Chỉ số đổi mới sáng tạo: Từ bảng xếp hạng đến bản đồ tăng trưởng xanh
Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (Provincial Innovation Index – PII) là bộ công cụ gồm nhiều nhóm chỉ tiêu đo lường năng lực, chất lượng và kết quả đổi mới sáng tạo của từng tỉnh, thành, từ thể chế, vốn con người, hạ tầng đến thị trường, doanh nghiệp và đầu ra tri thức, qua đó giúp địa phương nhận diện lợi thế, điểm yếu và định hình mô hình tăng trưởng bền vững dựa trên khoa học công nghệ. Hải Phòng đạt 56,33 điểm, xếp thứ 3 toàn quốc về chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương, chỉ sau Hà Nội (63,80 điểm) và TP. Hồ Chí Minh (58,30 điểm). Đây không chỉ là thành tích thứ hạng mà là dấu mốc khẳng định lựa chọn chiến lược: lấy khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo làm nền tảng cho Hải Phòng kinh tế xanh trong tương lai. Khi PII được thiết kế tương thích với Chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII), việc Việt Nam đứng vị trí 43 trên 139 nền kinh tế cho thấy bối cảnh thuận lợi để các đô thị công nghiệp như Hải Phòng chuyển đổi mô hình phát triển theo hướng tăng trưởng bền vững, thay vì chạy theo mở rộng quy mô truyền thống.
Hải Phòng duy trì top 3: Lợi thế thể chế, thị trường và doanh nghiệp
Việc Hải Phòng tiếp tục giữ vị trí thứ 3 toàn quốc về PII cho thấy kết quả không phải từ một chiến dịch phong trào, mà từ sự dịch chuyển cấu trúc của cả hệ thống chính sách và thị trường. Thành phố đạt điểm cao ở các trụ cột Thể chế, Trình độ phát triển của thị trường và Trình độ phát triển của doanh nghiệp – những yếu tố quyết định khả năng hấp thụ và nhân rộng đổi mới sáng tạo. Xét về định hướng, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã được thành phố xác định là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt, gắn với yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh. Nói thẳng, Hải Phòng đang tận dụng vị thế đô thị cảng, công nghiệp và logistics để xây dựng một hệ sinh thái khoa học công nghệ gắn chặt với hoạt động sản xuất – kinh doanh, thay vì dừng lại ở các đề án nghiên cứu trên giấy. Điều này giúp chỉ số đổi mới sáng tạo không trở thành cuộc thi thứ hạng, mà là thước đo áp lực thay đổi chính sách theo yêu cầu tăng trưởng bền vững.
Doanh nghiệp ở trung tâm hệ sinh thái khoa học công nghệ
Khác với cách tiếp cận “nhà nước làm hết” vốn dễ rơi vào tình trạng dự án dàn trải, Hải Phòng xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo với doanh nghiệp ở vị trí trung tâm, khoa học công nghệ làm nền tảng và dữ liệu là cơ sở cho quản trị hiện đại. Theo định hướng của Sở Khoa học và Công nghệ, doanh nghiệp được coi là lực lượng biến khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thành năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh thực sự của nền kinh tế địa phương. Thành phố đã vận hành Cổng thông tin hỗ trợ khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, hình thành mạng lưới hỗ trợ với đầu mối là Trung tâm Đổi mới sáng tạo và ứng dụng khoa học công nghệ, đồng thời tổ chức hàng trăm chương trình đào tạo, tập huấn cho hàng nghìn tổ chức, cá nhân khởi nghiệp. Điểm đáng nói là hệ thống này gắn với các cơ chế mạnh như miễn thuế thu nhập tới 5 năm cho hoạt động khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và chuyên gia, nhà khoa học; vận hành Quỹ đầu tư mạo hiểm Hai Phong Venture Capital Fund; cùng cơ chế sandbox cho chip bán dẫn, AI và giải pháp NetZero. Những chính sách mang tính chấp nhận rủi ro này cho thấy thành phố sẵn sàng đổi tư duy quản lý để nuôi dưỡng động lực phát triển mới.
Tăng trưởng bền vững từ kết nối chính sách khoa học công nghệ
Khi nói đến tăng trưởng bền vững, nhiều địa phương dừng lại ở khẩu hiệu. Hải Phòng đang buộc khẩu hiệu đó phải đi cùng thay đổi trong chính sách khoa học công nghệ và cấu trúc hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Thành phố đặt rõ mục tiêu lọt vào Top 200 thành phố đổi mới sáng tạo toàn cầu vào năm 2030. Để hướng tới mục tiêu này, tinh thần mở cửa, hợp tác quốc tế và đồng hành cùng doanh nghiệp được coi là định hướng xuyên suốt trong xây dựng hệ sinh thái. Theo kế hoạch, Sở Khoa học và Công nghệ sẽ tiếp tục tham mưu các chính sách thu hút chuyên gia, cố vấn hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo; khuyến khích hình thành doanh nghiệp khởi nguồn (spin-off) từ trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp lớn trên địa bàn. Nếu những liên kết này được thực thi nhất quán, Hải Phòng có cơ hội biến chỉ số đổi mới sáng tạo thành “đường cao tốc” cho phát triển kinh tế – xã hội, nơi tăng trưởng không đánh đổi bằng tài nguyên và môi trường, mà dựa trên tri thức, công nghệ và năng lực quản trị hiện đại.
