Quy định cửa khẩu đang làm hành trình hàng hóa dài thêm
Vướng mắc cửa khẩu trong vận chuyển hàng sang Lào là tình trạng một số máy móc, thiết bị và vật tư phục vụ trực tiếp dự án phải đi qua cửa khẩu quốc tế theo quy định, dù tuyến đó khiến hành trình dài hơn và phát sinh chi phí. Đây không chỉ là trở ngại thủ tục: quãng đường tăng có thể làm chậm giao nhận, ảnh hưởng tiến độ thi công và hiệu quả đầu tư.
Tại cuộc họp chiều 10/11, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nêu khó khăn của các nhà đầu tư Việt Nam tại Lào, nhất là trong lĩnh vực năng lượng và khai thác khoáng sản, khi đưa máy móc, thiết bị, vật tư sang triển khai dự án. Khi lộ trình bị bó hẹp bởi quy định về cửa khẩu, doanh nghiệp khó sắp xếp giao nhận theo tuyến phù hợp. Vì vậy, tháo gỡ nút thắt này là việc thiết thực để giảm chi phí logistics, chứ không đơn thuần là điều chỉnh thủ tục.
Cơ chế chung có thể thay cách xử lý từng trường hợp
Sau khi phối hợp với các bộ, ngành và địa phương rà soát kiến nghị, Bộ Công Thương xây dựng dự thảo Nghị quyết của Chính phủ để xử lý khó khăn trước mắt. Điểm đáng chú ý là hướng áp dụng chung cho các trường hợp đáp ứng tiêu chí, thay vì chỉ gỡ khó riêng cho từng doanh nghiệp. Phạm vi dự kiến giới hạn ở hàng hóa phục vụ trực tiếp dự án đầu tư của nhà đầu tư Việt Nam tại Lào.
Cách tiếp cận này hợp lý nếu tạo được lối đi rõ ràng, có thể dự liệu cho doanh nghiệp Việt tại Lào. Việc lựa chọn cửa khẩu hoặc lối mở vẫn phải xét điều kiện hạ tầng, năng lực quản lý, kiểm tra, giám sát và các thỏa thuận giữa hai nước. Tuyến phù hợp có thể giúp tổ chức giao nhận thuận lợi hơn, nhưng mức tiết kiệm thời gian hay chi phí sẽ tùy thuộc địa điểm dự án và điều kiện vận tải.
Gỡ khó phải đi cùng kiểm soát chặt
Một cơ chế thuận tiện chỉ có giá trị khi xác định rành mạch hàng nào được áp dụng và ai chịu trách nhiệm quản lý. Phó Thủ tướng yêu cầu quy định cụ thể danh mục, khối lượng hàng hóa, bảo đảm hàng đúng mục đích và tránh bị lợi dụng. Các cơ quan cũng cần làm rõ cơ sở pháp lý, thẩm quyền, phối hợp kiểm tra để bảo đảm an ninh, an toàn và phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại.
Đây là điều kiện cần, không phải lý do để kéo dài việc xử lý. Bộ Công Thương được giao tiếp thu ý kiến, tiếp tục rà soát và hoàn thiện dự thảo, phối hợp với Văn phòng Chính phủ cùng các cơ quan liên quan đẩy nhanh hồ sơ, báo cáo Thủ tướng để làm thủ tục ban hành Nghị quyết. Bộ cũng đề xuất tiếp tục nghiên cứu sửa đổi quy định để xử lý lâu dài các vướng mắc tương tự.
Hiệu quả chính sách sẽ nằm ở tuyến đi thực tế
Tháo gỡ quy định cửa khẩu có thể tạo điều kiện cho doanh nghiệp chọn tuyến vận chuyển phù hợp hơn, qua đó giảm quãng đường không cần thiết và áp lực chi phí logistics. Lợi ích ấy đáng kể với các dự án cần đưa thiết bị, vật tư đến công trường đúng tiến độ. Nhưng dự thảo mới là bước chuẩn bị; tác động cụ thể chỉ rõ khi phạm vi hàng hóa, cửa khẩu được phép sử dụng và cách phối hợp kiểm soát được quy định đủ rõ.
Ưu tiên lúc này là hoàn thiện cơ chế đủ nhanh để giải quyết khó khăn trước mắt, nhưng đủ chặt để thực thi nhất quán. Nếu làm được cả hai, vận chuyển hàng sang Lào sẽ bớt phụ thuộc vào những tuyến vòng không cần thiết, còn doanh nghiệp có cơ sở tốt hơn để lập kế hoạch giao nhận. Đây là hướng tháo gỡ thiết thực, đồng thời củng cố hợp tác kinh tế Việt Nam – Lào.
