Lừa đảo mùa nhập học là gì và vì sao phụ huynh phải lo?
Lừa đảo mùa nhập học là chuỗi chiêu trò tội phạm lợi dụng thời điểm học sinh, sinh viên và phụ huynh dồn dập hoàn tất thủ tục tuyển sinh, đóng học phí, đăng ký ký túc xá, tìm phòng trọ và việc làm thêm để giả mạo trường học, ép chuyển tiền và đánh cắp thông tin cá nhân nhằm chiếm đoạt tài sản.
Mỗi tháng 8, khi kết quả tuyển sinh được công bố và lịch nhập học dồn dập, phụ huynh thường vừa hồi hộp vừa sốt ruột muốn “xong thủ tục cho con cho yên tâm”. Chính tâm lý vội vàng đó biến họ thành “con mồi” lý tưởng. Tội phạm nắm rất rõ: đây là giai đoạn thông tin dồn dập, kênh liên lạc đa dạng, ai cũng sợ chậm trễ mất suất, nên ít người đủ bình tĩnh để kiểm tra kỹ. Nếu phụ huynh vẫn coi các chiêu lừa tuyển sinh chỉ là chuyện “trên báo”, thì nguy cơ mất trắng tiền học, tiền ký túc xá, thậm chí mất quyền nhập học của con là hoàn toàn có thật.
Những chiêu lừa tuyển sinh phổ biến: giả mạo trường học đến “bắt cóc online”
Điểm chung của các chiêu lừa mùa nhập học là đều dựa trên giả mạo trường học, người có thẩm quyền và tạo áp lực tâm lý mạnh để nạn nhân không kịp suy nghĩ. Các đối tượng lập fanpage, website, email và tài khoản mạng xã hội có tên gọi, giao diện gần giống trường đại học, cao đẳng để sao chép thông báo tuyển sinh rồi âm thầm thay số tài khoản hoặc mã QR thanh toán. Đây là dạng giả mạo trường học tinh vi nhất, đánh thẳng vào niềm tin của phụ huynh rằng “trên web có logo trường thì chắc là thật”.
Không dừng ở đó, tội phạm mạo danh cán bộ tuyển sinh, giáo viên, nhân viên nhà trường, ban quản lý ký túc xá gọi điện, nhắn tin báo hồ sơ thiếu, yêu cầu bổ sung thông tin hoặc chuyển tiền giữ chỗ, học phí vào tài khoản cá nhân. Một thủ đoạn khác là giả danh nhân viên bưu điện hoặc cán bộ nhà trường thông báo có giấy báo nhập học, rồi dẫn dụ nạn nhân qua Zalo, yêu cầu cài đặt ứng dụng, truy cập link lạ để chiếm quyền kiểm soát tài khoản. Nguy hiểm nhất là chiêu “bắt cóc online”, khi đối tượng giả danh cán bộ Công an, Viện kiểm sát, Tòa án, cô lập sinh viên rồi dựng kịch bản để tống tiền gia đình.
Không chỉ tiền học: bẫy phòng trọ, việc làm thêm và doanh nghiệp
Sai lầm của nhiều phụ huynh là nghĩ lừa đảo mùa nhập học chỉ xoay quanh tiền học phí. Thực tế, mọi nhu cầu của tân sinh viên đều có thể bị biến thành cái cớ để chiếm đoạt tài sản. Trên các hội nhóm, đối tượng đăng phòng trọ “đẹp, rẻ”, yêu cầu chuyển tiền đặt cọc hoặc giữ phòng trước rồi cắt liên lạc hoặc liên tục đòi thêm nhiều khoản phí khác. Đây là cái bẫy hoàn hảo cho những ai muốn “giữ chỗ cho chắc” mà không chịu đi xem trực tiếp.
Nhu cầu tìm việc làm thêm cũng bị lợi dụng. Các tin tuyển dụng cộng tác viên bán hàng, nhập dữ liệu, trực fanpage, xử lý đơn hàng, nhiệm vụ trực tuyến với thu nhập hấp dẫn yêu cầu nộp phí hồ sơ, đồng phục, đào tạo hoặc thực hiện “nhiệm vụ thử” bằng cách chuyển tiền trước, rồi biến mất. Không chỉ gia đình, doanh nghiệp cũng bị lợi dụng khi kẻ gian mạo danh cơ sở giáo dục, dùng uy tín trường để yêu cầu chuyển tiền đặt cọc, thanh toán trước. Điều này cho thấy lừa đảo mùa nhập học là hệ sinh thái tội phạm, không phải vài vụ nhỏ lẻ.
Nhận diện dấu hiệu nguy hiểm: khi nào phải dừng lại ngay?
Để bảo vệ học sinh, điều quan trọng nhất là dạy con (và chính mình) nhận ra dấu hiệu đỏ và dừng lại trước khi bấm nút chuyển tiền. Bất cứ cuộc gọi, tin nhắn từ số cá nhân hoặc tài khoản mạng xã hội tự xưng là cán bộ tuyển sinh đều phải bị đặt dấu hỏi, đặc biệt khi họ yêu cầu chuyển tiền khẩn cấp với lý do “hệ thống sắp đóng”, “chỉ còn một suất” hay nộp học phí vào tài khoản cá nhân, quét mã QR, bấm vào link, cài ứng dụng không rõ nguồn gốc.
Một nguyên tắc không thể thỏa hiệp: không cung cấp mật khẩu, mã OTP, mã PIN, thông tin tài khoản ngân hàng cho bất kỳ ai, kể cả người xưng là giáo viên hay công an. Các yêu cầu “cập nhật hồ sơ”, “xác thực tài khoản”, “kiểm tra bưu kiện” đi kèm đường link lạ đều phải coi là nghi ngờ. Khi nghe tới việc phải cắt liên lạc với gia đình, thuê phòng riêng và bật camera liên tục như trong các vụ “bắt cóc online”, hãy hiểu đó là tín hiệu nguy hiểm và báo ngay cho người thân, nhà trường, công an.
Chiến lược bảo vệ gia đình: xác minh thông tin trường và phối hợp với con
Muốn bảo vệ con trước lừa đảo mùa nhập học, phụ huynh không thể chỉ nhắc “cẩn thận nha” mà phải có chiến lược cụ thể. Nguyên tắc số một là xác minh thông tin trường qua các kênh chính thức: cổng thông tin, website, ứng dụng, tài khoản ngân hàng được cơ sở giáo dục công bố, và chỉ tra cứu kết quả tuyển sinh, xác nhận nhập học, nộp học phí, đăng ký ký túc xá trên những kênh này. Khi có bất kỳ thắc mắc nào, hãy chủ động gọi trực tiếp cho phòng đào tạo, phòng tuyển sinh hoặc bộ phận hỗ trợ sinh viên theo số điện thoại đăng trên trang chính thức.
Gia đình cần thống nhất với con một “quy ước an toàn”: không chuyển bất kỳ khoản tiền lớn nào mà không trao đổi với cha mẹ; không ký hợp đồng thuê phòng trọ, chuyển cọc khi chưa xem nhà và xác minh người cho thuê; không quét mã QR, không truy cập link do người lạ gửi. Nếu nghi bị lừa, phải nhanh chóng liên hệ ngân hàng để đề nghị tạm dừng hoặc phong tỏa giao dịch, lưu giữ tin nhắn, số tài khoản, mã QR và trình báo công an gần nhất để được xử lý. Kết luận đơn giản nhưng quan trọng: bình tĩnh kiểm tra chậm một bước luôn an toàn hơn chuyển tiền nhanh một phút.
