Miễn phí sách giáo khoa: Một thay đổi lớn nhưng không diễn ra trong một đêm
Miễn phí sách giáo khoa là chính sách giáo dục mới hướng tới việc nhà nước chi trả toàn bộ hoặc phần lớn chi phí sách học tập bắt buộc cho học sinh, để giảm gánh nặng kinh tế cho gia đình và bảo đảm mọi trẻ em đều có đủ sách khi đến trường, qua đó thu hẹp khoảng cách tiếp cận giáo dục giữa các nhóm học sinh ở các địa bàn và điều kiện khác nhau. Tuy nhiên, điều phụ huynh cần hiểu rõ ngay bây giờ là: lộ trình triển khai đang có sự khác nhau giữa các địa phương, và Hà Nội không thể áp dụng miễn phí sách giáo khoa ngay trong năm học 2026-2027 dù đã chuẩn bị nhiều mặt về cơ sở vật chất và đội ngũ. Nếu phụ huynh kỳ vọng sang năm con sẽ không phải mua sách, đó là kỳ vọng chưa phù hợp với thực tế hiện tại.
Vì sao Hà Nội chưa thể miễn phí sách giáo khoa ngay trong năm học 2026-2027?
Thông tin khiến nhiều phụ huynh bất ngờ là Hà Nội chính thức khẳng định chưa triển khai miễn phí sách giáo khoa giáo dục phổ thông trong năm học 2026-2027. Lý do được nêu thẳng thắn: thời điểm hiện nay đã cận kề ngày khai giảng, không còn đủ thời gian để lập dự toán, xây dựng kế hoạch và lựa chọn nhà thầu cung cấp sách đảm bảo đúng quy định pháp luật. Đây không chỉ là vấn đề thủ tục mà là rủi ro rất thực: nếu vội vàng, khả năng chậm sách, thiếu sách hoặc vi phạm quy định đấu thầu là rất lớn. Câu nói có thể trích lại ở đây là: "Trong năm học 2026-2027, thành phố Hà Nội chưa triển khai thực hiện chính sách miễn phí sách giáo khoa giáo dục phổ thông". Thay vì chạy đua theo kỳ vọng dư luận, Hà Nội chọn phương án thận trọng hơn: chuẩn bị cho một lộ trình dài hơi, có tính toán và chịu trách nhiệm.
Hà Nội đang chuẩn bị gì cho sách giáo khoa và mạng lưới trường lớp?
Điều đáng chú ý là việc chưa miễn phí sách giáo khoa không đồng nghĩa Hà Nội đứng yên. Ngay từ năm học 2025-2026, Sở Giáo dục và Đào tạo đã triển khai kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn cho đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên để đáp ứng yêu cầu cho năm học 2026-2027 và các năm tiếp theo. Về cơ sở vật chất, thành phố xây mới và đưa vào sử dụng 4 trường trung học phổ thông công lập cùng 2 trường tư thục, dự kiến bổ sung 150 phòng học; cải tạo, sửa chữa 53 trường trung học phổ thông với khoảng 207 phòng học tăng thêm; đồng thời các xã, phường đầu tư 587 trường mầm non, tiểu học, trung học cơ sở với 1.388 phòng học tăng thêm. Tổng cộng, số phòng học tăng thêm năm học 2026-2027 so với 2025-2026 khoảng 1.745 phòng, trong đó 801 phòng hoàn thành trước ngày khai giảng. Con số này cho thấy ưu tiên rõ ràng: mở rộng chỗ học, củng cố hạ tầng trước khi nói đến sách miễn phí.
Bộ sách giáo khoa thống nhất và kế hoạch riêng với sách giáo khoa Hà Nội
Từ năm học 2026-2027, cả nước bắt đầu sử dụng một bộ sách giáo khoa thống nhất trên toàn quốc, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong chính sách giáo dục mới. Hà Nội đã ban hành Công văn số 1667/SGDĐT-GDTrH ngày 22/4/2026 để tăng cường quản lý việc thực hiện bộ sách thống nhất và bảo đảm cung ứng, phát hành sách cho năm học mới. Trên thực tế, Sở đã hoàn thành rà soát nhu cầu sách giáo khoa trên toàn địa bàn, xây dựng phương án cung ứng phù hợp với mô hình chính quyền hai cấp, tập huấn đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên; phối hợp với các nhà xuất bản và đơn vị phát hành để cung ứng đầy đủ, kịp thời sách giáo khoa trước thời điểm học sinh tựu trường. Các đoàn kiểm tra, giám sát được triển khai nhằm bảo đảm chất lượng sách giáo khoa Hà Nội và việc thực hiện chính sách hỗ trợ để mọi học sinh đều có đủ sách khi bước vào năm học mới. Nói cách khác, bài toán hiện tại là bảo đảm “có đủ sách” trước khi bàn tới "sách miễn phí".
Phụ huynh cần chuẩn bị gì trong giai đoạn chuyển tiếp đến năm học 2029-2030?
Mặc dù thông tin miễn phí sách giáo khoa toàn quốc trong tương lai chưa được cụ thể hóa trong các văn bản chi tiết, Hà Nội đã công khai lộ trình riêng: Sở Giáo dục và Đào tạo đang xin ý kiến các sở, ngành và UBND xã phường về kế hoạch thực hiện chính sách miễn phí sách giáo khoa, giáo trình môn quốc phòng an ninh, dự kiến bắt đầu từ năm học 2027-2028 và bảo đảm đến năm học 2029-2030 tất cả học sinh, sinh viên tại các cơ sở giáo dục do thành phố quản lý sẽ được thụ hưởng. Điều đó có nghĩa là phụ huynh cần nhìn giai đoạn 2026-2029 như thời kỳ chuyển tiếp: vẫn phải tự lo mua sách, nhưng có thể kỳ vọng vào sự hoàn thiện dần của chính sách hỗ trợ. Trong thời gian này, việc theo dõi thông báo từ nhà trường, tận dụng các chương trình hỗ trợ hiện có, và chủ động chuẩn bị tài chính đầu năm học vẫn là thiết thực nhất. Khi sách miễn phí trở thành hiện thực, những gia đình đã quen với hệ thống mới, từ bộ sách thống nhất đến mạng lưới trường lớp tinh gọn, sẽ là những người thích ứng nhanh và hưởng lợi trọn vẹn từ thay đổi này.
