Ý tưởng LRT ven sông trong lõi trung tâm
Đường sắt nhẹ là phương thức vận tải công cộng chạy trên đường ray, có thể đảm nhiệm các hành trình ngắn và kết nối những điểm đến đông người trong đô thị. Với TP.HCM, HoREA đề nghị nghiên cứu tuyến LRT ven sông bằng cách tận dụng đất bãi bồi dọc sông, rạch ở khu vực lõi trung tâm. Đây là góp ý của Hiệp hội đối với định hướng quy hoạch thành phố giai đoạn 2025–2050, tầm nhìn 100 năm, chứ không phải một dự án đã được phê duyệt hay bắt đầu thi công.
Điểm đáng chú ý của đề xuất HoREA là tìm không gian cho giao thông công cộng ngay trong khu vực trung tâm, nơi quỹ đất thường cạnh tranh giữa nhiều nhu cầu đô thị. Thay vì chỉ xem bãi bồi là phần đất trống ven sông, kiến nghị đặt ra khả năng gắn quỹ đất này với một hành lang vận tải. Tuy vậy, ý tưởng mới chỉ nêu hướng nghiên cứu; nguồn thông tin hiện có chưa xác định tuyến đường, điểm dừng hay phương án kỹ thuật cụ thể.

Thêm lựa chọn đi lại, nhưng còn nhiều câu hỏi quy hoạch
Theo HoREA, tuyến đường sắt nhẹ có thể bổ sung phương thức vận tải công cộng, phục vụ nhu cầu đi lại của người dân, khách du lịch và khách vãng lai. Đó là lợi ích có ý nghĩa nếu tuyến được bố trí thuận tiện và kết nối được với các phương thức đi lại khác. Tuy nhiên, sử dụng đất ven sông không tự động tạo ra một tuyến giao thông hữu ích: hiệu quả còn phụ thuộc vào khả năng tiếp cận, vị trí nhà ga và sự kết nối với mạng lưới đô thị.
Vì thế, đề xuất nên được nhìn như lời gợi mở về cách kết hợp không gian ven sông với vận tải công cộng, không phải bảo đảm rằng người dân sắp có thêm tuyến tàu. Quy hoạch cần làm rõ việc tận dụng đất bãi bồi có phù hợp với các chức năng khác của hành lang sông, rạch hay không. Những nội dung này chưa được xác định trong kiến nghị được công bố, nên chưa thể kết luận tuyến sẽ đi đâu hoặc đem lại thay đổi cụ thể nào cho hành khách.

Bối cảnh mạng lưới rộng hơn và cột mốc 2030
Kiến nghị LRT nằm trong bức tranh quy hoạch rộng hơn, vốn định hướng kết nối liên vùng qua Vành đai 3, Vành đai 4 và các tuyến cao tốc TP.HCM – Mộc Bài, TP.HCM – Chơn Thành, Biên Hòa – Vũng Tàu, Bến Lức – Long Thành. Dự thảo cũng nêu định hướng phát triển giao thông công cộng, giao thông điện, bến thủy, hạ tầng đi bộ và xe đạp, cùng mô hình đô thị gắn với giao thông công cộng. Bối cảnh này cho thấy đường sắt nhẹ chỉ có thể phát huy vai trò nếu được tính trong một mạng lưới liên kết, thay vì đứng riêng lẻ.
HoREA đồng thời đề xuất mục tiêu hoàn thành khoảng 200 km đường sắt đô thị vào năm 2030. Đây là mục tiêu do hiệp hội kiến nghị, không nên hiểu là cam kết tiến độ riêng cho tuyến LRT ven sông. Với người dân, con số tổng thể chỉ có ý nghĩa khi các tuyến được xác định, kết nối và triển khai thành dịch vụ có thể sử dụng. Bước tiếp theo vì vậy là xem xét các đề xuất trong quá trình hoàn thiện quy hoạch; hiện chưa có thông tin cho thấy tuyến ven sông đã được phê duyệt hoặc triển khai.

Kiến nghị đáng nghiên cứu, chưa phải dự án để kỳ vọng ngay
Giá trị của đề xuất HoREA nằm ở việc đặt đất bãi bồi ven sông, rạch vào bài toán giao thông của lõi trung tâm, thay vì chỉ xem đây là quỹ đất có thể khai thác riêng rẽ. Nếu được đánh giá kỹ và kết nối với mạng lưới công cộng, LRT có thể mở thêm lựa chọn đi lại cho người dân lẫn khách đến thành phố. Nhưng lợi ích ấy còn phụ thuộc vào những quyết định quy hoạch và phương án cụ thể chưa được công bố.
Kết luận cần giữ đúng mức độ: TP.HCM đang tiếp nhận một kiến nghị quy hoạch, không phải chuẩn bị khởi công một tuyến đường sắt nhẹ đã được chốt. Thành phố cần cân nhắc đồng thời nhu cầu vận tải, tính phù hợp của hành lang ven sông và khả năng kết nối với các phương thức khác. Chỉ khi những câu hỏi đó có lời giải, ý tưởng LRT ven sông mới có thể chuyển từ một hướng nghiên cứu thành lựa chọn giao thông thiết thực.






