Dự án tồn đọng Quảng Ngãi là gì và vì sao 46 trên 61 dự án đã được gỡ vướng?
Dự án tồn đọng Quảng Ngãi là các dự án đầu tư bị kéo dài, vướng mắc về thủ tục, đất đai hoặc pháp lý, khiến tài nguyên đất và nguồn vốn không được sử dụng hiệu quả trong nhiều năm, buộc tỉnh phải phân nhóm, rà soát và áp dụng cơ chế đặc thù để xử lý tập trung theo một lộ trình cụ thể.
Ngày 23/9, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Trần Phước Hiền chủ trì cuộc họp về tiến độ tháo gỡ khó khăn cho các dự án tồn đọng, kéo dài trên địa bàn tỉnh. Theo báo cáo của Sở Tài chính, có 61 dự án thuộc diện áp dụng cơ chế, chính sách đặc thù theo Nghị quyết số 29/2026/QH16 của Quốc hội. Đáng chú ý, 46 dự án đã được xử lý vướng mắc: 24/24 dự án đã giao, cho thuê đất toàn phần và 13/17 dự án giao, cho thuê đất một phần, cùng 9/20 dự án chưa giao, cho thuê đất. Đây không chỉ là con số kỹ thuật mà phản ánh nỗ lực gỡ vướng hạ tầng pháp lý lẫn hạ tầng đất đai trong thời gian ngắn.
Điểm then chốt là tỉnh chọn đi theo hướng “giải quyết dứt điểm theo nhóm”, thay vì xử lý từng dự án rời rạc. Các dự án được chia thành ba nhóm: đã giao đất toàn phần, giao đất một phần và chưa giao đất. Cách phân nhóm này cho phép cơ quan chức năng tập trung vào đúng bản chất vướng mắc – chủ yếu là đất đai, cho thuê đất và thủ tục chủ trương đầu tư – thay vì sa vào những tranh luận chung chung. Nhìn từ góc độ quản trị, đây là bước tiến quan trọng: tỉnh không chỉ báo cáo số liệu mà đang định hình một phương thức quản lý dự án tồn đọng có trật tự, có ưu tiên.
Cơ chế đặc thù: chìa khóa để gỡ vướng hạ tầng và nhóm 61 dự án
Không thể hiểu tiến độ hiện nay nếu bỏ qua vai trò của cơ chế đặc thù. 61 dự án được áp dụng cơ chế, chính sách đặc thù theo Nghị quyết số 29/2026/QH16 của Quốc hội và các nghị định liên quan, được chia thành ba nhóm để xử lý. Nói cách khác, đây là “đường cao tốc thủ tục” cho những dự án từng bị mắc kẹt trong khuôn khổ pháp lý cũ. Câu chuyện gỡ vướng hạ tầng không chỉ là giải tỏa mặt bằng, mà còn là mở lối cho thủ tục hành chính và thẩm quyền của địa phương.
Theo báo cáo, đã hoàn thành xử lý vướng mắc đối với 24/24 dự án đã được giao, cho thuê đất toàn phần. Với nhóm đã giao, cho thuê đất một phần, tỉnh xử lý được 13/17 dự án, còn 4 dự án đang trình xin ý kiến Ban Thường vụ Tỉnh ủy. Nhóm chưa giao, cho thuê đất, 9/20 dự án đã được xử lý, 1 dự án đang trình Ban Thường vụ Tỉnh ủy và 10 dự án tiếp tục thẩm định. Một phát biểu đáng trích là: “Đối với nhóm 61 dự án áp dụng cơ chế, chính sách đặc thù … đến nay đã hoàn thành xử lý vướng mắc cho 24/24 dự án đã được giao, cho thuê đất toàn phần”.
Tuy vậy, cơ chế đặc thù không tự động bảo đảm thành công. Nội dung đáng chú ý là trong 10 dự án đang tiếp tục thẩm định, chỉ có 6 dự án cơ bản đáp ứng điều kiện áp dụng Nghị quyết số 29, còn 4 dự án không đáp ứng điều kiện. Điều này cho thấy tỉnh đã bắt đầu bước vào giai đoạn sàng lọc khó khăn hơn: không phải dự án nào cũng được “cứu” bằng cơ chế đặc thù, và không phải mọi nhà đầu tư đều có thể tiếp tục bám dự án nếu không đáp ứng tiêu chí mới.
Chiến lược với 10 dự án cuối: chạy đua với hạn chót 15/10/2026
Trọng tâm hiện nay không còn là 46 dự án đã gỡ, mà là 10 dự án còn lại đang tiếp tục thẩm định. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi giao Sở Tài chính chủ trì, phối hợp với các sở, ngành, đơn vị, địa phương khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, tham mưu UBND tỉnh để trình Đảng ủy UBND tỉnh, Ban Thường vụ Tỉnh ủy xem xét, cho ý kiến xử lý dứt điểm trước ngày 15/10/2026. Đây là một hạn chót cứng, biến giai đoạn tiếp theo thành cuộc chạy đua với thời gian.
