Từ tỉnh giàu đẹp đến thành phố Quảng Ninh: bước ngoặt hay phép thử?
Thành phố Quảng Ninh là đơn vị hành chính đô thị mới được thành lập trên toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của tỉnh Quảng Ninh, mang mục tiêu trở thành hình mẫu phát triển xanh, hiện đại, sáng tạo và hội nhập, đồng thời giữ vai trò cực tăng trưởng năng động của khu vực phía Bắc và cả nước. Sáng 28/8, tại Cung Quy hoạch, Hội chợ và Triển lãm, hệ thống chính trị Quảng Ninh đã tổ chức lễ công bố Nghị quyết của Quốc hội về việc thành lập thành phố và đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất. Việc nâng cấp thành phố không chỉ là vinh dự mà là phép thử cho tham vọng phát triển: từ “tỉnh giàu đẹp” chuyển sang đô thị đầu tàu, Quảng Ninh buộc phải chứng minh rằng danh xưng mới đi kèm chất lượng sống, năng lực quản trị và chiến lược kinh tế thực chất, chứ không phải chỉ là bước thăng hạng trên giấy tờ hành chính.
Quy mô đô thị and không gian hạ tầng: lợi thế hay rào cản?
Thành phố Quảng Ninh có diện tích tự nhiên 6.231,27km2 với hơn 1,5 triệu dân, gồm 54 đơn vị hành chính cấp xã, trong đó có 30 phường, 22 xã và 2 đặc khu. Quy mô lớn giúp thành phố sở hữu biên độ phát triển hạ tầng rộng, từ giao thông đến thương mại, logistics. Theo một chuyên gia Bộ Công Thương, hạ tầng giao thông “đầy đủ các loại hình” là nội lực mạnh, đặc biệt tuyến cao tốc nối thẳng tới Cửa khẩu quốc tế Móng Cái tạo điều kiện cho phát triển logistics và giao dịch thương mại. Nhưng địa hình đồi núi khiến phần diện tích có thể sử dụng để xây dựng và phát triển không nhiều, đòi hỏi khảo sát, tính toán các quỹ đất mới phục vụ đô thị và công nghiệp. Nếu không có chiến lược phát triển hạ tầng thông minh, bài toán mở rộng đô thị rất dễ biến lợi thế thành rào cản, dẫn đến phân hóa phát triển giữa khu vực lõi và vùng xa.
Chiến lược kinh tế: công nghiệp – năng lượng – du lịch phải cùng thắng
Trong vị thế mới, thành phố Quảng Ninh không thể tiếp tục cách phát triển “bình tĩnh” mà phải có cách làm đột biến dựa trên tư duy mới về số hóa, xanh hóa và liên kết thị trường. Các chuyên gia cho rằng công nghiệp và năng lượng vẫn là hai lĩnh vực ưu tiên trong chiến lược kinh tế, gắn với sứ mệnh đóng góp cho an ninh năng lượng quốc gia. Nhưng cùng lúc, phát triển những ngành này tạo áp lực lên môi trường và không gian đô thị, đòi hỏi giải pháp công nghệ sạch hơn, giảm tác động đến du lịch và đời sống. Câu nói “Quảng Ninh giàu rồi nhưng phải xịn” không chỉ là lời nhắc vui, mà là yêu cầu nâng chất tăng trưởng: nhiệt điện, than, công nghiệp phải được tái cấu trúc theo hướng giá trị cao, phát thải thấp, để du lịch có thể phát triển như một cực tăng trưởng ngang hàng chứ không phải bị hi sinh.
Phát triển hạ tầng và đô thị xanh: trách nhiệm đi kèm đặc quyền thành phố
Việc nâng cấp thành phố tạo ra kỳ vọng chính đáng về phát triển hạ tầng đồng bộ, từ giao thông, thương mại đến dịch vụ đô thị. Hệ thống giao thông hiện hữu, đặc biệt cao tốc kết nối cửa khẩu quốc tế, là nền tảng để thành phố Quảng Ninh đẩy mạnh logistics, thương mại và mở rộng không gian kinh tế. Tuy nhiên, hạ tầng thương mại vẫn phát triển lệch, chủ yếu tập trung ở khu vực lõi, trong khi các khu vực xa trung tâm chưa phát triển tương xứng tiềm năng. Thành phố chỉ thực sự xứng tầm khi khoảng cách đô thị – vùng sâu vùng xa được thu hẹp, môi trường cải thiện không chỉ ở trung tâm mà cả vùng biên, vùng núi. Nâng cấp thành phố là đặc quyền, nhưng đi kèm trách nhiệm xây dựng đô thị kiểu mẫu xanh và bền vững, chứ không phải tạo thêm áp lực lên môi trường và cơ sở hạ tầng hiện có.
Kết luận: Thành phố Quảng Ninh sẽ được nhớ vì chất lượng sống hay tốc độ tăng trưởng?
Lễ công bố Nghị quyết thành lập thành phố Quảng Ninh và Huân chương Lao động hạng Nhất đánh dấu bước chuyển lịch sử của vùng đất giàu truyền thống cách mạng, mở ra hành trình mới với khát vọng trở thành đô thị kiểu mẫu, trung tâm phát triển xanh, bền vững và hội nhập. Đảng bộ thành phố đã khẳng định quyết tâm giữ vững kỷ cương, đẩy mạnh đổi mới sáng tạo để hiện thực hóa khát vọng đó. Nhưng lịch sử sẽ không nhớ Quảng Ninh chỉ vì tốc độ tăng trưởng hay những con số quy mô; điều khiến danh xưng thành phố có ý nghĩa là khả năng kết hợp tăng trưởng kinh tế với chất lượng sống, bảo vệ môi trường và gìn giữ di sản. Nếu chiến lược kinh tế đặt công nghiệp, năng lượng và du lịch vào cùng một bài toán phát triển hạ tầng xanh, công bằng vùng miền, thành phố Quảng Ninh có cơ hội trở thành hình mẫu đô thị mới chứ không chỉ là “tỉnh cũ khoác áo mới”.
