Đường ven sông Sài Gòn 78km là gì và vì sao gây chú ý?
Đường ven sông Sài Gòn dài khoảng 78km là tuyến trục mới chạy dọc hành lang bờ sông, rộng 30-40m, được TP.HCM đề xuất đầu tư theo mô hình đối tác công tư (PPP) với tổng vốn dự kiến 21.200 tỷ đồng nhằm kết nối hạ tầng giao thông và khai thác hiệu quả quỹ đất ven sông. Về mặt hình thức, đây là một trong những dự án PPP TP.HCM tham vọng nhất: vốn ngân sách thành phố khoảng 9.650 tỷ đồng, phần còn lại do nhà đầu tư tư nhân đảm nhận. Tuyến đường ven sông Sài Gòn này chạy từ mũi Đèn Đỏ (xã Nhà Bè) đến cầu Bến Súc (xã Thái Mỹ), tạo ra một trục giao thông Bắc – Nam mới song song với mạng lưới quốc lộ, và hứa hẹn trở thành trục xương sống cho phát triển đô thị Sài Gòn trong giai đoạn 2026-2030.
Tiềm năng: từ hành lang manh mún đến trục phát triển đô thị Sài Gòn
Điểm cốt lõi của dự án không chỉ là thêm một con đường, mà là tái định nghĩa vai trò của sông Sài Gòn trong phát triển đô thị Sài Gòn. Hành lang ven sông hiện nay được đánh giá là phát triển chưa đồng bộ, không gian rời rạc, trong khi tiềm năng đô thị, thương mại, dịch vụ và du lịch vẫn chưa được khai thác tương xứng. Nếu được triển khai đúng cách, đường ven sông Sài Gòn có thể biến đoạn sông dài khoảng 80km chảy qua thành phố thành chuỗi không gian liên tục gồm khu ở, dịch vụ, bến thuyền, công viên, thay vì những mảnh ghép tự phát như hiện nay. Theo Sở Xây dựng, tuyến đường ven sông Sài Gòn được kỳ vọng mở ra hướng phát triển mới cho đô thị, tạo điểm nhấn cảnh quan sông nước và thu hút khách du lịch trong nước, quốc tế. Cùng lúc, dự án nhắm đến việc khai thác hiệu quả quỹ đất dọc tuyến, tạo nguồn thu để tái đầu tư cho hạ tầng – một hướng đi hợp lý trong bối cảnh ngân sách hạn hẹp.
Lợi ích giao thông: mắt xích quan trọng trong mạng lưới hạ tầng giao thông TPHCM
Về giao thông, đường ven sông Sài Gòn là mảnh ghép đáng giá trong bài toán hạ tầng giao thông TPHCM. Tuyến này sẽ kết nối từ Quận 12, Hóc Môn, Củ Chi (cũ) xuống trung tâm, rồi kéo dài tới Nhà Bè, Cần Giờ và Quận 7 (cũ), hình thành một trục Bắc – Nam mới, giảm phụ thuộc vào các tuyến quốc lộ hiện tại. Đáng chú ý, tuyến đường sẽ liên thông với Vành đai 2, 3, 4, cao tốc Bến Lức – Long Thành, TP.HCM – Mộc Bài, TP.HCM – Chơn Thành và quốc lộ 13, 22. Việc hình thành mạng lưới này được kỳ vọng nâng cao hiệu quả khai thác hệ thống giao thông, tăng cường liên kết vùng và giảm áp lực cho các tuyến quốc lộ hiện hữu. Nếu nhìn vào cách thành phố đang cải tạo rạch Xuyên Tâm – nơi gần 3km đường dọc hai bờ rạch đang được xây mới và nâng cấp – có thể thấy xu hướng dùng các tuyến ven kênh, ven sông để tạo thêm lựa chọn di chuyển đang dần hình thành một cấu trúc giao thông hoàn toàn mới.
Bài học từ rạch Xuyên Tâm: từ điểm nghẽn môi trường đến trục giao thông
TP.HCM không bước vào dự án đường ven sông Sài Gòn trong khoảng trống kinh nghiệm. Dự án cải tạo rạch Xuyên Tâm – với vốn đầu tư hơn 17.200 tỷ đồng và chiều dài gần 9km – là ví dụ trực tiếp cho thấy một khu vực từng là điểm nghẽn về môi trường và hạ tầng đô thị có thể từng bước trở thành trục giao thông mới. Thành phố đã thông xe kỹ thuật khoảng 1,4km đường ven rạch, đoạn từ đường Lương Ngọc Quyến đến sông Vàm Thuật, nằm trong gói thầu XL-03 với mặt đường rộng 6-11m, kèm hệ thống thoát nước, chiếu sáng và hào kỹ thuật đồng bộ. Sau khi hoàn thành, rạch Xuyên Tâm sẽ có hệ thống kè, nạo vét lòng rạch, thu gom nước thải, thoát nước mưa, đường giao thông hai bên, công viên, mảng xanh và chiếu sáng, trở thành một trong những công trình chỉnh trang đô thị quan trọng của thành phố. Đây là minh chứng rằng nếu giải phóng mặt bằng và tổ chức thi công tốt, một dự án hạ tầng phức tạp vẫn có thể chuyển hóa không gian đô thị theo hướng tích cực.
Rủi ro tài chính và điều kiện để đường ven sông Sài Gòn thành “cú hích”
Dù tiềm năng lớn, đường ven sông Sài Gòn 78km vẫn là phép thử lớn cho quản trị tài chính đô thị. Với tổng vốn khoảng 21.200 tỷ đồng, trong đó ngân sách thành phố chi khoảng 9.650 tỷ đồng và phần còn lại là vốn nhà đầu tư, rủi ro chậm tiến độ, đội vốn hay không thu hút được nhà đầu tư PPP phù hợp là hoàn toàn có thể. Thành phố dự kiến thông qua chủ trương trong quý IV/2026 và hoàn thành giai đoạn 2026-2030; khung thời gian này khá tham vọng nếu tính cả giải phóng mặt bằng, thiết kế kỹ thuật và đàm phán hợp đồng PPP. Từ góc nhìn người dân, lợi ích sẽ rõ rệt nếu dự án thực sự giảm ùn tắc, mở thêm không gian công viên ven sông, tạo thêm lựa chọn di chuyển và công ăn việc làm. Nhưng để tránh biến thành gánh nặng, thành phố cần minh bạch cơ chế tài chính PPP, gắn khai thác quỹ đất ven sông với lợi ích cộng đồng, và kiểm soát chất lượng thi công như những gì đang được yêu cầu với dự án rạch Xuyên Tâm, vốn được đẩy nhanh tiến độ để hoàn thành vào cuối năm 2027.
