Fed tăng lãi suất và câu chuyện tỷ giá USD VND của Việt Nam
Fed tăng lãi suất là việc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ điều chỉnh tăng lãi suất quỹ liên bang, làm đồng USD hấp dẫn hơn, kéo dòng vốn quốc tế quay lại nước Mỹ, từ đó khiến tỷ giá USD VND biến động theo hướng gây áp lực lên các đồng tiền mới nổi và làm chi phí nhập khẩu của doanh nghiệp Việt tăng lên. Fed vừa nâng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản lên 3,75–4%, lần tăng đầu tiên kể từ tháng 7/2023. Đồng thời, cơ quan này phát tín hiệu có thể tiếp tục nâng lãi suất thêm một lần nữa trong thời gian tới. Mỗi lần Fed tăng lãi suất, chỉ số DXY thường phản ứng tích cực, như lần này tăng 0,73% lên 100,34 điểm, củng cố sức mạnh của đồng bạc xanh. Điều đó biến thị trường ngoại hối Việt Nam thành một bài kiểm tra sức chống chịu, thay vì một sân chơi an toàn.
Đồng USD mạnh: Áp lực tỷ giá đi thẳng vào chi phí nhập khẩu
Khi Fed tăng lãi suất, USD mạnh lên, tỷ giá USD VND chịu áp lực tăng và cú sốc đầu tiên rơi vào nhóm doanh nghiệp nhập khẩu thuần. Họ vay hoặc mua USD để nhập máy móc, linh kiện, xăng dầu, nguyên vật liệu nhưng lại bán hàng chủ yếu trong nước và thu VND. Nếu tỷ giá nhích thêm vài phần trăm trong khoảng thời gian từ lúc ký hợp đồng đến khi thanh toán, khoản chi phí quy đổi sẽ tăng đáng kể, buộc doanh nghiệp phải lựa chọn giữa giảm biên lợi nhuận, tăng giá bán hoặc cắt giảm chi phí ở các khâu khác. Nhiều chuyên gia cảnh báo rằng mỗi lần Fed tăng lãi suất, dòng vốn quốc tế có xu hướng tìm đến các tài sản định danh bằng USD, tạo áp lực lên tỷ giá USD VND và đặt ra thách thức đối với điều hành chính sách tiền tệ trong nước. Khi phần lớn hàng nhập khẩu được thanh toán bằng USD, áp lực tỷ giá sớm muộn cũng phản ánh vào giá sản phẩm và lạm phát.
VND không hoàn toàn yếu thế: Những điểm tựa phòng thủ hiếm có
Điều đáng nói là VND không bước vào cuộc chơi tỷ giá này với tay trắng. Dù Fed tăng lãi suất khiến lợi suất trái phiếu Mỹ và đồng USD tăng, tạo thêm áp lực lên tỷ giá và dòng vốn tại các thị trường mới nổi, tỷ giá trong nước lại có một số điểm tựa phòng thủ khá rõ. Tỷ giá liên ngân hàng đã có thời điểm lùi về 25.920 VND/USD, cho thấy VND tăng giá hơn 1,4% so với USD kể từ đầu năm, đảo chiều đáng kể so với mức mất giá hơn 3,6% trong cùng kỳ năm trước. Giá USD trên thị trường tự do thấp hơn giá bán tại các ngân hàng thương mại được xem là diễn biến hiếm gặp trong 5 năm trở lại đây. Bốn điểm tựa gồm dòng vốn FDI giải ngân tích cực, giá vàng trong nước và nhu cầu đầu tư vàng hạ nhiệt, tỷ giá tự do giảm và kỳ vọng dòng vốn ngoại sau nâng hạng thị trường chứng khoán đang giúp VND có thêm dư địa chống đỡ trước cú sốc bên ngoài.
Ngân hàng Nhà nước trong thế “giữ tiền tệ, gác lãi suất”
Fed tăng lãi suất không chỉ là câu chuyện tỷ giá, mà còn là bài toán khó cho chính sách tiền tệ trong nước. Khi chênh lệch lãi suất giữa VND và USD bị thu hẹp, dư địa hạ lãi suất để hỗ trợ tăng trưởng không còn thoải mái như trước. Chính sách tiền tệ cứng rắn của Fed buộc Ngân hàng Nhà nước phải cân nhắc giữa ổn định tỷ giá và duy trì mặt bằng lãi suất hỗ trợ doanh nghiệp. Quan điểm phân tích cho rằng Fed tăng lãi suất khiến dư địa nới lỏng của Ngân hàng Nhà nước thu hẹp phần nào, nhưng mặt bằng lãi suất trong nước chưa chịu tác động lớn trong ngắn hạn, trừ khi tỷ giá USD VND quay đầu tăng mạnh. Việc chủ động nới dần tỷ giá trung tâm đang tạo điều kiện để tỷ giá hấp thụ linh hoạt các cú sốc bên ngoài, thay vì xuất hiện những cú sốc bất ngờ và khó kiểm soát. Nếu VND mất giá mạnh, áp lực lên lạm phát sẽ tăng và dư địa hỗ trợ tăng trưởng bị thu hẹp.
Kết luận: Áp lực kép là thật, nhưng VND vẫn có cửa phòng thủ
Mỗi lần Fed tăng lãi suất, đồng USD được tiếp thêm sức mạnh, áp lực tỷ giá USD VND tăng lên, chi phí nhập khẩu nhích dần và bài toán lạm phát trở nên nhạy cảm hơn. Nhóm doanh nghiệp nhập khẩu thuần đang đứng ở tuyến đầu của cú sốc, chịu áp lực kép từ biến động tỷ giá và chi phí đầu vào. Tuy nhiên, bức tranh không hoàn toàn u ám. Dòng vốn FDI tích cực, kiều hối ổn định, nhu cầu găm giữ ngoại tệ và đầu cơ phục vụ giao dịch vàng, tiền số đã hạ nhiệt, cùng triển vọng thu hút thêm vốn đầu tư gián tiếp sau nâng hạng thị trường chứng khoán, đang tạo lớp đệm đáng kể cho VND. Vấn đề không phải là tránh mọi biến động tỷ giá, mà là chấp nhận mức biến động hợp lý để giữ ổn định vĩ mô, đồng thời buộc doanh nghiệp phải chủ động quản trị rủi ro tỷ giá thay vì lệ thuộc vào kỳ vọng VND luôn ổn định.
