Cầu Phước Khánh: mắt xích quyết định của tuyến cao tốc gần 58km
Cầu Phước Khánh trên tuyến cao tốc Bến Lức – Long Thành là cầu dây văng bắc qua sông Lòng Tàu, nối Bình Khánh (TP.HCM) với Nhơn Trạch (Đồng Nai), giữ vai trò mắt xích quyết định để hoàn thiện tuyến cao tốc gần 58km kết nối vùng Tây Nam Bộ với Đông Nam Bộ và giảm tải cho mạng lưới giao thông hiện hữu. Tiến độ xây dựng của cầu Phước Khánh đang là chủ đề được quan tâm không chỉ bởi giới kỹ sư, mà còn bởi người dân và doanh nghiệp chờ đợi ngày thông xe toàn tuyến cao tốc Bến Lức Long Thành. Tính đến ngày 11/9, gói thầu xây dựng cầu Phước Khánh đã đạt khoảng 96% khối lượng công việc, với các hạng mục còn lại tập trung vào khe co giãn, hệ thống chiếu sáng, hoàn thiện mặt cầu và thảm bê tông nhựa. Con số này cho thấy công trình đã thoát khỏi giai đoạn đình trệ kéo dài trước đây, nhưng cũng đồng nghĩa áp lực về chất lượng và tiến độ dồn hết vào chặng nước rút. Ở thời điểm mà cả tuyến cao tốc hơn 29.500 tỷ đồng chuẩn bị thông xe sau 12 năm khởi công, mọi ánh nhìn đổ dồn về cây cầu dây văng cao nhất Việt Nam này để xem liệu nó có thể kịp đóng vai trò “mảnh ghép cuối” của hành lang giao thông liên vùng.
Tiến độ nước rút: thảm nhựa cầu và cuộc chạy đua với cuối tháng 9
Ở giai đoạn nước rút, câu chuyện tiến độ cầu Phước Khánh không còn là chuyện của riêng nhà thầu, mà trở thành phép thử cho năng lực quản lý dự án hạ tầng cỡ lớn. Theo đại diện đơn vị thi công, các hạng mục cuối cùng đang được gấp rút triển khai gồm khe co giãn, lắp đặt hệ thống chiếu sáng, hoàn thiện mặt cầu và thảm bê tông nhựa – phần việc quyết định cảm giác lưu thông và độ bền của công trình. Tại hiện trường, mặt cầu đã bắt đầu được thảm, trong khi công nhân liên tục làm việc tại các vị trí còn lại, song song với kiểm tra chi tiết từng hạng mục trước ngày khai thác. Khoảng 200 cán bộ, kỹ sư và công nhân đang làm việc liên tục trên công trường cầu Phước Khánh, chạy đua với mốc thông xe toàn tuyến vào cuối tháng 9 theo kế hoạch. Đây là hình ảnh trái ngược với giai đoạn dự án phải dừng triển khai vì vướng mắc chính sách đầu tư và nguồn vốn, khiến thời hạn hoàn thành năm 2019 bị bỏ lỡ. Một câu nói ngắn gọn mô tả áp lực hiện nay là: “Dự án đã đạt hơn 99% khối lượng, phần còn lại tập trung tại cầu Phước Khánh và nút giao Quốc lộ 51”.
Hai cầu dây văng cao nhất Việt Nam và dấu ấn kỹ thuật
Nếu chỉ nhìn tiến độ xây dựng, dễ bỏ qua giá trị kỹ thuật mà cầu Phước Khánh và cầu Bình Khánh đem lại cho ngành cầu đường trong nước. Cầu Phước Khánh dài gần 3,2km, với nhịp chính 300m, dùng kết cấu dây văng hai mặt phẳng, hai tháp cao 155m, dầm thanh mảnh treo bằng cáp cường độ cao. Cầu Bình Khánh dài 2,76km, phần cầu chính 763m, cũng là cầu dây văng hai mặt phẳng với trụ tháp chữ H cao 135m; cả hai bảo đảm tĩnh không thông thuyền 55m – hiện là độ cao tĩnh không lớn nhất và thuộc nhóm dây văng cao nhất Việt Nam. Việc xây dựng hai cây cầu dây văng cao nhất Việt Nam đòi hỏi công nghệ tiên tiến, từ thiết kế kết cấu chịu tải lớn, thi công dầm treo ở độ cao lớn đến kiểm soát dao động gió và tải trọng tàu thuyền. So với những cây cầu truyền thống, đây là bước nhảy vọt về trình độ thi công, buộc các nhà thầu trong nước lẫn đối tác phải nâng năng lực quản lý dự án, nghiên cứu bản địa hoá công nghệ. Không ngẫu nhiên mà cầu Phước Khánh được chọn làm một trong hai gói thầu cuối cùng của dự án, bởi nó là điểm giao giữa tham vọng kỹ thuật và yêu cầu khai thác thực tế.
