TP.HCM vào đường đua chuỗi cung ứng ASEAN: Kế hoạch không chỉ nằm trên giấy
Hội nhập chuỗi cung ứng ASEAN là quá trình các doanh nghiệp và chính quyền địa phương gắn hoạt động sản xuất, logistics, thương mại và dữ liệu của mình với mạng lưới cung ứng, thị trường và các hiệp định thương mại trong khu vực, để giảm chi phí, tăng tốc giao dịch và mở rộng đầu tư theo tiêu chuẩn chung của Cộng đồng Kinh tế ASEAN. UBND TP.HCM đã ban hành Kế hoạch hành động thực hiện Kế hoạch chiến lược Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) giai đoạn 2026–2030 và 2031–2035 trên địa bàn thành phố. Đây không phải động thái mang tính nghi lễ, mà là bước xoay trục rõ ràng: gắn tiến trình hội nhập kinh tế khu vực với chiến lược phát triển kinh tế – xã hội của Thành phố. Nói cách khác, TP.HCM đang coi chuỗi cung ứng ASEAN là “sân nhà mới” để tái cấu trúc tăng trưởng.
Vì sao TP.HCM phải tăng tốc hội nhập kinh tế khu vực ngay lúc này?
Điểm đáng chú ý nhất là Thành phố không xem AEC như một hiệp định xa xôi mà như một trụ cột của chiến lược nội địa. Kế hoạch đặt mục tiêu hướng tới một thị trường chung và cơ sở sản xuất chung, lồng ghép chính sách ứng phó biến đổi khí hậu vào mọi lĩnh vực hợp tác kinh tế và tăng năng lực tự cường của cộng đồng. Trọng tâm là thúc đẩy doanh nghiệp trên địa bàn tận dụng tốt hơn các cơ hội từ thị trường ASEAN, mở rộng đầu tư, thương mại và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực. Thành phố đặt mục tiêu khai thác hiệu quả các hiệp định thương mại tự do giữa ASEAN và các đối tác, trong đó có RCEP. Nói cách khác, nếu không tăng tốc bây giờ, doanh nghiệp TP.HCM sẽ bị chậm nhịp ngay trên “sân chơi” lẽ ra thuộc về mình.
Hệ sinh thái logistics TP.HCM và thương mại điện tử xuyên biên giới: Đường cao tốc mới của doanh nghiệp
TP.HCM chọn cách tấn công trực diện vào hai điểm nghẽn: logistics và số hóa. Thành phố sẽ thúc đẩy phát triển hệ sinh thái logistics tích hợp khu vực, tăng cường kết nối hạ tầng, dịch vụ và nền tảng số nhằm giảm chi phí thương mại và hỗ trợ doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực. Đồng thời, Thành phố sẽ tập trung phát triển hệ sinh thái logistics tích hợp, tăng cường kết nối hạ tầng và đẩy mạnh thương mại điện tử xuyên biên giới. Điều này cho thấy hệ sinh thái logistics TP.HCM đang được định vị như “xương sống” của hội nhập kinh tế khu vực. Đặc biệt, việc hài hòa hóa quy định, tiêu chuẩn kỹ thuật và chia sẻ dữ liệu thương mại nội khối sẽ giúp doanh nghiệp giảm chi phí và tăng tính cạnh tranh khi tham gia chuỗi cung ứng ASEAN.
Vai trò của Sở Công Thương và cơ chế theo dõi: Từ cam kết đến hành động
Không có bộ máy thực thi, mọi kế hoạch hội nhập đều dễ “đuối hơi”. UBND Thành phố giao Sở Công Thương làm đầu mối theo dõi, đôn đốc việc thực hiện Kế hoạch, rà soát và điều chỉnh cơ chế, chính sách để phù hợp với các cam kết AEC, đồng thời bảo đảm lợi ích quốc gia và yêu cầu phát triển bền vững. Sở Công Thương được giao vai trò chủ trì phát triển hệ sinh thái logistics khu vực, cung cấp thương mại điện tử xuyên biên giới trong ASEAN và tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu thương mại như dữ liệu hải quan, chứng nhận xuất xứ và tiêu chuẩn kỹ thuật, giúp doanh nghiệp tận dụng ưu đãi thuế quan. Các sở, ban, ngành và UBND phường, xã, đặc khu phải lồng ghép nhiệm vụ thực thi cam kết AEC vào kế hoạch hoạt động hằng năm và báo cáo kết quả về Sở Công Thương trước ngày 15/11 để tổng hợp báo cáo Trung ương trước ngày 15/12.
Doanh nghiệp TP.HCM cần làm gì để không bị bỏ lại phía sau?
Thành phố đã bật đèn xanh, phần còn lại phụ thuộc vào cách doanh nghiệp bước vào chuỗi cung ứng ASEAN. Kế hoạch hành động nhấn mạnh việc nâng cao nhận thức, năng lực hội nhập của các sở, ngành, chính quyền địa phương, hiệp hội và cộng đồng doanh nghiệp; thúc đẩy chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững. Doanh nghiệp, đặc biệt là nhỏ và vừa, cần chủ động nắm bắt chính sách thương mại điện tử xuyên biên giới, chuẩn hóa quy trình để đáp ứng quy định, tiêu chuẩn chung và tận dụng dữ liệu thương mại nội khối để khai thác ưu đãi thuế quan. Việc đánh giá định kỳ kế hoạch cho phép kịp thời phát hiện khó khăn, vướng mắc và đề xuất giải pháp điều chỉnh phù hợp. Nếu doanh nghiệp không chuẩn bị, các cam kết hội nhập kinh tế khu vực sẽ biến thành lợi thế của đối thủ. Ngược lại, những đơn vị dám đầu tư vào năng lực logistics, số hóa và quản trị tiêu chuẩn sẽ là người “gặt” lợi ích lớn nhất từ hội nhập ASEAN.