Theo thông tin công khai, trong 10 dự án này có 6 dự án cơ bản đáp ứng điều kiện áp dụng Nghị quyết số 29 và 4 dự án không đáp ứng điều kiện. Chính quyền tỉnh sẽ không thể né được những quyết định khó: hoặc tái cấu trúc dự án, hoặc dừng, hoặc tìm hướng xử lý khác cho các trường hợp không đủ điều kiện. Cách tiếp cận mang tính quyết đoán được thể hiện rõ khi lãnh đạo yêu cầu các sở, ngành và địa phương “tiếp tục rà soát, tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ xử lý các dự án tồn đọng, kéo dài”.
Điểm đáng bàn là tỉnh đang chủ động chuyển trọng tâm từ xử lý kỹ thuật sang xử lý chính trị–pháp lý khi đưa hồ sơ lên Đảng ủy UBND tỉnh và Ban Thường vụ Tỉnh ủy. Điều này giúp các quyết định với 10 dự án cuối có tính ràng buộc và rõ trách nhiệm hơn. Tuy nhiên, áp lực đi kèm cũng không nhỏ: một khi đã “chốt hạn xử lý dứt điểm”, dư luận hoàn toàn có cơ sở để đòi hỏi giải trình nếu đến sau ngày 15/10/2026 các dự án này vẫn tồn đọng.
Rà soát năng lực nhà đầu tư và bài toán đất đai: bước lọc bắt buộc
Một trong những thay đổi quan trọng nhất trong cách tỉnh tiếp cận dự án tồn đọng là đặt lại câu hỏi về năng lực nhà đầu tư và chất lượng chuẩn bị quỹ đất. Lãnh đạo tỉnh yêu cầu các địa phương có dự án phải chủ động làm việc trực tiếp với nhà đầu tư để giải quyết các vấn đề liên quan đến đất đai, giải phóng mặt bằng theo quy định. Cùng lúc, các sở, ngành, đơn vị và địa phương được giao nhiệm vụ rà soát, đánh giá năng lực tài chính, khả năng thực hiện và quyết tâm của nhà đầu tư. Đây là bước đi cho thấy tỉnh không tiếp tục chấp nhận những nhà đầu tư “giữ chỗ” dự án nhưng không triển khai.
Từ góc độ quản trị, đây là một cuộc “thi tuyển lại” nhà đầu tư ngay trên các dự án cũ. Khi tỉnh công khai chủ trương chỉ tạo điều kiện cho nhà đầu tư có đủ năng lực tiếp tục triển khai dự án theo quy định, thông điệp gửi ra thị trường rất rõ: dự án tồn đọng sẽ không còn là “kho bãi” cho các kế hoạch trên giấy. Nhìn rộng hơn, việc gỡ vướng hạ tầng ở đây không chỉ là xây đường hay khu đô thị; đó là hạ tầng pháp lý cho quan hệ giữa nhà nước và nhà đầu tư, nơi sự kiên quyết của chính quyền là điều kiện để các dự án sau này tránh đi vào vết xe cũ.
Tuy nhiên, để chiến lược này hiệu quả, tỉnh cần gắn quá trình đánh giá năng lực nhà đầu tư với một cơ chế giám sát dài hạn, tránh tình trạng mạnh tay lúc sàng lọc nhưng buông lỏng khi dự án bước vào triển khai. Rà soát đất đai và giải phóng mặt bằng chỉ là điều kiện cần; điều kiện đủ là khả năng theo dõi tiến độ, kịp thời can thiệp khi dấu hiệu chậm trễ xuất hiện. Nếu làm được, Quảng Ngãi có thể biến hệ thống xử lý dự án tồn đọng thành “bộ lọc thường trực” cho chất lượng đầu tư trong tương lai.
Kết luận: từ giải quyết sự vụ tới thiết lập chuẩn mới cho dự án đầu tư
Nhìn lại, việc gỡ vướng thành công 46 trong 61 dự án tồn đọng cho thấy Quảng Ngãi không chỉ sửa sai các điểm nghẽn cũ mà đang xây dựng một chuẩn vận hành mới cho dự án đầu tư trên địa bàn. Cơ chế đặc thù là công cụ, nhưng cách tỉnh dùng công cụ ấy – phân nhóm dự án, siết trách nhiệm nhà đầu tư, đưa hồ sơ lên các cấp có thẩm quyền cao hơn – mới là yếu tố quyết định.
Thách thức còn lại nằm gọn trong 10 dự án chưa được xử lý dứt điểm, với hạn chót 15/10/2026 như một cột mốc buộc tất cả các bên phải hành động. Nếu tỉnh giữ được kỷ luật thời gian, kiên định với nguyên tắc sàng lọc nhà đầu tư và tiếp tục gỡ vướng hạ tầng đất đai một cách minh bạch, những dự án tồn đọng Quảng Ngãi hôm nay có thể trở thành bài học tích cực cho các địa phương khác ngày mai. Khi đó, câu chuyện không dừng ở việc giải quyết vài chục hồ sơ, mà là nâng chuẩn quản trị đầu tư công và tư trên toàn tỉnh.
