Ký quỹ thị thực Mỹ là gì và vì sao gây tranh cãi?
Ký quỹ thị thực Mỹ là yêu cầu người xin thị thực nộp trước một khoản bảo đảm tài chính, nhằm chứng minh họ không trở thành gánh nặng công cộng và sẽ tuân thủ đầy đủ các điều kiện nhập cư, trước khi được xem xét cấp thị thực nhập cư hoặc thị thực không định cư. Bộ Ngoại giao Mỹ thông báo đang triển khai một chương trình thí điểm cho phép viên chức lãnh sự yêu cầu một số đương đơn thị thực nhập cư đóng “khoản ký quỹ về gánh nặng công cộng”. Cùng ngày, Nhà Trắng công khai lập luận rằng được nhập cư là một đặc quyền, không phải một quyền, và người muốn định cư phải tự nuôi sống bản thân, không phụ thuộc tiền thuế của người dân. Nói cách khác, yêu cầu tài chính nhập cư đang được đẩy lên một nấc mới, biến tài chính thành bộ lọc mạnh hơn bất kỳ bài phỏng vấn lãnh sự nào.
Cách chương trình ký quỹ thị thực nhập cư vận hành
Cốt lõi của chương trình thí điểm là gắn ký quỹ thị thực Mỹ với tiêu chí “gánh nặng công cộng” trong luật di trú. Theo Đạo luật Di trú và Quốc tịch, đơn xin thị thực nhập cư có thể bị từ chối nếu đương đơn bị đánh giá có khả năng trở thành gánh nặng công cộng. Khi đó, thay vì cánh cửa đóng sập, một số người có thể được Cơ quan Di trú và Nhập tịch Mỹ mời nộp đơn ký quỹ theo Mẫu I-945. Khoản bảo đảm tài chính này có thể do chính người nộp đơn hoặc người bảo lãnh tại Mỹ chi trả. Thông điệp ở đây khá rõ: nếu bạn muốn đi tiếp trên lộ trình thẻ xanh Mỹ, bạn phải chứng minh năng lực tài chính, không chỉ trên giấy tờ thu nhập mà bằng một khoản tiền gửi cụ thể, chịu rủi ro mất nếu sau này dựa vào phúc lợi công.
Phạm vi áp dụng: từ thẻ xanh Mỹ đến thị thực không định cư
Trên danh nghĩa, chương trình ký quỹ thị thực nhập cư hiện chỉ nhắm vào những hồ sơ xin thị thực nhập cư với mục tiêu cuối cùng là thẻ xanh Mỹ. Điều này phân biệt rõ với thị thực không định cư như du học, lao động hay du lịch, vốn không thuộc phạm vi chương trình thí điểm này. Tuy nhiên, bức tranh tổng thể về ký quỹ thị thực Mỹ không dừng ở đó. Một chương trình ký quỹ khác dành cho thị thực du lịch và công tác loại B đã được chuyển từ thí điểm sang chính sách lâu dài, áp dụng cho các trường hợp bị đánh giá có nguy cơ lưu trú quá hạn. Trong chính sách mới xây dựng trên chương trình thí điểm bắt đầu từ tháng 8, công dân 50 quốc gia xin thị thực công tác hoặc du lịch có thể bị yêu cầu ký quỹ và được hoàn trả nếu tuân thủ đầy đủ điều kiện lưu trú.
Tác động đặc biệt với công dân 30 quốc gia châu Phi
Điểm nhạy cảm nhất của chính sách ký quỹ thị thực Mỹ là mức độ tập trung vào các nước đang phát triển, nhất là châu Phi. Trong số 50 quốc gia chịu tác động bởi chương trình ký quỹ thị thực không định cư dài hạn, có tới 30 nước thuộc châu Phi, gồm Uganda, Ethiopia, Mozambique, Zimbabwe và nhiều nước khác. Viên chức lãnh sự có toàn quyền đánh giá từng hồ sơ để quyết định có yêu cầu ký quỹ hay không. Về lý, Bộ Ngoại giao Mỹ khẳng định chương trình nhằm hạn chế tình trạng lưu trú quá hạn và kết quả thí điểm cho thấy yêu cầu ký quỹ giúp nâng tỷ lệ tuân thủ quy định nhập cư. Nhưng về thực tế, việc phải chuẩn bị khoản tiền bảo đảm lớn sẽ là rào cản nặng nề với đa số người đến từ các nền kinh tế thu nhập thấp, làm mỏng đi dòng du khách, doanh nhân, sinh viên và người thăm thân.
Rào cản tài chính và tương lai con đường nhập cư
Chính sách mới cho thấy Mỹ đang ưu tiên rõ ràng yêu cầu tài chính nhập cư: ai không chứng minh được khả năng tự nuôi sống thì hoặc bị từ chối, hoặc phải chấp nhận ký quỹ với rủi ro không nhỏ. Thông báo của Bộ Ngoại giao nêu thẳng rằng nhập cư là đặc quyền, người muốn xin thị thực nhập cư phải chứng minh họ mang lại lợi ích cho Mỹ, không trở thành gánh nặng. Đồng thời, chương trình ký quỹ được xem là bước tiếp theo sau quyết định tạm dừng cấp thị thực nhập cư cho 75 quốc gia để đánh giá lại tiêu chí gánh nặng công cộng. Với người nộp đơn, điều này đồng nghĩa con đường đến thẻ xanh Mỹ và cả thị thực không định cư sẽ ngày càng đắt về nghĩa tài chính, rủi ro hơn về mặt chính sách, và đòi hỏi chuẩn bị kỹ lưỡng từ giấy tờ, kế hoạch sinh sống đến một chiến lược tài chính dài hạn cho cả gia đình.
