LRT Phú Quốc: Tuyến tàu điện nhẹ đang chạy đua với thời tiết và APEC
LRT Phú Quốc là tuyến tàu điện nhẹ dài 17,59 km kết nối Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc với khu vực Nam đảo và Trung tâm Hội nghị, Triển lãm APEC, được xây dựng chủ yếu trên dải phân cách đường ĐT.975 nhằm rút ngắn thời gian di chuyển xuống còn khoảng 18–20 phút, giảm phụ thuộc vào ô tô và tạo trục giao thông xương sống cho phát triển du lịch, dịch vụ khu vực Nam đảo.
Điểm mấu chốt của câu chuyện LRT Phú Quốc hiện nay không nằm ở bản vẽ thiết kế hay tổng mức đầu tư, mà ở việc dự án có vượt qua được “bài kiểm tra mưa gió” để kịp phục vụ APEC 2027 hay không. Những ngày cuối tháng 9, trong mưa xối xả và gió biển tạt rát mặt, các tổ đội vẫn đồng loạt lắp ray, từng bước định hình tuyến kết nối sân bay với trung tâm APEC ở Nam đảo. Trong khi đó, không ít dự án hạ tầng khác ở các địa phương thường vin vào lý do thời tiết để xin lùi tiến độ. Chính vì vậy, LRT Phú Quốc đang trở thành phép thử quan trọng cho năng lực quản trị tiến độ của chủ đầu tư và chính quyền địa phương.
Mưa xối xả, gió biển tạt rát mặt: Thách thức thật sự với tiến độ xây dựng
Nhìn từ xa, cảnh công nhân khoác áo mưa bám từng đoạn ray trên nền đường trắng nước không phải hình ảnh PR, mà là thực tế suốt nhiều tuần trên công trường LRT Phú Quốc. Những ngày cuối tháng 9, đảo liên tục xuất hiện những trận mưa lớn, có thời điểm mưa kéo dài cả ngày, gió mạnh từ biển cuốn mưa tạt rát mặt người lao động. Với một dự án tuyến tàu điện nhẹ triển khai hoàn toàn ngoài trời, điều kiện thời tiết này là rủi ro thật sự cho tiến độ xây dựng.
Theo một công nhân quê Quảng Trị, trong hai tháng làm việc tại Phú Quốc, gần một nửa số ngày đều có mưa, nhưng công nhân và chỉ huy vẫn phải nỗ lực đạt khối lượng công việc đề ra hàng ngày. Bất lợi ở đây không chỉ là sự mệt mỏi, mà còn là rủi ro kỹ thuật: nền đường, cọc khoan nhồi, kết cấu nhịp đều cần độ chính xác và điều kiện khô ráo nhất định. Vậy mà đến nay, các hạng mục hầm và cầu đã hoàn thành toàn bộ cọc khoan nhồi; hệ thống cầu đạt khoảng 85% mố, trụ; kết cấu nhịp được triển khai tại 3/4 số cầu; nền đường hoàn thành 97% khối lượng đất và 80% các lớp cấp phối đá dăm. Tiến độ này cho thấy mưa gió là khó khăn, nhưng không phải cái cớ.
Chiến lược “bám trời” của Sun Group: Linh hoạt nhưng không đánh đổi chất lượng
Trên công trường LRT Phú Quốc, áo mưa phủ bên ngoài, mũ bảo hộ đội chặt, công nhân bám vào từng thanh ray dài 25 m, nặng khoảng 1,5 tấn để căn chỉnh và ghép nối. Khi 2.850 thanh ray hoàn tất lắp đặt, hơn 4.200 tấn thép sẽ kéo dài thành một “dải lụa thép” xuyên Nam đảo. Những con số khô khan này nói lên hai điều: quy mô công việc khổng lồ và áp lực tiến độ không cho phép bất cứ khoảng trống tổ chức nào.
