Từ phong trào đường làng đến chiến lược hạ tầng nông thôn
Phong trào phát triển đường giao thông nông thôn ở Lào Cai là quá trình chính quyền và người dân cùng hiến đất, góp công, góp tiền để mở rộng, bê tông hóa các tuyến đường thôn, bản, qua đó hình thành hệ thống hạ tầng nông thôn kết nối hơn, tạo thuận lợi cho đi lại, sản xuất, tiếp cận dịch vụ công và nâng cao chất lượng sống lâu dài cho cộng đồng địa phương. Những ngày này, xã Mậu A như nhiều địa phương khác trong tỉnh đang triển khai hàng loạt tuyến đường giao thông nông thôn mới. Thôn An Thịnh 6 một mình đã triển khai 7 tuyến với tổng chiều dài 2 km, tiếng máy xúc, tiếng búa phá tường hòa vào tiếng người dân cùng nhau dỡ nhà, phá rào để hiến đất mở đường. Đây không còn là một dự án hạ tầng áp đặt từ trên xuống, mà là một cuộc thương lượng tập thể về tương lai phát triển nông thôn bền vững.
Hiến đất xây dựng đường: lựa chọn kinh tế hay hy sinh cá nhân?
Điểm nổi bật của huy động cộng đồng Lào Cai là người dân không chỉ hiến đất xây dựng đường, mà còn chủ động phá một phần nhà cửa, chặt cây lâu năm, san gạt đất sản xuất để mở rộng mặt đường. Ở Mậu A, người dân đã đóng góp hơn 5,4 tỷ đồng nguồn lực lao động và vật chất, hiến 7.850 m2 đất cùng trên 700 ngày công, giúp xã hoàn thành 9,2 km đường giao thông chỉ trong thời gian ngắn. Câu chuyện hộ dân thôn Việt Cường 1 chặt bỏ hàng trăm cây quế nhiều năm tuổi, gần 70 hộ hiến khoảng 6.000 m2 đất trồng quế cho thấy đây là quyết định kinh tế có cân nhắc, không phải sự hy sinh mù quáng. Khi người dân chấp nhận “nhà hẹp lại, đường rộng ra” để con cháu đi lại an toàn, giao thương thuận lợi hơn, họ đang tính toán lợi ích dài hạn thay vì giữ vài mét đất trước mắt.
Chiến dịch 30 ngày và phong trào “Cuối tuần với Nhân dân”
Đợt cao điểm 30 ngày xây dựng đường giao thông nông thôn từ 22/8 đến 22/9/2026 là một phép thử về sức huy động cộng đồng Lào Cai. Chỉ trong một tháng, 98/99 xã, phường đăng ký triển khai 651 công trình với tổng chiều dài 736,32 km, tổng mức đầu tư hơn 1.271 tỷ đồng; nguồn lực Nhân dân đóng góp vượt 190 tỷ đồng. Đi kèm là mô hình “Cuối tuần với Nhân dân” ở phường Nghĩa Lộ: cán bộ, công chức, lực lượng vũ trang cùng người dân ra quân đổ bê tông, mở rộng mặt đường, dọn vệ sinh sau lễ phát động. Hai tuyến đường giao thông nông thôn được triển khai ở đây – tuyến bản Ngòa và tuyến Đêu 1 – đều thiết kế cụ thể về chiều rộng nền đường, độ dày bê tông, lớp đá dăm, hệ thống rãnh thoát nước và an toàn giao thông, thể hiện tư duy xây dựng hạ tầng nông thôn bài bản chứ không làm cho xong phong trào.
Đường bê tông và không gian phát triển kinh tế mới
Khi nghe người dân nói “đường khó thì sản xuất, vận chuyển cũng khó”, ta thấy rõ đường giao thông nông thôn không chỉ là câu chuyện đi lại. Một tuyến đường được cứng hóa rút ngắn khoảng cách từ vùng sản xuất đến thị trường, mở cơ hội hình thành vùng hàng hóa tập trung, giúp nông sản đến chợ nhanh hơn và giảm rủi ro trong vận chuyển. Trẻ em đi học đỡ vất vả, dịch vụ y tế, giáo dục, hành chính tiếp cận gần hơn, kiến thức khoa học kỹ thuật dễ đến tay người dân. Quan trọng hơn, khi đường thôn, bản kết nối tốt với mạng lưới chung, lợi thế đất đai, du lịch, văn hóa mới có điều kiện chuyển hóa thành nguồn lực phát triển nông thôn bền vững. Đầu tư hạ tầng nông thôn vì thế phải đi cùng tư duy không chia nhỏ nguồn lực vào những tuyến rời rạc, mà phải tạo mạng lưới liên hoàn, tương hỗ nhau về kinh tế và xã hội.
Từ khí thế phong trào đến cam kết tiến độ và chất lượng
Thành công bước đầu của Lào Cai lại đặt ra một thách thức rất tỉnh táo: không thể dừng ở khí thế phong trào. Đợt cao điểm 30 ngày cho thấy cả ba mục tiêu về phê duyệt, khởi công, giải ngân đều chưa hoàn thành, buộc tỉnh phải yêu cầu 155 công trình còn lại hoàn thành phê duyệt báo cáo kinh tế – kỹ thuật trước ngày 10/10, tỷ lệ khởi công tối thiểu 90% trước 20/10 và giải ngân tối thiểu 75% trước 31/10/2026. Mục tiêu xa hơn là đến năm 2030 có trên 80% đường giao thông nông thôn được nhựa hóa, bê tông hóa và phấn đấu đạt 100% trước năm 2040. Để đạt được, tiến độ phải đi cùng chất lượng, giải ngân phải gắn với khối lượng thực, và mỗi công trình phải được tính đến khả năng khai thác bền vững. Khi người dân đã hiến đất, góp công, chính quyền càng phải chứng minh rằng mỗi mét đường mới thực sự mở ra một tương lai tốt hơn cho hạ tầng nông thôn và đời sống tại địa phương.
