Từ mốc son hành chính đến bài kiểm tra chất lượng sống
Quảng Ninh thành phố trực thuộc là cách gọi chỉ việc địa phương này được Quốc hội quyết nghị nâng cấp đơn vị hành chính, trở thành thành phố trực thuộc Trung ương với không gian phát triển, quyền hạn và yêu cầu quản trị cao hơn, kéo theo các chuẩn mực mới về tăng trưởng kinh tế, quản trị đô thị và chất lượng sống của người dân.
Ngày 1/9/2026, Quảng Ninh chính thức trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gọi là “mốc son quan trọng” trên chặng đường phát triển của địa phương. Đây không chỉ là niềm tự hào, mà còn là một phép thử: Quảng Ninh có giữ được kỷ luật, đồng tâm của vùng mỏ cũ khi bước vào sân chơi đô thị hạng cao hay không. Việc hoàn thành hơn 2/3 chỉ tiêu công tác năm với chủ đề “Đột phá trong tăng trưởng kinh tế; nâng cao chất lượng đô thị, sớm đạt tiêu chí thành phố trực thuộc Trung ương” cho thấy quyết tâm chính trị đã có, nhưng chặng đường nâng chất lượng sống Quảng Ninh mới là phần khó nhất.
Tăng trưởng kinh tế Quảng Ninh: Bước chạy nước rút đầy tham vọng
Nếu chỉ nhìn vào các con số, phát triển Quảng Ninh 2026 có thể coi là một câu chuyện thành công. Sau 8 tháng, tổng thu ngân sách nhà nước đạt 73.031 tỷ đồng, vượt 1.250 tỷ đồng so với kịch bản thu 9 tháng; trong đó thu nội địa 60.459 tỷ đồng, thu tiền sử dụng đất 30.433 tỷ đồng, thu từ xuất nhập khẩu 12.572 tỷ đồng. Đây là nền tảng để thành phố đặt tham vọng tăng trưởng trên 13% cả năm và phấn đấu thu ngân sách vượt mốc 100.000 tỷ đồng.
Nhưng điều đáng bàn không phải là tốc độ, mà là chất lượng tăng trưởng kinh tế Quảng Ninh. Định hướng do Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rất rõ: tiếp tục chuyển đổi mô hình từ “nâu” sang “xanh”, phát triển dựa vào tri thức, khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo, kinh tế xanh, kinh tế số, kinh tế biển và kinh tế di sản. Nói cách khác, Quảng Ninh không thể chỉ chạy theo quy mô thu ngân sách; nếu vẫn dựa nhiều vào đất đai hoặc các ngành “nâu”, thành phố sẽ tự bào mòn lợi thế dài hạn. Cơ hội ở đây là biến áp lực tăng trưởng thành cú hích để tái cấu trúc, nếu dám từ bỏ thói quen ngắn hạn.
Quản trị đô thị Quảng Ninh: Thử thách lớn hơn không gian địa lý
Trở thành thành phố trực thuộc mở ra một hành trình mới với nhiều cơ hội lẫn yêu cầu cao hơn. Quảng Ninh không chỉ là vùng núi, biển, biên giới, cửa khẩu với hệ thống cảng biển, mà còn là cửa ngõ giao thương quốc tế và địa bàn chiến lược về quốc phòng, an ninh. Quản trị đô thị Quảng Ninh vì thế không thể thuần tuý là quản lý một đô thị trung tâm; đó là bài toán đồng thời của đô thị, công nghiệp, cảng biển, miền núi, biên giới và hải đảo.
Chính lãnh đạo thành phố đã nhấn mạnh: "Không gian phát triển lớn hơn thì yêu cầu về năng lực quản trị, chất lượng đội ngũ cán bộ, chất lượng tăng trưởng và chất lượng cuộc sống của nhân dân phải cao hơn." Điều này kéo theo một áp lực hạ tầng rất cụ thể: giao thông, y tế, giáo dục, môi trường, dịch vụ công tất cả đều phải nâng lên tương xứng với vị thế mới. Nếu không, danh xưng “thành phố trực thuộc” sẽ chỉ là biển hiệu. Cơ hội là Quảng Ninh có điều kiện thu hút nguồn lực, công nghệ và nhân lực chất lượng cao; thách thức là bộ máy phải thực sự lấy kết quả công việc và sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm thước đo, thay vì chỉ hoàn thành chỉ tiêu giấy tờ.
Thành phố hạnh phúc: Khi an sinh xã hội trở thành nền tảng
Điểm khác biệt đáng chú ý là Quảng Ninh không giấu mục tiêu xây dựng một “thành phố hạnh phúc”, tức phát triển dựa trên nền tảng an sinh vững chắc. Tăng trưởng kinh tế chỉ có ý nghĩa khi được chuyển hoá thành chất lượng sống của người dân, và những kết quả 8 tháng đầu năm cho thấy an sinh xã hội đang trở thành nội dung trọng tâm, gắn tăng trưởng với nâng cao chất lượng cuộc sống. Chỉ trong 6 tháng đầu năm, tổng chi an sinh xã hội đạt khoảng 1.870 tỷ đồng, tăng 47,2% so với cùng kỳ năm trước.
Các con số về bảo hiểm xã hội và y tế nói lên mức độ bao phủ của “tấm lưới an sinh”: 341.800 người tham gia BHXH (52,57% lực lượng lao động), 276.947 người tham gia BHTN (42,61%), hơn 1,3 triệu người tham gia BHYT, tương đương 96,44% dân số, cùng gần 51.000 người tham gia BHXH tự nguyện. Từ năm 2026, người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc sàng lọc miễn phí ít nhất 1 lần/năm, chương trình khám sức khỏe toàn dân phủ tới cả vùng sâu, vùng xa. Đây không phải “phúc lợi trang trí”, mà là lựa chọn chiến lược: đặt chất lượng sống Quảng Ninh lên ngang hàng với chỉ tiêu tăng trưởng.
Cơ hội và thách thức phía trước: Đo thành công bằng hạnh phúc
Tầm nhìn xa hơn, Quảng Ninh muốn trở thành đô thị dịch vụ – công nghiệp hiện đại, vùng đô thị lớn mang tầm khu vực và quốc tế, với mức thu nhập người dân tương đương các nước phát triển và phát triển hài hoà giữa đô thị – nông thôn. Thành phố cũng đặt mục tiêu đến 2030 tỷ lệ lao động qua đào tạo trên 90%, trong đó có bằng cấp, chứng chỉ đạt 48% và tỷ lệ thất nghiệp dưới 2%. Đây là những mục tiêu đầy tham vọng, chỉ có thể đạt được nếu giáo dục, thị trường lao động và hạ tầng xã hội được thiết kế như một hệ thống, chứ không phải các chương trình rời rạc.
Song song đó, định hướng “không đánh đổi môi trường, di sản và chất lượng sống để lấy tăng trưởng ngắn hạn” là lời nhắc quan trọng. Vịnh Hạ Long, Yên Tử, Bái Tử Long, Trà Cổ, Bình Liêu không chỉ là tài nguyên du lịch, mà còn là “vốn di sản” không thể tái tạo. Cơ hội là Quảng Ninh có thể trở thành hình mẫu về phát triển xanh, kinh tế số, kinh tế biển và kinh tế di sản; thách thức là tránh rơi vào cái bẫy “thành phố hoá nóng”. Thành công thực sự sẽ không được đo bằng số phường hay chiều cao toà nhà, mà bằng mức độ thụ hưởng của người dân – đúng như mục tiêu xây dựng một thành phố hạnh phúc.