Các đội thi công trên tuyến tàu điện nhẹ liên tục điều chỉnh công việc theo điều kiện thời tiết để vừa đảm bảo tiến độ, vừa đáp ứng yêu cầu kỹ thuật. Máy móc, thiết bị và tổ đội được bố trí dọc tuyến, tranh thủ từng khoảng thời gian trời bớt mưa để đẩy nhanh lắp ray, trong khi những hạng mục phù hợp hơn với điều kiện ẩm ướt được chuyển sang làm khi mưa lớn. Đây là cách “bám trời” chủ động, khác xa kiểu chờ thời tiết đẹp mới làm. Một cán bộ kỹ thuật thuộc Ban điều hành Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam cho biết dự kiến đến tháng 2/2027, toàn bộ 17,59 km đường đôi sẽ hoàn tất lắp đặt ray. Cột mốc này, nếu giữ được, sẽ là minh chứng rõ nhất cho hiệu quả của chiến lược linh hoạt nhưng không đánh đổi chất lượng.
APEC 2027: Đích đến hay áp lực cho LRT Phú Quốc?
LRT Phú Quốc không phải dự án giao thông đơn thuần; nó được thiết kế để phục vụ trực tiếp cho sự kiện APEC 2027, khi Trung tâm Hội nghị và Triển lãm ở Nam đảo dự kiến trở thành tâm điểm. Khi tuyến tàu điện nhẹ hoàn thành và đi vào khai thác, thời gian di chuyển từ sân bay đến Nam đảo và trung tâm APEC dự kiến chỉ còn khoảng 18–20 phút. Về mặt kinh tế – xã hội, đây là cú hích lớn: giảm tải áp lực lên đường bộ, tăng khả năng phục vụ khách hội nghị và du khách, và tạo nền cho mô hình phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng.
Tuy nhiên, APEC 2027 cũng là một áp lực thời gian rõ ràng. Dự án đặt mục tiêu hoàn tất lắp đặt hệ thống ray toàn tuyến vào khoảng tháng 2/2027 và khai thác thương mại vào tháng 11/2027. Nhìn vào khối lượng công việc còn lại – từ hoàn thiện nhà ga, hệ thống cầu, hầm đến lắp đặt, kiểm định đoàn tàu 3 toa chạy bằng năng lượng sạch, khổ ray 1.435 mm, tốc độ thiết kế 70–100 km/h – bất kỳ chậm trễ nào do mưa bão cũng có thể đẩy dự án vào tình thế “nước rút nghẹt thở”. Câu hỏi đặt ra là liệu mốc phục vụ APEC 2027 có đủ dư địa cho các kịch bản rủi ro, hay dự án đang phụ thuộc quá nhiều vào “thiên thời”.
Người lao động là “tấm đệm” cho rủi ro thời tiết – và cần được nhìn nhận xứng đáng
Trong mọi chiến lược điều chỉnh tiến độ để thích nghi mưa gió, người lao động chính là “tấm đệm” trực tiếp hấp thụ rủi ro. Công nhân như ông Văn Ninh Sơn cặm cụi làm việc trong mưa, còn kỹ thuật viên như ông Trương Quang Chính phải liên tục điều chỉnh kế hoạch công việc để đáp ứng cả tiến độ và yêu cầu kỹ thuật. Một số người thừa nhận tiến độ công trình lần này gấp rút hơn nhiều dự án trước đây. Thu nhập tại Phú Quốc tốt hơn so với các dự án ở đất liền, cùng với chính sách hỗ trợ nơi ăn ở, sinh hoạt tại công trường, phần nào bù đắp cho những ngày mưa dầm gió bấc.
Điều đáng nói là nhiều công nhân coi việc tham gia LRT Phú Quốc là niềm tự hào cá nhân. Một người thợ đường sắt lâu năm chia sẻ, đây là lần đầu ông trực tiếp thi công một tuyến đường sắt mới ngay từ những công đoạn đầu tiên và ông tự hào khi được góp sức vào công trình phục vụ APEC 2027. Có người còn dự định sau khi tuyến hoàn thành sẽ đưa vợ con trở lại Phú Quốc, đi thử chuyến tàu mà mình từng góp công xây dựng. Trong bức tranh thời tiết khắc nghiệt và áp lực APEC, chính những câu chuyện nghề mộc mạc ấy khiến bài toán tiến độ của LRT Phú Quốc không còn là chuyện của riêng nhà đầu tư, mà là sự ghi nhận xứng đáng cho hàng nghìn con người đang đội mưa giữ nhịp công trường.
