Thời tiết trở thành biến số trung tâm của các dự án hạ tầng
Dự án hạ tầng thời tiết là cách gọi cho những công trình giao thông, thủy lợi, đô thị buộc phải thiết kế, tổ chức thi công và điều chỉnh tiến độ xoay quanh các biến động khí hậu ngày càng cực đoan, từ nắng nóng, mưa dông đến mưa lũ tháng cuối năm, thay vì chỉ dựa trên kế hoạch kỹ thuật và nguồn vốn như trước đây. Trong bối cảnh đó, các ban quản lý và nhà thầu ở nhiều địa phương đang chủ động “chạy đua với thời tiết” bằng những lịch thi công linh hoạt, ca kíp 24/24 và các giải pháp tổ chức công trường nhằm tận dụng từng khoảng thời gian khô ráo hiếm hoi. Câu chuyện không còn là ứng phó thụ động với mưa nắng, mà là coi thời tiết như một tham số chiến lược, quyết định khả năng hoàn thành tiến độ và giải ngân vốn đầu tư công.
Quảng Ngãi: thi công xuyên đêm để kịp trước mùa mưa lũ
Ở Quảng Ngãi, thi công xuyên đêm không còn là ngoại lệ mà đang trở thành chuẩn mới trên nhiều công trường giao thông trọng điểm. Tối 5/10, tại các dự án nâng cấp, mở rộng quốc lộ 24B, đường Hoàng Sa - Dốc Sỏi, đường Thạch Bích - Tịnh Phong và kè khẩn cấp bảo vệ bờ biển xã Tịnh Khê, các nhà thầu đã huy động lượng lớn thiết bị, nhân sự và vật liệu, chong đèn hối hả thi công các hạng mục công trình. Đây là lựa chọn mang tính tính toán: nếu không “đi tắt” bằng ca đêm trong những ngày nắng ráo, các dự án sẽ dễ bị dồn ứ khi mưa lũ tháng cuối năm ập đến. Việc tổ chức thi công 24 giờ liên tục cho thấy tư duy mới: tiến độ không chỉ là biểu đồ Gantt trên giấy, mà là bài toán bám sát từng khung thời tiết, từng cơn mưa, từng đợt gió mùa.
Cầu Đại Ngãi: tăng tốc giữa mưa lớn và dịch côn trùng
Cầu Đại Ngãi bắc qua sông Hậu là ví dụ điển hình cho một dự án hạ tầng thời tiết phải thích nghi liên tục để giữ nhịp thi công. Ba tháng cuối năm, khu vực đồng bằng sông Cửu Long thường xuyên xuất hiện những cơn mưa lớn kéo dài kèm gió mạnh trên cao. Theo ông Đinh Lê Thông, Giám đốc dự án cầu Đại Ngãi, mưa lớn và độ ẩm không khí cao không chỉ làm gián đoạn các hạng mục ngoài trời mà còn tạo điều kiện cho muỗi, rệp, kiến ba khoang sinh sản mạnh, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và sinh hoạt của người lao động. Thay vì chấp nhận chậm tiến độ, ban quản lý đã điều chỉnh kế hoạch, tăng cường nhân lực làm việc vào sáng sớm và chiều muộn khi thời tiết thuận lợi hơn nhằm giữ vững tiến độ. Với quy mô đầu tư gần 8.000 tỉ đồng, cầu Đại Ngãi đang được triển khai bằng 4 mũi thi công ở gói thầu 11-XL và 23 mũi thi công ở gói thầu 15-XL, huy động tổng cộng hàng trăm kỹ sư, công nhân và hàng chục thiết bị máy móc.
Tiến độ cầu Đại Ngãi và bài học về tổ chức thi công theo thời tiết
Điểm đáng chú ý ở cầu Đại Ngãi không chỉ là quy mô, mà là cách tiến độ được bảo vệ bằng một lịch thi công xoay quanh thời tiết. Các hạng mục tuyến đường bộ và cầu như đào nền đường, xử lý nền đất yếu cắm bấc thấm, đắp nền K95, K98, thảm bê tông nhựa đã hoàn thành 100%. Hệ thống cống thoát nước đạt 94% với 45/48 cống, trong khi 6/6 cầu đang triển khai đều đạt 100% tiến độ. Công tác cọc xi măng đất cũng đã hoàn thành, nền K95 đạt 81% và các hạng mục cống, cầu khác bám sát yêu cầu. Dự án được mô tả là đang từng bước vượt qua mọi rào cản thời tiết và môi trường, khẳng định quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ đúng tiến độ, bảo đảm chất lượng, an toàn lao động và vệ sinh môi trường. Bài học ở đây khá rõ: muốn giữ tiến độ cầu Đại Ngãi, không thể chỉ tăng ca, mà phải tái thiết kế toàn bộ lịch thi công theo nhịp thời tiết.
Thời tiết như một tiêu chí quản trị dự án hạ tầng
Từ Quảng Ngãi đến công trường cầu Đại Ngãi, một xu hướng chung đang hình thành: thời tiết trở thành tiêu chí quản trị dự án, ngang hàng với vốn, thiết kế và nhà thầu. Việc thi công xuyên đêm Quảng Ngãi cho thấy các địa phương sẵn sàng tổ chức lại ca kíp để tận dụng từng khoảng trời khô ráo trước mùa mưa lũ tháng cuối năm. Trên sông Hậu, tinh thần “vượt nắng, thắng mưa” được cụ thể hóa bằng việc tránh khung giờ nắng gắt hoặc mưa dông, ưu tiên sáng sớm và chiều muộn để giảm gián đoạn thi công. Chiến lược lập tiến độ theo thời tiết đang trở nên sống còn nếu các dự án muốn kịp thời gian hoàn thành và chỉ tiêu giải ngân. Vấn đề đặt ra cho quản lý hạ tầng là phải coi dữ liệu khí tượng, kịch bản mưa lũ và rủi ro môi trường như đầu vào bắt buộc của mọi kế hoạch thi công, thay vì xử lý chúng như những “sự cố bất khả kháng” đến đâu hay đến đó.
