Đường giao thông nông thôn: nền tảng chiến lược cho vùng cao Lào Cai
Đường giao thông nông thôn ở Lào Cai là hệ thống tuyến đường được kiên cố hóa, nhựa hóa hoặc bê tông hóa, kết nối thôn bản vùng cao với trung tâm xã, huyện, tạo trục vận chuyển nông sản, tiếp cận dịch vụ giáo dục, y tế và mở rộng giao thương, qua đó trở thành hạ tầng nông thôn mới mang tính nền tảng cho phát triển kinh tế-xã hội bền vững của địa phương. Phát triển giao thông nông thôn đã được tỉnh xác định là nhiệm vụ trọng tâm, gắn chặt với mục tiêu xây dựng nông thôn mới và phát triển vùng cao. Điều đáng nói là Lào Cai không tiếp cận câu chuyện hạ tầng như một dự án kỹ thuật thuần túy, mà coi đây là chiến lược tái cấu trúc không gian kinh tế vùng núi, nơi mỗi con đường là một "đường dẫn" cơ hội cho người dân.
Đợt cao điểm kiên cố hóa: áp lực tiến độ và cuộc chạy đua giải ngân vốn đầu tư
Thực hiện đợt cao điểm kiên cố hóa đường giao thông nông thôn, khắp các thôn bản vùng cao Lào Cai đang bước vào một cuộc chạy đua hạ tầng với áp lực tiến độ rất rõ ràng. Theo Văn bản số 10423/UBND-XD ngày 12/10, sau 30 ngày ra quân, toàn tỉnh đã phê duyệt báo cáo kinh tế-kỹ thuật cho 496 trong số 651 công trình, khởi công 365 công trình và giải ngân hơn 389,2 tỷ đồng, đạt 47,8% kế hoạch vốn. Đây là con số cho thấy bộ máy chính quyền đã chuyển từ tư duy "giữ vốn an toàn" sang tư duy "giải ngân vốn đầu tư như một chỉ tiêu phát triển". Lãnh đạo tỉnh yêu cầu nêu cao trách nhiệm người đứng đầu, rà soát danh mục, tháo gỡ vướng mắc thủ tục đầu tư, đẩy nhanh thi công, nghiệm thu và thanh toán khối lượng hoàn thành ngay trong tháng. Nếu không duy trì được nhịp độ này, mục tiêu giải ngân toàn bộ kế hoạch vốn năm 2026 sẽ khó về đích.
Một câu nói có thể trích dẫn ở đây là: "Chỉ sau 30 ngày ra quân, toàn tỉnh Lào Cai đã giải ngân được hơn 389,2 tỷ đồng (đạt 47,8% kế hoạch vốn), hoàn thành gần 296 km nền đường và hơn 165 km mặt đường bê tông xi măng." Con số này không chỉ là thành tích thi đua, mà phản ánh năng lực tổ chức thực hiện của hệ thống Lào Cai infrastructure, từ cấp tỉnh đến xã, phường. Tuy nhiên, áp lực tiến độ luôn đi kèm rủi ro về chất lượng công trình, an toàn lao động và minh bạch trong thanh quyết toán. Việc tỉnh gắn trách nhiệm người đứng đầu với từng công trình cụ thể cho thấy nhận thức rõ ràng: giải ngân vốn đầu tư nhanh phải đi cùng kiểm soát chặt chẽ, nếu không, hạ tầng nông thôn mới có thể trở thành gánh nặng thay vì động lực.
Từ Hưng Khánh đến các bản làng: đường mở ra kinh tế vùng cao
Ở cấp cơ sở, câu chuyện đường giao thông nông thôn không còn là những dòng số liệu khô khan, mà là thay đổi rất cụ thể trong đời sống người dân. Những ngày cuối Thu, trên các tuyến đường ở xã Hưng Khánh, không khí thi công diễn ra sôi nổi, khẩn trương; máy móc hoạt động đều nhịp, người dân tự nguyện tháo dỡ hàng rào, công trình phụ để nhường chỗ cho con đường mới. Dự án cải tạo tuyến đường nối Quốc lộ 37 qua thôn Khe Ngang đến thôn Phương Đạo có chiều dài trên 1,3 km, kinh phí 1,7 tỷ đồng, mở rộng mặt đường từ 3 mét lên 5 mét. Năm 2026, xã Hưng Khánh triển khai 5,5 km đường với tổng mức đầu tư trên 5,7 tỷ đồng, trong đó nhân dân đóng góp khoảng 700 triệu đồng, tiếp tục mở rộng mặt đường bê tông từ 3 mét lên 5 mét. Đây là minh chứng rõ ràng cho phương châm "Nhân dân làm, Nhà nước hỗ trợ" đang được hiện thực hóa.