Cao tốc Bến Lức – Long Thành: 12 năm chờ ngày khép kín hành lang liên vùng
Cao tốc Bến Lức – Long Thành dài 57,8km, đi qua Tây Ninh 2,7km, TP.HCM 26,4km và Đồng Nai 28,7km, được khởi công từ năm 2014 với tổng mức đầu tư hơn 29.500 tỷ đồng. Sau nhiều năm vướng mắc chính sách đầu tư và vốn khiến dự án phải dừng triển khai, đến nay khối lượng xây lắp đã đạt hơn 99%, chuẩn bị thông xe toàn tuyến trong tháng 9. Vấn đề là: đường đã gần như xong nhưng nếu cầu Phước Khánh chưa hoàn thiện, tuyến vẫn không thể khai thác đồng bộ, buộc hàng chục km cao tốc chỉ được sử dụng tạm thời ở từng đoạn rời rạc. Hành lang giao thông này kết nối với cao tốc TP.HCM – Trung Lương, Vành đai 3 TP.HCM và các tuyến hướng về Đồng Nai, mở thêm hướng đi giữa Tây Nam Bộ, TP.HCM và Đông Nam Bộ, đồng thời rút ngắn hành trình đến Cảng hàng không quốc tế Long Thành, giảm áp lực cho cao tốc TP.HCM – Long Thành hiện hữu. Khi thông xe toàn tuyến, nó sẽ trở thành mắt xích quan trọng trong mạng lưới giao thông phía Nam đang mở rộng, nhưng đồng thời cũng đặt ra trách nhiệm vận hành, bảo trì tương xứng với quy mô và vai trò của tuyến.
Tác động thực tế và thông điệp từ chặng nước rút
Với người dân và doanh nghiệp, ý nghĩa của cầu Phước Khánh và tuyến cao tốc Bến Lức Long Thành không nằm ở những con số chiều dài hay chiều cao, mà ở hành trình thực tế được rút ngắn và sự ổn định luồng hàng hoá. Tuyến cao tốc này sẽ mở thêm hướng kết nối giữa Tây Nam Bộ, TP.HCM và Đông Nam Bộ, giảm phụ thuộc vào quốc lộ thường xuyên quá tải, giúp hành trình đến sân bay Long Thành thuận tiện hơn và tăng khả năng kết nối giữa các đầu mối giao thông lớn trong khu vực. Đó là lợi ích trực tiếp mà người sử dụng mong chờ sau hơn một thập kỷ theo dõi dự án nhiều lần thay đổi mốc tiến độ. Chặng nước rút của cầu Phước Khánh cũng gửi đi thông điệp về cách chúng ta đối xử với các dự án hạ tầng dài hạn: không thể xem tiến độ là mục tiêu duy nhất mà bỏ qua yêu cầu về chất lượng, an toàn và khả năng khai thác lâu dài. Khi VEC được yêu cầu khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, thủ tục nghiệm thu để Hội đồng kiểm tra nhà nước kiểm tra trong tháng 9, đó không chỉ là thủ tục kỹ thuật mà là lần "soát vé" cuối cùng trước khi hành lang cao tốc gần 58km chính thức mở ra cho hàng triệu lượt xe mỗi năm. Câu chuyện cầu Phước Khánh vì thế là lời nhắc rằng phát triển hạ tầng không chỉ đòi hỏi vốn lớn, mà cần sự kiên định về chính sách, năng lực kỹ thuật và trách nhiệm với người sử dụng.
