Ký quỹ thị thực Mỹ: công cụ quản lý hay rào cản tiếp cận?
Ký quỹ thị thực Mỹ là cơ chế buộc một số người xin thị thực nhập cảnh Mỹ thuộc diện rủi ro phải đặt trước một khoản tiền bảo đảm, chỉ được hoàn trả nếu họ tuân thủ đầy đủ quy định lưu trú và rời đi đúng hạn; ngược lại, khoản này sẽ bị tịch thu, nhằm răn đe việc lưu trú quá hạn và tăng tính tuân thủ luật nhập cư. Theo Bộ Ngoại giao Mỹ, chương trình thí điểm ký quỹ thị thực triển khai từ năm 2025 đã cung cấp đủ dữ liệu để kết luận đây là công cụ hiệu quả nhằm tăng cường việc tuân thủ các quy định đối với người mang thị thực, đặc biệt trong việc hạn chế tình trạng lưu trú quá hạn. Quy định mới áp dụng đối với thị thực B1 (công tác) và B2 (du lịch), và chỉ nhắm vào công dân từ 50 quốc gia được liệt kê trong danh sách riêng. Điều này khiến ký quỹ thị thực Mỹ trở thành một bộ lọc mạnh, vừa mang tính kỹ thuật quản lý, vừa mang đậm màu sắc chính trị.
Chi tiết chương trình ký quỹ và nhóm 50 quốc gia bị ảnh hưởng
Từ ngày 3/8, ký quỹ thị thực Mỹ chính thức chuyển từ thí điểm sang triển khai đầy đủ trên cơ sở dữ liệu tích lũy trong giai đoạn thử nghiệm. Bộ Ngoại giao Mỹ khẳng định chương trình nhằm hạn chế tình trạng lưu trú quá hạn và đã giúp nâng tỷ lệ tuân thủ quy định nhập cư trong giai đoạn thí điểm. Về phạm vi áp dụng, chính sách ảnh hưởng tới 50 quốc gia, trong đó có 30 nước châu Phi, làm dấy lên tranh luận về khả năng tiếp cận thị thực của người dân các nước đang phát triển. Danh sách còn có các nước như Bangladesh, Bhutan, Campuchia, Kyrgyzstan, Mông Cổ, Nepal, Tajikistan, Turkmenistan, Papua New Guinea, Cuba, Georgia, Dominica, Nicaragua, Venezuela.... Thay vì siết tất cả, Washington chọn cách phân loại theo quốc gia, qua đó gửi tín hiệu rằng nguy cơ vi phạm quy định thị thực được nhìn nhận khác nhau tùy khu vực.
Tranh luận về công bằng: rào cản tài chính và nguy cơ phân biệt đối xử
Tính hợp lý của visa bond requirements đang là tâm điểm tranh cãi. Các tổ chức bảo vệ quyền của người nhập cư cho rằng, biện pháp này sẽ khiến những người có nhu cầu đi lại hợp pháp đến Mỹ nản lòng. Họ nhấn mạnh khoản ký quỹ tạo rào cản tài chính lớn đối với người dân ở các nước thu nhập thấp, đặc biệt tại châu Phi, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ phân biệt đối xử trong xét duyệt thị thực. Dữ liệu từ chương trình thí điểm cho thấy gần một nửa số người bị yêu cầu ký quỹ đã từ bỏ việc xin thị thực, khiến số visa được cấp tại các quốc gia thuộc diện áp dụng giảm tới 83%. Đây là con số biết nói: chính sách không chỉ nhắm đến những người có nguy cơ lưu trú quá hạn, mà còn làm thị thực nhập cảnh Mỹ bớt khả thi với nhiều người đi lại hợp pháp. Trên thực tế, quyền tự do đi lại đang bị ràng buộc bởi năng lực tài chính, không phải chỉ bởi tuân thủ pháp luật.
Ký quỹ, an ninh và sức hấp dẫn của thị thực nhập cảnh Mỹ
Giới chức Mỹ bảo vệ chính sách ký quỹ thị thực như một phần của chiến dịch siết chặt nhập cư, được thúc đẩy bởi lập luận an ninh quốc gia. Các biện pháp này đi cùng việc áp dụng thêm nhiều khoản phí đối với một số loại thị thực và mở rộng việc rà soát tài khoản mạng xã hội của người xin thị thực cũng như người nhập cư đang sinh sống tại Mỹ. Các tổ chức nhân quyền lại chỉ trích chiến dịch siết chặt nhập cư của Tổng thống Donald Trump làm suy giảm quyền tự do ngôn luận và quyền được xét xử công bằng, đồng thời tạo ra môi trường thiếu an toàn đối với các nhóm thiểu số và làm gia tăng nguy cơ phân biệt chủng tộc. Khi visa bond requirements đặt nặng yếu tố tài chính, sức hấp dẫn của thị thực nhập cảnh Mỹ đối với doanh nhân, sinh viên, khách du lịch và người thăm thân từ các nước bị liệt vào danh sách sẽ khó có thể duy trì như trước, dù Mỹ vẫn là điểm đến mơ ước của nhiều người.
Người xin thị thực cần làm gì trước rào cản ký quỹ?
Thực tế, ký quỹ thị thực không áp dụng tự động cho mọi hồ sơ. Việc nộp tiền ký quỹ sẽ do viên chức lãnh sự Mỹ quyết định trên cơ sở đánh giá từng hồ sơ cụ thể. Vì thế, người thuộc 50 quốc gia bị ảnh hưởng cần chuẩn bị chiến lược hồ sơ cẩn trọng hơn. Trước hết, phải hiểu rõ quy định mới áp dụng đối với thị thực B1 (công tác) và B2 (du lịch), tránh nộp đơn thiếu thông tin, gây nghi ngờ về mục đích lưu trú. Tiếp đó, nên chuẩn bị bằng chứng tài chính, ràng buộc công việc, gia đình tại quê nhà để giảm khả năng bị yêu cầu ký quỹ. Người xin thị thực cũng phải chấp nhận thực tế rằng Bộ Ngoại giao Mỹ sẽ tiếp tục điều chỉnh, mở rộng hoặc thu hẹp danh sách quốc gia tùy diễn biến thực tế. Trong bối cảnh chính sách nhập cư cứng rắn hơn, cơ hội không biến mất, nhưng trở nên đắt đỏ về thủ tục và giới hạn hơn về đối tượng.
