Tăng trưởng mạnh nhưng chưa lan đều
Xuất khẩu thủy sản là hoạt động đưa các sản phẩm khai thác, nuôi trồng và chế biến thủy sản ra thị trường nước ngoài, nơi kết quả phụ thuộc đồng thời vào nhu cầu, năng lực cung ứng và điều kiện thương mại. Sau 10 tháng năm 2026, kim ngạch tăng 12,1% so với cùng kỳ và tiến gần mục tiêu cả năm. Đây là kết quả đáng khích lệ, nhưng không nên xem mức tăng chung là dấu hiệu mọi doanh nghiệp đều có thể mở rộng theo cùng một cách. Động lực tập trung rõ ở Trung Quốc–Hồng Kông và ASEAN, hai thị trường đóng góp khoảng hai phần ba mức tăng; trong khi xuất khẩu sang Mỹ giảm 1,2%. Sự chênh lệch ấy có ý nghĩa thực tế với doanh nghiệp và người lao động trong chuỗi cung ứng: kế hoạch mua nguyên liệu, chào giá, nhận đơn hàng và đầu tư cần bám sát triển vọng từng thị trường, thay vì chỉ dựa vào con số tổng toàn ngành.
Nhóm cá dẫn nhịp, tôm tăng trưởng thiếu cân bằng
Cơ hội hiện nghiêng về các nhóm cá, nhưng lợi thế không đồng nghĩa mọi mặt hàng đều tăng giống nhau. Trong tháng 10, xuất khẩu các loại cá khác tăng 55%, cá tra tăng 14,9%, cá ngừ tăng 13,4%, còn mực và bạch tuộc tăng 14,8%. Cá tra có thêm dư địa ở phân khúc cá thịt trắng giá vừa phải khi nguồn cung một số loại cá khai thác chịu sức ép. Trái lại, xuất khẩu tôm trong tháng giảm 4,9%; tôm chân trắng giảm 8,3%, dù tôm hùm xanh tăng 31% trong 10 tháng. Điều đó cho thấy tăng trưởng của ngành hàng thủy sản không thể đánh giá chỉ bằng mức tăng của một nhóm: tôm hùm đang bù đắp phần nào cho đà chậm của tôm chân trắng, mặt hàng chủ lực. Với doanh nghiệp, đây là lúc rà soát cơ cấu sản phẩm, khả năng chế biến sâu và lợi thế nguyên liệu, thay vì đặt cược vào một mặt hàng duy nhất.
Lập kế hoạch năm 2027 bằng góc nhìn từng thị trường
Châu Á đang là điểm tựa tăng trưởng, song phụ thuộc quá nhiều vào một vài thị trường sẽ khiến kế hoạch dễ tổn thương nếu nhu cầu đổi chiều. Trong 10 tháng, Trung Quốc–Hồng Kông tăng 30,3% và ASEAN tăng 22,9%; ngược lại, xuất khẩu sang Mỹ giảm, còn EU và Nhật Bản cải thiện nhưng mức tăng lũy kế khiêm tốn. Riêng với tôm, thuế phòng vệ thương mại tại Mỹ làm tăng sức ép cạnh tranh, nhưng doanh nghiệp không nhất thiết phải từ bỏ khách hàng lâu năm. Hướng đi hợp lý là duy trì thị trường này có chọn lọc, đồng thời mở rộng ở Nhật Bản, EU và các thị trường tiềm năng; nâng chất lượng, truy xuất nguồn gốc, sản phẩm giá trị gia tăng và kiểm soát chi phí. Khi xây dựng kế hoạch năm 2027, doanh nghiệp cần đối chiếu triển vọng từng thị trường với nhu cầu, rào cản và năng lực giao hàng của mình. Thông tin sát thực tế còn giúp quyết định mua nguyên liệu, chào giá, nhận đơn hàng và đầu tư đúng thời điểm.
