Ký quỹ thị thực Mỹ là gì và ai đang bị ảnh hưởng?
Ký quỹ thị thực Mỹ là chương trình yêu cầu một số người xin visa phải đặt cọc trước một khoản tiền đáng kể như điều kiện để được cấp thị thực, khoản tiền này sẽ chỉ được hoàn trả nếu người nhập cảnh tuân thủ đầy đủ thời hạn và mục đích lưu trú theo quy định. Từ ngày 3-8, Mỹ chính thức triển khai chương trình ký quỹ thị thực đối với người xin thị thực không định cư, áp dụng cho công dân của 50 quốc gia. Đây là dạng ký quỹ thị thực dài hạn, nhắm trực tiếp tới các loại visa công tác B-1 và du lịch B-2. Về bản chất, chính sách này biến bước xin visa vốn đã phức tạp thành một quy trình gắn chặt với khả năng tài chính, chứ không chỉ là đánh giá mục đích và hồ sơ cá nhân như trước.
Vì sao Mỹ triển khai chính sách ký quỹ thị thực vào lúc này?
Chính sách ký quỹ thị thực Mỹ không xuất hiện trong khoảng trống, mà là kết quả của một chương trình thí điểm bắt đầu từ tháng 8-2025. Theo Bộ Ngoại giao Mỹ, giai đoạn thí điểm đã cung cấp đủ dữ liệu để họ kết luận đây là công cụ hiệu quả nhằm tăng cường tuân thủ quy định, đặc biệt trong việc hạn chế tình trạng lưu trú quá hạn. Nói cách khác, Washington coi ký quỹ như “đặt cược tài chính” để buộc người mang visa tuân thủ luật. Đồng thời, đây cũng là bước đi mới nhất trong chiến lược siết chặt nhập cảnh của chính quyền Tổng thống Donald Trump, song hành với việc tăng phí thị thực và kiểm tra mạng xã hội của người xin visa cũng như người nhập cư đang sống tại Mỹ. Từ góc nhìn chính sách, đây là lựa chọn ưu tiên an ninh và kiểm soát, chấp nhận đánh đổi khả năng tiếp cận của nhiều nhóm yếu thế.
30 nước châu Phi và danh sách 50 quốc gia: ranh giới bất bình đẳng?
Trong 50 quốc gia chịu tác động của chính sách ký quỹ thị thực Mỹ, có tới 30 nước thuộc châu Phi. Điều này khiến chương trình trở thành vấn đề không chỉ về quản lý nhập cư, mà còn về địa chính trị và công bằng khu vực. Quy định nêu rõ công dân đến từ 50 quốc gia khi xin thị thực công tác hoặc du lịch có thể bị yêu cầu ký quỹ trước khi được cấp thị thực. Danh sách này không chỉ có các nước châu Phi, mà còn gồm Bangladesh, Bhutan, Campuchia, Kyrgyzstan, Mông Cổ, Nepal, Tajikistan, Turkmenistan, Papua New Guinea, Cuba, Georgia, Dominica, Nicaragua, Venezuela…. Việc tập trung vào các quốc gia thu nhập thấp và đang phát triển khiến chính sách ký quỹ thị thực Mỹ mang màu sắc phân tầng: những nước vốn đã khó tiếp cận hệ thống visa nay lại bị đẩy thêm một bước ra xa.
Rào cản tài chính và tranh luận về khả năng tiếp cận visa
Trọng tâm tranh luận quanh chính sách ký quỹ thị thực Mỹ nằm ở chỗ nó biến nhu cầu di chuyển hợp pháp thành bài kiểm tra túi tiền. Khoản ký quỹ được mô tả là sẽ hoàn trả nếu người nhập cảnh tuân thủ đầy đủ điều kiện lưu trú, và bị tịch thu nếu vi phạm. Tuy nhiên, các tổ chức bảo vệ quyền người nhập cư cảnh báo rằng yêu cầu đặt cọc visa ở mức cao tạo rào cản tài chính lớn cho người dân các nước thu nhập thấp, đặc biệt tại châu Phi. Dữ liệu từ giai đoạn thí điểm cho thấy gần một nửa số người bị yêu cầu ký quỹ đã từ bỏ việc xin thị thực, dẫn tới số visa được cấp tại các quốc gia thuộc diện áp dụng giảm tới 83%. Câu hỏi đặt ra là: đây có phải là “thành công” trong việc giảm lưu trú quá hạn, hay là thất bại trong bảo đảm quyền tiếp cận bình đẳng với hệ thống visa?
Tác động lâu dài: giảm quá hạn hay làm suy yếu kết nối?
Về mặt ngắn hạn, chính quyền Mỹ có thể hài lòng khi ký quỹ thị thực Mỹ giúp nâng tỷ lệ tuân thủ các quy định về lưu trú trong giai đoạn thí điểm. Bộ Ngoại giao Mỹ cũng tuyên bố sẽ tiếp tục điều chỉnh, mở rộng hoặc thu hẹp danh sách quốc gia tùy diễn biến thực tế. Nhưng cái giá phải trả là gì? Giới quan sát cảnh báo chính sách này có thể làm suy giảm lượng khách quốc tế, đặc biệt từ châu Phi, kéo theo tác động tiêu cực tới thương mại, đầu tư và giao lưu giáo dục. Khi Mỹ đang muốn tăng cường quan hệ kinh tế với châu Phi, việc dựng thêm rào cản visa khiến thông điệp hợp tác trở nên mâu thuẫn. Về lâu dài, một chính sách visa bị xem là thiếu công bằng có thể làm xói mòn hình ảnh và sức hấp dẫn của Mỹ, trong khi chưa chắc giải quyết triệt để các nguyên nhân gốc rễ của tình trạng nhập cư bất hợp pháp.
