Khi một nhà thầu Huế trở thành ví dụ điển hình cho thất bại quản lý dự án
Vụ việc một nhà thầu xây dựng Huế bị chấm dứt hàng loạt hợp đồng vì chậm tiến độ, không huy động đủ nhân lực và bỏ dở công trình là một trường hợp điển hình cho rủi ro trong quản lý chất lượng công trình, cho thấy khi cơ chế giám sát, đánh giá năng lực nhà thầu và chế tài thực thi không đủ chặt, các dự án hạ tầng trọng điểm dễ bị kéo dài, đội chi phí và làm suy giảm niềm tin của cộng đồng vào năng lực quản lý của chính quyền địa phương. Ngày 19/10, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực khu kinh tế, công nghiệp TP Huế cho biết đã chấm dứt hợp đồng với Công ty TNHH MTV Xây dựng thương mại và dịch vụ Nam Kinh tại dự án hạ tầng kỹ thuật Cụm công nghiệp An Hòa. Quyết định này không phải là cá biệt, mà nằm trong chuỗi các lần chấm dứt hợp đồng vì chậm tiến độ dự án và không thực hiện cam kết của cùng một nhà thầu trên địa bàn.
Chuỗi hợp đồng bị chấm dứt: không chỉ là câu chuyện tiến độ
Ở Cụm công nghiệp An Hòa, gói thầu xây lắp hạ tầng kỹ thuật giai đoạn 9 được ký ngày 24/4/2025, nhưng đến 24/9/2026 khối lượng thực hiện mới đạt hơn 3,25 tỷ đồng, tương đương khoảng 56,13% giá trị hợp đồng. Đây là con số biết nói: sau nhiều lần bị đôn đốc, nhắc nhở và 2 lần bị xử phạt, nhà thầu vẫn không thể đưa dự án về quỹ đạo. Kiểm tra thực tế cho thấy nhà thầu không huy động đầy đủ nhân lực, máy móc theo cam kết, một số hạng mục không đạt yêu cầu và công trình bị bỏ dở. Khi một nhà thầu xây dựng Huế liên tiếp bị chấm dứt hợp đồng, vấn đề không chỉ nằm ở năng lực thi công, mà ở chỗ vì sao những dấu hiệu yếu kém này không được nhận diện và xử lý sớm hơn trong quá trình lựa chọn và quản lý nhà thầu.
Từ khu xử lý rác đến trường học: tác động lên các dự án trọng điểm
Điều đáng lo ngại là chuỗi vi phạm tiến độ không chỉ xảy ra ở một công trình phụ, mà lan sang các dự án trọng điểm của thành phố. Nhà thầu này bị chấm dứt hợp đồng tại dự án xử lý triệt để ô nhiễm môi trường do rác thải sinh hoạt tại các khu vực trọng điểm trên địa bàn TP Huế, tức Khu xử lý rác Hương Bình. Tại đây, Nam Kinh thi công nhà điều hành, nhà xe, sân bê tông, trạm cân với giá trị trên 3,2 tỷ đồng. Trong lĩnh vực giáo dục, họ tiếp tục bị chấm dứt hợp đồng tại gói thầu xây dựng Trường THCS Đặng Hữu Phổ và Trường Tiểu học Quảng Ngạn thuộc chương trình Trường học đạt chuẩn Quốc gia giai đoạn 2021-2025 vì vi phạm nghiêm trọng tiến độ thi công theo từng tuần, tháng và quý. Dự án cải tạo, nâng cấp các hạng mục Trường THPT Chuyên Quốc Học Huế cũng ghi nhận tình trạng chậm tiến độ, dẫn đến xử phạt hơn 856 triệu đồng trước khi chấm dứt hợp đồng. Khi các dự án rác thải, trường học, cụm công nghiệp cùng bị ảnh hưởng, câu chuyện đã vượt xa phạm vi một doanh nghiệp yếu kém.
Lý do nhà thầu nêu ra và những gì quản lý dự án phải nhìn thẳng
Đại diện Công ty TNHH MTV Xây dựng thương mại và dịch vụ Nam Kinh lý giải rằng từ đầu năm 2026, giá vật liệu tăng cao, nguồn cung khan hiếm và việc huy động nhân lực khó khăn đã ảnh hưởng đến quá trình triển khai các gói thầu theo hợp đồng. Đây là những khó khăn có thật, nhưng không thể là tấm lá chắn cho việc không huy động đủ nhân lực, máy móc như đã cam kết, để công trình bị bỏ dở và liên tục vi phạm tiến độ tuần, tháng, quý. Một nhà thầu xây dựng Huế có thể gặp khó về thị trường, nhưng trách nhiệm hợp đồng vẫn là ranh giới rõ ràng. Vấn đề đặt ra cho các Ban quản lý dự án là: khi nhà thầu đã nhiều lần bị xử phạt, tại sao vẫn tiếp tục được giao các gói thầu mới? Việc đánh giá năng lực thực tế, lịch sử chậm tiến độ dự án và chất lượng thi công đã được đặt đúng trọng tâm hay chưa trong quy trình lựa chọn nhà thầu?
Bài học cho quản lý chất lượng công trình: không thể chỉ trông chờ vào chế tài
Chuỗi quyết định chấm dứt hợp đồng với cùng một nhà thầu cho thấy hệ thống chế tài đã được sử dụng, nhưng ở thế bị động. Chỉ khi công trình bị bỏ dở, tiến độ không thể cứu vãn, chủ đầu tư mới buộc phải ra quyết định chấm dứt. Bài học ở đây là quản lý chất lượng công trình không thể chỉ dựa vào xử phạt sau vi phạm, mà phải bắt đầu từ khâu sàng lọc nhà thầu, kiểm tra năng lực huy động nhân lực, máy móc, kinh nghiệm thực hiện các dự án tương tự và lịch sử chậm tiến độ. Một nhà thầu xây dựng Huế liên tiếp bị chấm dứt hợp đồng vì chậm tiến độ dự án và không thực hiện cam kết là lời cảnh báo rõ ràng: nếu cơ chế giám sát, đánh giá năng lực và cảnh báo sớm không được cải thiện, những câu chuyện An Hòa, Hương Bình hay Quốc Học sẽ còn lặp lại ở các dự án khác, với cái giá là niềm tin của người dân vào các chương trình phát triển đô thị.
