Miễn phí sách giáo khoa: bước ngoặt đặt người học ở trung tâm
Chính sách miễn phí sách giáo khoa là chủ trương Nhà nước cung cấp sách giáo khoa theo hình thức mượn – trả cho toàn bộ học sinh trong các chương trình giáo dục phổ thông, giúp mọi trẻ em có cơ hội tiếp cận tri thức bình đẳng, giảm gánh nặng chi phí đầu năm học cho gia đình và đồng thời giáo dục ý thức giữ gìn tài sản chung thông qua việc sử dụng lại sách nhiều năm liền. Điểm quan trọng cần nhấn mạnh là đây không phải một khoản hỗ trợ mang tính từ thiện, mà là lựa chọn chiến lược: coi đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho phát triển, đặt người học ở vị trí trung tâm của mọi quyết sách. Khi sách giáo khoa không còn là nỗi lo tài chính, phụ huynh có điều kiện tập trung hơn vào chất lượng học tập, kỹ năng và sức khỏe tinh thần của con, thay vì căng thẳng xoay xở ngân sách cho mỗi mùa tựu trường.
Nghị định 271/2026/NĐ-CP: nội dung chính và tác động thực tế
Nghị định 271/2026/NĐ-CP của Chính phủ khẳng định rõ quan điểm: hoàn cảnh kinh tế không được phép trở thành rào cản đối với việc học tập của công dân. Theo nghị định này, tất cả học sinh đang học chương trình giáo dục phổ thông tại các cơ sở giáo dục, bao gồm cả học sinh học chương trình giáo dục thường xuyên ở bậc THCS, THPT và người học chương trình xoá mù chữ, đều nằm trong diện được miễn phí sách giáo khoa, không phân biệt trường công hay trường tư. Đây là thay đổi lớn mà phụ huynh cần chú ý: quyền tiếp cận sách không còn gắn với khả năng chi trả của gia đình, mà trở thành quyền hiến định được bảo đảm bằng ngân sách nhà nước. Theo lộ trình, chương trình miễn phí sách giáo khoa sẽ được triển khai trên toàn quốc từ năm học 2029–2030, trong khi các địa phương có điều kiện ngân sách hoặc vùng khó khăn được khuyến khích thực hiện sớm hơn. “Chính phủ đặt mục tiêu bảo đảm mọi người học đều có sách phục vụ học tập, bất kể loại hình trường học hay điều kiện kinh tế gia đình.”
Miễn học phí và giáo trình môn Giáo dục Quốc phòng và An ninh
Một điểm ít được nhắc tới nhưng rất đáng chú ý trong Nghị định 271/2026/NĐ-CP là việc miễn học phí và giáo trình cho môn Giáo dục Quốc phòng và An ninh ở các cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp. Cụ thể, người học sẽ được miễn học phí cho lần học đầu tiên đối với học phần bắt buộc này; đồng thời, Nhà nước bảo đảm kinh phí mua giáo trình để trang bị cho thư viện các cơ sở đào tạo, tạo điều kiện cho sinh viên mượn và sử dụng miễn phí trong quá trình học tập. Chính sách hỗ trợ học sinh, sinh viên này không chỉ là giảm chi phí, mà còn thể hiện sự coi trọng giáo dục quốc phòng – an ninh trong bối cảnh mới: môn học này góp phần bồi dưỡng lòng yêu nước, trách nhiệm công dân và kiến thức, kỹ năng cần thiết để tham gia xây dựng nền quốc phòng toàn dân và thế trận an ninh nhân dân. Lộ trình thực hiện được xác định từ năm học 2027–2028 trên phạm vi cả nước, cho thấy đây là ưu tiên dài hạn chứ không phải giải pháp ngắn hạn.
Hà Nội đi trước với lộ trình miễn phí sách giáo khoa năm học 2026–2027
Điểm đáng mừng cho phụ huynh và học sinh tại Thủ đô là Hà Nội đã chủ động triển khai chính sách miễn phí sách giáo khoa ngay từ năm học 2026–2027, thay vì chờ mốc áp dụng toàn quốc. UBND Thành phố đã giao Sở GD&ĐT chủ trì, phối hợp với Sở Tài chính và các đơn vị liên quan xây dựng kế hoạch thực hiện, trong đó xác định rõ lộ trình theo từng năm học, từng cấp học và tiến hành rà soát số lượng học sinh thuộc diện được hưởng, nhu cầu sử dụng sách, nguồn kinh phí. Đáng chú ý, thành phố định hướng bao phủ cả học sinh đang học tại cơ sở giáo dục tư thục trên địa bàn, thể hiện cách tiếp cận bình đẳng giữa công và tư. Sách trong chương trình miễn phí sẽ được quản lý theo cơ chế mượn – trả: học sinh dùng sách trong năm học rồi nộp lại để tiếp tục luân chuyển cho khóa sau, đi kèm việc điều chuyển sách giữa thư viện các trường. Cách làm này không chỉ tiết kiệm ngân sách mà còn dạy trẻ ý thức giữ gìn sách vở – một bài học giá trị không kém nội dung trong sách.
Các khoản hỗ trợ đầu năm học: phụ huynh nên theo dõi gì?
Song song với miễn phí sách giáo khoa, Hà Nội tiếp tục duy trì và mở rộng các chính sách hỗ trợ học sinh trong năm học 2026–2027. Thành phố thực hiện đầy đủ chính sách hỗ trợ học phí cho trẻ mầm non và học sinh phổ thông, đồng thời duy trì hỗ trợ gạo, đồ dùng cá nhân và học phẩm cho học sinh tại các trường phổ thông dân tộc nội trú. Hỗ trợ bữa ăn bán trú cho học sinh tiểu học được yêu cầu triển khai công khai, minh bạch, tránh bỏ sót đối tượng được hưởng. Bên cạnh đó, Sở Y tế chủ trì hướng dẫn khám sức khỏe định kỳ cho trẻ dưới 6 tuổi và học sinh phổ thông, trong khi cơ quan bảo hiểm xã hội phối hợp thực hiện chính sách hỗ trợ đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện và bảo hiểm y tế cho một số đối tượng đặc thù. Để bảo đảm nguồn lực cho các chính sách hỗ trợ học phí và hỗ trợ học sinh, Sở Tài chính và UBND các phường, xã có trách nhiệm tham mưu, cân đối ngân sách cấp Thành phố, phù hợp khả năng tài chính địa phương. Về phía phụ huynh, điều quan trọng là chủ động nắm thông tin từ trường và chính quyền cơ sở để không bỏ lỡ bất kỳ quyền lợi nào của con.
