Bước ngoặt lên thành phố trực thuộc và ý nghĩa thật sự
Quảng Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương là việc toàn bộ địa giới, dân số tỉnh được tổ chức lại thành một đô thị loại I đa trung tâm, có mô hình chính quyền hai cấp và định hướng phát triển dựa trên kinh tế số, hạ tầng chiến lược và không gian liên kết biển, đảo, biên giới, di sản với khu vực nội địa và quốc tế. Từ ngày 1/9/2026, Quảng Ninh chính thức là thành phố, mở ra một chương phát triển mới cho vùng Mỏ “Kỷ luật và Đồng tâm”. Trước đó, ngày 24/8/2026, Quốc hội thông qua Nghị quyết số 36/2026/QH16 về việc thành lập thành phố Quảng Ninh trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của tỉnh. Vấn đề không còn là “đã lên thành phố hay chưa”, mà là Quảng Ninh sẽ dùng vị thế mới để tạo ra chất lượng tăng trưởng mới như thế nào.
Không gian phát triển mới: tái quy hoạch để nhắm tới kinh tế giá trị cao
Ngay từ cuối năm 2025, mục tiêu xây dựng Quảng Ninh thành thành phố trực thuộc Trung ương đã được xác định là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, chi phối quy hoạch đô thị, kinh tế – xã hội và đời sống người dân. Đến nay, đô thị được công nhận loại I trên toàn bộ diện tích 6.231,27km² với dân số năm 2025 đạt 1.523.400 người. Điều này chỉ có ý nghĩa khi đi kèm tái tổ chức không gian phát triển: đô thị đa trung tâm, gắn kết đô thị – nông thôn, biển đảo – biên giới – đất liền, liên thông với khu vực di sản thiên nhiên thế giới. Thay vì mở rộng khu công nghiệp truyền thống, Quảng Ninh cần đẩy mạnh phát triển kinh tế giá trị cao, ưu tiên kinh tế số, trí tuệ nhân tạo và công nghiệp công nghệ cao – nếu không, lợi thế “Quảng Ninh thành phố trực thuộc” sẽ bị bào mòn trong cuộc cạnh tranh vùng.
Quản trị đô thị hiện đại: từ quản lý sang kiến tạo tăng trưởng
Việc hoàn thành mục tiêu thành lập thành phố sớm hơn 4 năm so với Nghị quyết Đại hội Đảng bộ nhiệm kỳ 2025-2030 chỉ là bước đầu; phần khó nằm ở quản trị. Không gian phát triển rộng hơn buộc Quảng Ninh phải chuyển mạnh từ mô hình “quản lý hành chính” sang “quản trị đô thị hiện đại”: chính quyền số, đô thị thông minh, ra quyết định dựa trên dữ liệu thực chất. Sau khi Nghị quyết có hiệu lực, chỉ trong 7 ngày, thành phố đã hoàn tất chuyển đổi hệ thống văn bản, dữ liệu, chứng thư số để không làm gián đoạn giải quyết thủ tục cho người dân, doanh nghiệp. Đây là một phép thử về năng lực vận hành. Nếu Quảng Ninh tiếp tục đầu tư cho cơ sở dữ liệu đô thị dùng chung, liên thông đa ngành và dùng dữ liệu để giám sát, đo lường hiệu quả, “quản trị đô thị hiện đại” sẽ trở thành lợi thế cạnh tranh chứ không chỉ là khẩu hiệu.
Hạ tầng chiến lược và cực tăng trưởng phía Bắc: hơn cả chuyện xây công trình
Việc Quảng Ninh hoàn thành mục tiêu lên thành phố sớm 4 năm được xem là bước tiến trong kế hoạch hình thành các cực tăng trưởng phía Bắc. Nhưng để xứng đáng với vị thế “cực tăng trưởng phía Bắc”, thành phố phải biến hạ tầng chiến lược thành bệ phóng cho phát triển kinh tế giá trị cao. Nhân dịp công bố Nghị quyết của Quốc hội, địa phương đã khởi công và khánh thành 24 công trình trọng điểm về công nghiệp, giao thông, hạ tầng đô thị và nhà ở với tổng mức đầu tư khoảng 47.000 tỷ đồng. Hạ tầng chiến lược Quảng Ninh không thể dừng ở đường, cầu, cảng; nó phải là mạng lưới kết nối mềm giữa khu công nghệ cao, trung tâm đổi mới sáng tạo, logistics, khu kinh tế ven biển và các “siêu đặc khu” dự kiến. Chỉ khi dòng vốn, dữ liệu, hàng hóa, nhân lực chất lượng cao được lưu thông trơn tru, danh xưng “cực tăng trưởng” mới có nội dung thực chất.
Biển, đảo, biên giới, di sản: đòn bẩy để xây dựng “thành phố hạnh phúc”
Thế mạnh thật sự của Quảng Ninh nằm ở cấu trúc không gian hiếm có: biển, đảo, biên giới, di sản thiên nhiên thế giới, cùng hệ thống đô thị – nông thôn gắn kết chặt chẽ trong mô hình đa trung tâm. Quy hoạch mới nhấn mạnh việc phát huy tối đa các lợi thế này, kết hợp hoàn thiện hạ tầng chiến lược để đẩy mạnh kết nối giao thương trong nước và quốc tế. Nhưng thành phố không chọn con đường tăng trưởng bằng mọi giá. Mục tiêu bao trùm được xác định là xây dựng “thành phố hạnh phúc” – nơi mọi người dân được thụ hưởng trọn vẹn thành quả phát triển, với ưu tiên cho giáo dục, y tế, nhà ở, an sinh xã hội và thu hẹp khoảng cách vùng miền. Miễn 100% giá vé xe buýt đưa đón học sinh tại một số phường trong năm học 2026-2027 là tín hiệu cho thấy tăng trưởng đang được chuyển hóa thành phúc lợi cụ thể cho người dân, chứ không chỉ nằm trên báo cáo.