Tác động kinh tế là điều người dân cảm nhận nhanh nhất: có đường rộng rãi, xe vào tận nơi giúp hàng hóa nông sản vận chuyển dễ dàng, chi phí giảm, giá trị nông sản tăng, học sinh đi lại thuận tiện hơn. Tuyến đường mở rộng không chỉ phục vụ xã Hưng Khánh mà còn giúp người dân xã Lương Thịnh rút ngắn thời gian đi học, đi chợ, tiếp cận dịch vụ. Ở thôn Khe Ngang, nơi 99% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, hơn 20 hộ đã tự nguyện hiến trên 2.500 m2 đất để mở đường; có người ba lần hiến đất, có cụ già 81 tuổi đóng góp hàng chục triệu đồng. Những câu chuyện này cho thấy phát triển vùng cao không thể chỉ trông chờ vào ngân sách, mà cần sự đồng lòng của cộng đồng. Khi người dân coi đường là tài sản chung, hạ tầng nông thôn mới mới có cơ hội được bảo dưỡng, sử dụng hiệu quả và trở thành nền tảng lâu dài cho kinh tế bản làng.
Hạ tầng nông thôn mới trong chiến lược dài hạn của Lào Cai
Lào Cai không xem đợt cao điểm kiên cố hóa đường giao thông nông thôn là chiến dịch ngắn hạn, mà đặt nó trong một lộ trình dài hơi. Những năm qua, tỉnh xác định phát triển giao thông nông thôn là quá trình lâu dài, từng bước hoàn thiện theo điều kiện thực tế. Mục tiêu đến năm 2030 là có trên 80% đường giao thông nông thôn được cứng hóa và phấn đấu đạt 100% trước năm 2040, với tổng kinh phí dự kiến gần 9.000 tỷ đồng, thực hiện theo phương châm "Nhân dân làm, Nhà nước hỗ trợ". Đây là một tầm nhìn rõ ràng: hạ tầng nông thôn mới không chỉ để hoàn thành bộ tiêu chí, mà là trục xương sống cho chiến lược phát triển kinh tế bền vững, đặc biệt ở vùng cao. Tỉnh yêu cầu các địa phương duy trì phong trào làm đường thường xuyên, bảo đảm chất lượng, tiến độ, an toàn lao động, an toàn giao thông và vệ sinh môi trường. Nếu làm đúng, mỗi km đường mới sẽ là một km giảm nghèo bền vững.
Song song với đó, tỉnh nhấn mạnh nhiệm vụ tiếp tục tuyên truyền, khuyến khích nhân dân phát huy vai trò chủ thể, huy động và lồng ghép hiệu quả các nguồn lực để đẩy nhanh kiên cố hóa, bê tông hóa đường giao thông nông thôn. Điều này cho thấy Lào Cai infrastructure đang dịch chuyển từ mô hình "Nhà nước làm, dân hưởng" sang mô hình đồng kiến tạo, nơi người dân tham gia từ khâu chủ trương đến thực hiện. Về phía quản lý, yêu cầu khẩn trương tháo gỡ dứt điểm vướng mắc thủ tục đầu tư, nghiệm thu và thanh toán khối lượng hoàn thành ngay trong tháng là bước đi cần thiết để tránh tình trạng vốn nằm trên giấy. Nếu tỉnh giữ được kỷ luật giải ngân vốn đầu tư song hành với giám sát chất lượng, chiến lược hạ tầng nông thôn mới sẽ không chỉ là câu chuyện đường bê tông, mà là câu chuyện nâng cấp toàn diện năng lực phát triển vùng cao.
Kết luận: Con đường từ vốn đầu tư đến thay đổi đời sống vùng cao
Nhìn tổng thể, việc Lào Cai dồn lực đưa hơn 800 tỷ đồng vốn làm đường giao thông về với bản làng không chỉ là một chương trình đầu tư công, mà là lựa chọn chiến lược: lấy hạ tầng nông thôn mới làm điểm tựa cho phát triển vùng cao. Đợt cao điểm kiên cố hóa với hàng trăm công trình được phê duyệt, hàng trăm km nền đường và mặt đường bê tông được hoàn thành trong thời gian ngắn cho thấy quyết tâm chính trị và năng lực tổ chức thực hiện đã được nâng lên một nấc mới. Tuy nhiên, thành công cuối cùng không nằm ở tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư, mà ở việc những con đường đó có thực sự làm cho nông sản dễ bán hơn, trẻ em đến trường an toàn hơn, người dân vùng cao tiếp cận dịch vụ tốt hơn hay không. Nếu Lào Cai tiếp tục giữ vững phương châm "Nhân dân làm, Nhà nước hỗ trợ", gắn trách nhiệm với từng công trình và kiên trì mục tiêu đến 2030-2040, thì mỗi đoạn đường bê tông hôm nay sẽ là một bước dài trên con đường phát triển bền vững của tỉnh.
