuyên truyền văn hóa an toàn trong trường học, khu dân cư, điều tiết giao thông và chuẩn bị ứng phó khẩn nguy, cứu nạn tàu bay trong phạm vi 8 km cũng gắn trách nhiệm bảo vệ cảng với đời sống địa phương.
Khi hoạt động bay bắt đầu, người dân và hành khách hưởng lợi từ việc ngăn nguy cơ trước khi chúng thành sự cố; khu dân cư quanh cảng cũng được tiếp cận thông tin và phương án ứng phó. Bài học chung rất rõ: an ninh hàng không chỉ đáng tin cậy khi phối hợp được duy trì liên tục, có phân công cụ thể và bao phủ cả trong lẫn ngoài sân bay.
