Hội nghị G20 tài chính ở Asheville: phép thử mới cho vai trò dẫn dắt của Mỹ
Hội nghị G20 tài chính tại Asheville là cuộc họp hai ngày giữa các bộ trưởng tài chính và thống đốc ngân hàng trung ương của những nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu, diễn ra trong bối cảnh căng thẳng trên thị trường trái phiếu, tranh cãi về thuế quan và những bất đồng sâu sắc về chiến lược tăng trưởng kinh tế toàn cầu. Phía Mỹ, với Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent chủ trì, muốn dùng diễn đàn này để khẳng định luận điểm rằng chỉ có tăng trưởng kinh tế đủ mạnh mới giúp thế giới thoát khỏi gánh nợ chồng chất sau khủng hoảng tài chính toàn cầu và đại dịch COVID. Tuy nhiên, hội nghị khép lại mà không có tuyên bố chung, cho thấy vai trò dẫn dắt của Mỹ đang vấp phải hạn chế khi các nước không sẵn sàng xếp những bất đồng kinh tế toàn cầu và căng thẳng địa chính trị sang một bên chỉ vì một khẩu hiệu về tăng trưởng.
Mỹ chào đón Nga: ưu tiên tăng trưởng hơn đoàn kết phương Tây?
Việc Bộ trưởng Tài chính Nga Anton Siluanov xuất hiện trực tiếp tại bàn họp hội nghị G20 tài chính, lần đầu kể từ khi Moskva phát động chiến dịch quân sự đặc biệt ở Ukraine, là chi tiết gây sốc nhưng cũng rất tiết lộ về ưu tiên hiện tại của Washington. Không chỉ ngồi cùng bàn, ông Scott Bessent còn có cuộc gặp song phương với ông Siluanov để bàn về hợp tác tài chính trong khuôn khổ G20, đồng thời liên hệ tới kế hoạch hòa bình với Ukraine của Tổng thống Donald Trump. Thông điệp ngầm ở đây là Mỹ sẵn sàng chấp nhận chi phí chính trị – bị châu Âu cáo buộc gửi tín hiệu “đáng lo ngại” đối với nỗ lực trừng phạt Nga – nếu điều đó giúp giữ Nga trong vòng thảo luận về tăng trưởng kinh tế và ổn định tài chính. Đây không phải là sự hòa dịu với Moskva, mà là sự ưu tiên lạnh lùng cho bàn cờ kinh tế trước khi bàn tới đoàn kết phương Tây.
Bất đồng kinh tế toàn cầu: tăng trưởng bị kẹt giữa Hormuz, Trung Quốc và AI
Bối cảnh của hội nghị G20 ở Asheville cho thấy tăng trưởng kinh tế không thể tách rời căng thẳng địa chính trị. Cuộc chiến Iran kéo dài khiến eo biển Hormuz bị đóng cửa, giữ giá năng lượng và hàng hóa ở mức cao, bóp nghẹt đà tăng trưởng của các nền kinh tế G20. Song song, thặng dư thương mại khổng lồ của Trung Quốc cùng làn sóng hàng hóa giá rẻ và việc Nhân dân tệ bị đánh giá thấp hơn đã khiến Mỹ thúc đẩy một chiến dịch tái cấu trúc thương mại – tăng thuế với hàng chục nền kinh tế và kêu gọi xem xét lại quan hệ với Bắc Kinh. Trong khi đó, làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) tạo thêm một tầng bất định mới cho hệ thống tài chính vốn đang mang tổng nợ gần 353 nghìn tỷ USD. Thực tế này khiến khẩu hiệu “tăng trưởng để thoát nợ” nghe có vẻ đúng, nhưng thiếu câu trả lời cho câu hỏi: tăng trưởng nào, trong một thế giới bị phân mảnh bởi rào cản thương mại và xung đột?
Nợ công Mỹ và sự thất bại của phối hợp G20
Mỹ bước vào hội nghị với khoản nợ công đã vượt ngưỡng 40 nghìn tỷ, cùng làn sóng bán tháo trái phiếu khiến lợi suất 10 năm tăng lên mức cao nhất kể từ nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump. Thay vì thừa nhận đây là rủi ro chung, Washington dùng G20 để bảo vệ quan điểm rằng tăng trưởng kinh tế có thể vượt qua áp lực nợ nần, khẳng định “Thế giới đang ngập trong nợ nần. Con đường duy nhất để thoát khỏi tình cảnh này là thúc đẩy tăng trưởng vượt bậc.” Vấn đề là các thành viên không đồng ý về con đường cụ thể. Mỹ nêu hàng loạt trở ngại đối với tăng trưởng – từ gánh nặng quản lý, hệ thống thuế kém hiệu quả, đầu tư công và tư nhân không đủ, đến thiếu kỹ năng lao động – như một danh sách công việc cho G20. Nhưng khi hội nghị kết thúc mà không có tuyên bố chung, đó là bằng chứng rõ ràng cho thấy những ý tưởng này chưa đủ thuyết phục để biến thành hành động phối hợp.
Khi G20 không thể đồng thuận: giới hạn của quyền lực Mỹ
Điểm đáng lo nhất của hội nghị G20 tài chính tại Asheville không phải là những phát ngôn công kích qua lại, mà là việc các nước không thể thống nhất dù rủi ro tài chính đang tăng nhanh. Mỹ tung ra một thông cáo mà ông Bessent coi là “lập trường chung” của hầu hết các quốc gia, nhưng Trung Quốc từ chối vì văn bản chỉ trích trực diện tình trạng mất cân bằng thương mại liên quan tới Bắc Kinh. Điều đó đủ để khiến G20 không thể đưa ra tuyên bố chung chính thức – một hình ảnh mang tính biểu tượng về sự suy yếu của cơ chế phối hợp đa phương trong thời kỳ cạnh tranh nước lớn. Hội nghị này là bước chuẩn bị cho thượng đỉnh G20 do Tổng thống Trump chủ trì vào tháng 12 ở Florida, nhưng Asheville đã cho thấy giới hạn của quyền lực Mỹ: chào đón Nga, gây sức ép với Trung Quốc, nói mạnh về tăng trưởng, song vẫn không biến được các ưu tiên của mình thành đồng thuận toàn cầu.
